بحران هرمز؛ آیا آمریکا برای خروج از بنبست به چین متوسل میشود؟
در میان تشدید بیسابقه تنشها و افزایش سطح درگیری در منطقه، برخی گمانهزنیها از احتمال ورود بازیگران ثالث و قدرتهای فرامنطقهای برای مدیریت بحران، مهار روند تقابل و جلوگیری از گسترش آن به یک درگیری گستردهتر خبر میدهند.
به گزارش ایلنا، عبدالباری عطوان، تحلیلگر برجسته جهان عرب در سرمقاله روزنامه فرامنطقهای «رای الیوم» نوشت: اقدام ارتش ایران در هدف قرار دادن یک شناور نظامی آمریکا که قصد ورود به تنگه هرمز را داشته و وادار کردن آن به عقبنشینی با شلیک دو موشک، نخستین نشانه از پاسخ نظامی تهران به «پروژه آزادی» تلقی میشود؛ طرحی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با ادعای تسهیل تردد بیش از ۹۰۰ کشتی و نفتکش گرفتار در آبهای خلیج فارس اعلام کرده است.
در همین چارچوب، ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی ایران، بلافاصله پس از اعلام این طرح، هشدار تندی به ترامپ داده و تأکید کرده است هرگونه دخالت آمریکا در سازوکار تنگه هرمز، نقض آتشبس جاری از ۸ آوریل محسوب شده و با پاسخ سخت مواجه خواهد شد. همچنین قرارگاه خاتمالانبیاء نیز در بیانیهای رسمی اعلام کرده است: «هر نیروی خارجی که به تنگه هرمز نزدیک شود، هدف حمله قرار خواهد گرفت.»
بر اساس این تحلیل، منطقه خلیجفارس، دریای عرب و تنگه هرمز در آستانه یک رویارویی گسترده دریایی قرار گرفتهاند؛ بهویژه در صورتی که ترامپ تهدیدهای خود را عملی کند؛ تهدیدهایی که با پوشش اهداف انسانی مطرح میشوند. در همین راستا، از استقرار دهها شناور جنگی، بیش از ۱۰۰ جنگنده و حدود ۱۶ هزار نیروی نظامی در منطقه خبر داده شده است.
ترامپ برای رسیدن به یک توافق و جلوگیری از تضعیف جایگاه سیاسی خود، از تمام ابزارهای فشار علیه ایران استفاده کرده، اما ایستادگی تهران و عدم پذیرش شروط اصلی واشنگتن، بهویژه در موضوع غنیسازی اورانیوم و ذخایر آن، موجب ناامیدی و سرخوردگی او شده است.
در ادامه این تحلیل آمده است که ایران خود را برای مواجهه احتمالی با آمریکا در تنگه هرمز آماده کرده و وضعیت آمادهباش در نیروهای دریایی خود اعلام کرده است. همچنین از بهکارگیری مجموعهای از قایقهای تندرو و انتحاری سخن گفته شده که میتوانند در برابر ناوهای جنگی آمریکا نقش مؤثری ایفا کنند.
به نوشته عطوان، ترامپ از کشورهای اروپایی خواسته بود یک نیروی مشترک دریایی و هوایی برای ورود به تنگه هرمز تشکیل دهند، اما هیچیک از این کشورها با این درخواست همراهی نکرده و از ورود به چنین ماجراجویی پرهزینهای خودداری کردهاند. او همچنین ادعای ترامپ درباره درخواست کمک کشورها را نادرست دانسته و گفته است هیچ کشوری بهطور مشخص معرفی نشده است.
در این تحلیل تأکید شده که اساسا برای بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز نیازی به اقدام نظامی گسترده نیست و مشکل اصلی، نه ایران، بلکه ناشی از سیاستهای تهاجمی و رویکرد قدرتمحور آمریکا است. ایران در گذشته نیز امکان عبور و مرور آزاد در این آبراه را فراهم کرده، اما در واکنش به فشارها و تحریمهای آمریکا علیه بنادرش، اقدام متقابل انجام داده است.
حملات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران به اهداف خود از جمله تغییر نظام سیاسی یا وادار کردن تهران به تسلیم نرسیده و حتی نتوانسته برنامه موشکی ایران را متوقف کند؛ بلکه این روند موجب تقویت توان دفاعی و نظامی ایران شده است.
در بخش دیگری از این تحلیل آمده است که تنگه هرمز ممکن است در صورت ادامه تنشها به «گورستان ناوهای جنگی آمریکا» تبدیل شود. همچنین به نقل از نویسنده ادعا شده است فرمانده نیروی دریایی ایران از چندین حمله موشکی به یک ناو هواپیمابر آمریکایی سخن گفته که موجب عقبنشینی آن شده است.
در پایان این تحلیل، نتیجهگیری شده است که شکست سیاستهای آمریکا و اسرائیل در برابر ایران و ادامه مقاومت تهران، نشاندهنده ناکامی این رویکرد در دستیابی به اهداف خود است. نویسنده پیشبینی میکند ترامپ در نهایت از «طرح آزادی» عقبنشینی کرده و برای خروج از بحران به میانجیگران منطقهای مانند پاکستان و عمان متوسل شود و حتی احتمال بهرهگیری از نقش چین نیز مطرح خواهد شد؛ امری که میتواند مسیر خروج آمریکا از این بحران باشد.
