ایلنا گزارش می دهد؛
شکاف ۵ برابری قیمت مسکن در شیراز/ قیمتسازی در بازار خرید، اجارهبها را هم افزایش میدهد
شیراز در حالی پس از تهران دومین شهر کشور از نظر سهم هزینه مسکن از مخارج خانوارها معرفی شده است که بررسی تازه دادههای بازار آگهیهای ملکی نشان میدهد قیمت پیشنهادی هر مترمربع آپارتمان در برخی محلههای این شهر به بیش از ۳۵۰ میلیون تومان رسیده است؛ شرایطی که در کنار افزایش هزینه تأمین سرپناه، دسترسی خانوارهای متوسط و کمدرآمد به بازار مسکن را دشوارتر کرده است.
به گزارش خبرنگار ایلنا، بر اساس آمارهای اعلام شده، شهروندان شیرازی بهطور متوسط ۴۱.۵ درصد از هزینههای زندگی خود را صرف تأمین مسکن میکنند؛ رقمی که در تهران به ۵۶.۷ درصد میرسد. در مقابل، بوشهر با سهم ۲۱ درصدی کمترین میزان هزینه مسکن را در میان استانها دارد.
این در حالی است که سهم قابلقبول هزینه مسکن از مخارج خانوار حداکثر ۳۰ درصد عنوان میشود؛ معیاری که نشان میدهد خانوارهای شیرازی فاصله قابلتوجهی با شرایط مطلوب دارند و بخش بزرگی از درآمد خود را برای تأمین سرپناه هزینه میکنند.
بررسی دادههای تازه بازار آگهیهای ملکی شیراز نشان میدهد قیمت هر مترمربع آپارتمان در این شهر، بسته به روش محاسبه و جامعه آماری، بین ۱۵۰ تا ۱۷۳ میلیون تومان برآورد میشود.
بر اساس یکی از این برآوردها، میانه قیمت هر مترمربع آپارتمان در شیراز در آبان ماه حدود ۱۵۰ میلیون تومان بوده که نسبت به مهرماه افزایش ۵.۷ درصدی داشته است.
در برآورد دیگری که بر اساس بررسی ۱۲ هزار و ۱۸۲ داده مربوط به آگهیهای ۱۴ روز گذشته صورت گرفته، میانگین قیمت هر مترمربع آپارتمان در شیراز به ۱۷۳ میلیون تومان رسیده است. همچنین نیمی از واحدهای بررسیشده در بازه قیمتی ۱۳۷ تا ۲۴۴ میلیون تومان به ازای هر مترمربع قرار داشتهاند.
هر دو برآورد از بالا بودن سطح قیمتهای پیشنهادی در بازار مسکن شیراز حکایت دارند؛ بازاری که در آن فاصله میان توان خرید خانوارها و قیمتهای عرضهشده روزبهروز به یکی از چالشهای جدی تأمین مسکن تبدیل میشود.
نیایش و قصردشت در صدر جدول قیمت مسکن شیراز
بررسی قیمتهای محلهای نشان میدهد نیایش و قصردشت همچنان در زمره گرانترین محدودههای مسکونی شیراز قرار دارند.
بر اساس دادههای مسکن، قیمت هر مترمربع آپارتمان در نیایش حدود ۳۵۰ میلیون تومان، قصردشت ۳۲۹ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان، میرزاکوچکخان ۳۰۳ میلیون تومان، زرگری ۲۹۰ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان و ستارخان ۲۸۸ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برآورد شده است.
در دیگر محلههای شهر نیز قیمتهای قابلتوجهی ثبت شده است؛ بهطوریکه هر مترمربع آپارتمان در قدوسی غربی حدود ۲۸۰ میلیون تومان، عفیفآباد ۲۶۵ میلیون تومان، ارم ۲۵۵ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان، فرهنگشهر ۲۳۰ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و معالیآباد ۲۱۰ میلیون تومان قیمت پیشنهادی دارد.
همچنین قیمت هر مترمربع آپارتمان در تاچارا حدود ۱۹۳ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان و در زرهی حدود ۱۶۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برآورد شده است.
البته بررسی پایگاه های دیگر قیمت مسکن ارقام متفاوتی را برای برخی از این محلهها نشان میدهد. برای نمونه، قیمت هر مترمربع در قصردشت ۴۲۴ میلیون تومان، نیایش ۳۹۵ میلیون تومان، زرگری ۳۲۸ میلیون تومان، قدوسی غربی ۳۱۴ میلیون تومان و معالیآباد ۲۴۹ میلیون تومان اعلام شده است.
این اختلافها نشان میدهد قیمتگذاری در بازار مسکن شیراز از یکنواختی برخوردار نیست و ویژگیهایی مانند سن بنا، متراژ، موقعیت ملک، امکانات ساختمان و کیفیت ساخت میتواند فاصله قابلتوجهی میان قیمت فایلهای فروش ایجاد کند.
