جنگ «برجها و نفت»؛ پیامهای پنهان اوکراین در سایه دود و انفجارها بر فراز مسکو
با تشدید بیسابقه حملات پهپادی و گسترش هدفگیری زیرساختهای حیاتی انرژی، جنگ روسیه و اوکراین وارد مرحلهای تازه و پیچیدهتر شده است؛ مرحلهای که نهتنها توازن اقتصادی دو کشور را تحت فشار قرار داده، بلکه عمق جغرافیایی و امنیت داخلی هر دو طرف را نیز بهطور مستقیم درگیر کرده است.
به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، همزمان با آمادهسازیهای روسیه برای برگزاری مراسم «روز پیروزی»، جنگ روسیه و اوکراین وارد مرحله تازهای از تشدید تنش شده است؛ مرحلهای که از خطوط درگیری سنتی فراتر رفته و به قلب مسکو و زیرساختهای حیاتی انرژی روسیه رسیده است.
در روزهای اخیر، تبادل حملات با استفاده از صدها پهپاد و حملات هوایی به مناطق مسکونی شدت گرفته و حتی پایتخت روسیه نیز در مواردی هدف قرار گرفته است. این تحولات در حالی رخ میدهد که اوکراین حملات خود به زیرساختهای روسیه را افزایش داده و مسکو نسبت به احتمال افزایش قیمت جهانی نفت هشدار داده است.
این تغییر در الگوی جنگ، پرسشهایی جدی درباره زمانبندی، اهداف طرفین و آینده مسیر درگیریها در شرایط بنبست سیاسی ایجاد کرده است.
دلالتهای زمانی و هدف حملات
به گفته برخی تحلیلگران روس، از جمله آندری اونتیکوف، این موج جدید حملات با فضای توجه جهانی به بحرانهای خاورمیانه همزمان شده و دو طرف تلاش دارند با تشدید درگیریها، وضعیت میدانی را از رکود خارج کنند.
او تأکید میکند هدف قرار دادن زیرساختهای نفتی روسیه، اقدامی تاکتیکی برای جلوگیری از بهرهبرداری اقتصادی مسکو از افزایش قیمت جهانی نفت است و این وضعیت را نوعی «جنگ فرسایشی متقابل» میداند که هم اقتصاد و هم جامعه را تحت فشار قرار میدهد.
در مقابل، سرگئی کوزان از مرکز امنیت و همکاری اوکراین، حملات پهپادی کییف را در چارچوب «دفاع مشروع» توصیف کرده و میگوید هدف این حملات، ضربه زدن به درآمدهای نفتی روسیه و تضعیف توان مالی این کشور در ادامه جنگ است.
«روز پیروزی» و بُعد نمادین تنش
در تحلیلهای نظامی، «روز پیروزی» در روسیه جایگاهی مهم در روایت رسمی این کشور دارد و بهعنوان نماد مقابله تاریخی با نازیسم مطرح میشود. همین موضوع باعث شده هرگونه تهدید علیه مراسم آن، حساسیت بالایی در مسکو ایجاد کند.
برخی کارشناسان نسبت به امکان آتشبس موقت تردید دارند و با اشاره به ناکامی آتشبسهای قبلی، معتقدند تهدیدهای متقابل نشاندهنده رسیدن روند مذاکرات به بنبست کامل است.
در مقابل، طرف اوکراینی هرگونه آتشبس را در صورتی قابل قبول میداند که ابتدا روسیه اقدامات تهاجمی خود را متوقف کند و تأکید دارد که آتشبسهای مقطعی تنها به سود ادامه حملات خواهد بود.
آینده مبهم جنگ
با وجود برخی اظهارنظرهای خوشبینانه درباره احتمال توافق، واقعیت میدانی نشان میدهد شرایط پیچیدهتر از آن است. بخشی از تجهیزات نظامی که قرار بود به اوکراین برسد، به مناطق دیگر از جمله خاورمیانه منتقل شده و همین مسئله روند جنگ را تحت تأثیر قرار داده است.
کارشناسان معتقدند ادامه جنگ برای سالهای آینده نیز محتمل است؛ چراکه هیچ نشانهای از آغاز مذاکرات جدی دیده نمیشود. از نگاه برخی تحلیلگران، مسکو بر مواضع خود در مناطق اشغالی پافشاری دارد و کییف نیز بر بازگشت این مناطق تأکید میکند.
در چنین شرایطی، آسمان شهرهای دو کشور همچنان صحنه پرواز پهپادهایی است که بخشی از راهبرد «فرسایش کامل» را شکل میدهند؛ راهبردی که هر طرف تلاش میکند پیش از هر مذاکره احتمالی، دست بالاتر را در میدان داشته باشد.
این جنگ که بیش از چهار سال ادامه یافته، همچنان با حملات موشکی و پهپادی روسیه به شهرهای اوکراین و پاسخهای متقابل کییف به عمق خاک روسیه ادامه دارد؛ بدون آنکه چشمانداز روشنی از پایان آن دیده شود.
