آیا جنگ ایران، ناتو را به باری بر دوش ترامپ تبدیل کرده است؟
رئیسجمهور آمریکا که در آغاز جنگ علیه ایران، خود را بینیاز از حمایت اروپا میدانست، اکنون با تشدید بحران، متحدانش را به بیعملی متهم کرده و خواستار نقشآفرینی بیشتر آنها شده است.
به گزارش ایلنا، نشریه آتلانتیک در گزارشی نوشت: در روزهای ابتدایی جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، دولت دونالد ترامپ با اعتمادبهنفس بالا به متحدان اروپایی خود پیام داد که کنترل اوضاع را در دست دارد و نیازی به دخالت آنها نیست. واشنگتن از اروپا خواست بر مسائل خود، بهویژه تقویت جناح شرقی ناتو در برابر روسیه تمرکز کند و مدیریت پرونده ایران و خاورمیانه را به آمریکا بسپارد.
با این حال، این رویکرد خیلی زود تغییر کرد. با طولانی شدن درگیری و ناکامی در دستیابی به پیروزی سریع، لحن کاخ سفید نیز تغییر یافت و ترامپ بهتدریج انتقادات تندی را متوجه متحدان اروپایی خود کرد. اعتماد اولیه پنتاگون به سرعت جای خود را به نارضایتی و فشار بر اروپا داد.
در همین چارچوب، یکی از نشانههای اختلاف، کنار گذاشتن «مارک جونز» از مسئولیت سیاستگذاری ناتو در وزارت دفاع آمریکا بود؛ اقدامی که بهگفته منابع آمریکایی، به دلیل رویکرد مثبت او به ناتو و عدم همسویی با نگاه انتقادی دولت ترامپ صورت گرفت. این تصمیم، همکاری میان واشنگتن و متحدان اروپایی را در شرایطی حساس تضعیف کرد و شکاف موجود را عمیقتر ساخت.
در ادامه، با تشدید تنشها در تنگه هرمز و بسته شدن مسیرهای حیاتی انرژی، آمریکا از اروپا انتظار حمایت عملی داشت؛ اما بسیاری از کشورهای اروپایی از ورود مستقیم به درگیری خودداری کردند. همین مسئله موجب شد ترامپ در اظهاراتی تند، اعضای ناتو را به «بیعملی» متهم کرده و حتی این ائتلاف را «ببر کاغذی» توصیف کند.
همزمان، گزارشهایی درباره احتمال کاهش حضور نظامی آمریکا در آلمان منتشر شد؛ اقدامی که از نگاه ناظران، پیام سیاسی روشنی به متحدان اروپایی تلقی میشود. این در حالی است که آلمان میزبان بخش قابلتوجهی از نیروهای آمریکایی در اروپا است و پایگاههایی کلیدی مانند «رامشتاین» نقش مهمی در عملیاتهای نظامی واشنگتن ایفا میکنند.
اختلافات به حوزه سیاسی نیز کشیده شد. تنش لفظی میان ترامپ و صدراعظم آلمان، پس از اظهاراتی درباره ایران، نشان داد که شکاف در روابط فراآتلانتیک از سطح نظامی فراتر رفته است. در همین حال، برخی کشورهای اروپایی نیز با محدود کردن دسترسی آمریکا به پایگاهها و حریم هوایی خود، عملاً از همراهی کامل با واشنگتن خودداری کردند.
در مجموع، جنگ با ایران بار دیگر شکنندگی هماهنگی میان آمریکا و اروپا را آشکار کرده است. از یکسو، واشنگتن خواهان مشارکت بیشتر متحدان است و از سوی دیگر، چارچوب روشنی برای این همکاری ارائه نمیدهد. این وضعیت موجب سردرگمی اروپا و افزایش بیاعتمادی در درون ناتو شده است.
بر اساس این گزارش، پیامهای متناقض دولت ترامپ- از بینیازی به کمک اروپا تا انتقاد شدید از آن- باعث شده متحدان اروپایی درک روشنی از انتظارات آمریکا نداشته باشند. در حالی که در عملیاتهای پیشین، ایالات متحده با تشکیل ائتلافهای مشخص، نقش هر کشور را تعیین میکرد، در این بحران چنین سازوکاری بهوضوح دیده نمیشود.
در نهایت، تحولات اخیر باعث شده کشورهای اروپایی بیش از گذشته به فکر تقویت توان دفاعی مستقل خود بیفتند و اتکای سنتی به آمریکا را مورد بازنگری قرار دهند؛ روندی که میتواند در بلندمدت جایگاه ناتو و نقش رهبری واشنگتن در آن را با چالشهای جدی مواجه کند.