قیمتگذاری سلیقهای و ضعف نظارت؛ دو عامل اثرگذار بر گرانی مسکن
اما افزایش قیمت مسکن را نمیتوان صرفاً به تفاوت ارزش مناطق یا شرایط عرضه و تقاضا نسبت داد. بخشی از مسئله به سازوکار قیمتگذاری در بازار و نحوه فعالیت مشاوران املاک بازمیگردد؛ موضوعی که به اعتقاد برخی کارشناسان، در نبود نظارت مؤثر میتواند به شکلگیری قیمتهای غیرواقعی و تشدید التهاب بازار منجر شود.
عبدالرضا رزمآهنگ، کارشناس مسکن، در گفتوگو با ایلنا با انتقاد از نبود ضوابط مشخص و نظارت مؤثر بر قیمتگذاری املاک، معتقد است عملکرد بخشی از مشاوران املاک در تعیین قیمتهای پیشنهادی، به یکی از عوامل اثرگذار بر افزایش قیمت مسکن تبدیل شده است.
به گفته وی، در مواردی قیمت املاک بدون کارشناسی دقیق و بر مبنای معیارهای روشن تعیین میشود. برخی مشاوران املاک نیز برای جلب نظر مالکان و در اختیار گرفتن فایلهای بیشتر، ارزش ملک را بالاتر از قیمت واقعی آن اعلام میکنند؛ شیوهای که بهتدریج نرخهای غیرواقعی را به مبنای ذهنی بازار تبدیل میکند و مالکان دیگر نیز با استناد به همان قیمتها، بهای پیشنهادی املاک خود را افزایش میدهند.
قیمتسازی در بازار خرید، فشار مضاعف بر مستأجران
رزمآهنگ با اشاره به اینکه تبعات قیمتگذاری غیرکارشناسی به بازار خریدوفروش محدود نمیشود، میگوید افزایش غیرواقعی ارزش املاک میتواند بر بازار اجاره نیز اثر بگذارد و زمینه مطالبه اجارهبهای بالاتر از مستأجران را فراهم کند.
این کارشناس مسکن با انتقاد از وضعیت بازرسیها معتقد است نظارتها به اندازه کافی جدی و بازدارنده نیست و در مواردی مشاوران املاک بدون نگرانی از برخورد قانونی، خارج از چارچوبهای کارشناسی فعالیت میکنند.
به باور وی، نبود برخورد مؤثر با تخلفات، زمینه نقشآفرینی بیشتر قیمتگذاریهای غیرواقعی در بازار را فراهم کرده است.
رزمآهنگ تأکید میکند مشاور املاک نباید صرفاً واسطهای میان خریدار و فروشنده یا موجر و مستأجر باشد، بلکه باید با شناخت دقیق بازار، آگاهی از ضوابط و برخورداری از دانش کارشناسی، قیمتهای واقعی و منطقی ارائه دهد.
به گفته وی، رقابت برای جذب مالک و اعلام نرخهای غیرواقعی نهتنها به شفافیت بازار کمک نمیکند، بلکه میتواند به تشدید گرانی و افزایش فشار اقتصادی بر متقاضیان مسکن منجر شود.
وی اصلاح سازوکار فعالیت مشاوران املاک، تقویت نظارت بر عملکرد آنها و برخورد مؤثر با قیمتگذاریهای غیرکارشناسی را از ضرورتهای ساماندهی بازار مسکن میداند.
مسکن؛ سنگینترین بار اقتصادی بر دوش خانوارهای شیرازی
مجموع دادههای بازار مسکن شیراز نشان میدهد شهروندان این کلانشهر با دو مسئله همزمان مواجه هستند؛ از یک سو، قیمت پیشنهادی آپارتمان در بسیاری از محلهها به سطوحی رسیده که خرید خانه را برای بخش بزرگی از خانوارها دشوار کرده و از سوی دیگر، سهم هزینه مسکن از مخارج زندگی به بیش از ۴۰ درصد رسیده است.
در چنین شرایطی، مسئله فقط دشوارتر شدن خرید خانه نیست؛ بخش بزرگی از خانوارها برای تأمین سرپناه ناچارند سهم بیشتری از درآمد خود را هزینه کنند؛ سهمی که از حد قابلقبول فراتر رفته و فرصت تأمین سایر نیازهای زندگی را محدود میکند.
از این منظر، ساماندهی بازار مسکن شیراز نیازمند مجموعهای از اقدامات همزمان، از جمله شفافسازی قیمتگذاری، مقابله با قیمتسازی، تقویت نظارت بر عملکرد مشاوران املاک و افزایش عرضه مسکن متناسب با توان اقتصادی خانوارهاست؛ اقداماتی که بدون آنها، فاصله میان قدرت خرید شهروندان و قیمتهای بازار همچنان افزایش خواهد یافت.