ایلنا گزارش میدهد؛
تعاونیهای گلستان؛ موتور خاموش اقتصادی که باید روشن شود
استان گلستان در نقطهای قرار گرفته که بسیاری از استانهای کشور تنها آرزویش را دارند؛ دروازه ورود ایران به آسیای میانه. با این حال، بخش بزرگی از این ظرفیت ارزشمند هنوز بهطور کامل فعال نشده و در اختیار بازیگرانی قرار نگرفته که میتوانند بیشترین بهره را از آن ببرند؛ یعنی شرکتهای تعاونی که توان عملیاتی، شبکه انسانی و ظرفیت تولیدی لازم برای تبدیل این موقعیت جغرافیایی به یک فرصت اقتصادی بزرگ را دارند.
به گزارش خبرنگار ایلنا از گرگان، گلستان با مرز زمینی و ریلی اینچهبرون، تنها استان ایران است که میتواند کالا را بدون توقف و با کمترین هزینه به قزاقستان، ترکمنستان، ازبکستان، تاجیکستان و حتی چین برساند. این مسیر نهتنها کوتاهتر از مسیرهای جنوبی و غربی است، بلکه برای بسیاری از کشورهای منطقه، مسیر امن و اقتصادی محسوب میشود.
این موقعیت طلایی میتواند تعاونیهای استان را به بازیگران اصلی صادرات غیرنفتی تبدیل کند؛ بهویژه در حوزههایی که گلستان در آنها مزیت رقابتی دارد.
با وجود ظرفیتهای گسترده، تعاونیهای گلستان هنوز در سایه قرار دارند. آمارها نشان میدهد که ۱۲ تعاونی استان طی سال گذشته بیش از ۷ میلیون دلار صادرات داشتهاند؛ اما کارشناسان معتقدند این رقم میتواند چند برابر شود.
میگو و محصولات شیلاتی - چیپس میوه و فرآوردههای کشاورزی- صنایع چوبی، نئوپان و ظروف چوبی - ید و یدات پتاسیم - فرش و روسری ترکمنی- تجهیزات ارتوپدی و ماسک و… از محصولات صادراتی تعاونیها استان است واین تنوع نشان میدهد که تعاونیها نهتنها توان تولید دارند، بلکه میتوانند در بازارهای خارجی نیز رقابت کنند.
با وجود ظرفیتهای گسترده برای توسعه صادرات، تعاونیهای گلستان با مجموعهای از موانع جدی روبهرو هستند؛ از قوانین پیچیده گمرکی و بخشنامههای متغیر گرفته تا کمبود سرمایه و نقدینگی که فعالیت تولیدی و صادراتی را محدود میکند. علاوه بر این، تعهدات ارزی فشار زیادی بر صادرکنندگان کوچک وارد میکند و نبود آمار دقیق صادرات تعاونیها نیز برنامهریزی و سیاستگذاری را دشوار ساخته است. کمبود آموزشهای تخصصی در حوزه تجارت خارجی هم باعث شده بسیاری از تعاونیها نتوانند از فرصتهای ارزشمند بازارهای آسیای میانه بهرهبرداری کنند و این ظرفیت مهم همچنان بلااستفاده باقی بماند.
گلستان در موقعیتی قرار دارد که میتواند به یکی از مهمترین قطبهای تجارت ایران با آسیای میانه تبدیل شود، اما تحقق این ظرفیت زمانی ممکن است که تعاونیها بهعنوان موتور محرک اقتصاد استان تقویت شوند؛ تقویتی که بهمعنای افزایش صادرات غیرنفتی، ایجاد اشتغال پایدار، توسعه مناطق مرزی، رشد درآمدهای ارزی و کاهش وابستگی به واسطهها است. امروز گلستان ظرفیتهای گستردهای در تولید و صادرات دارد و تعاونیها نیز توان عملیاتی لازم را در اختیار دارند؛ تنها حلقه مفقوده، توجه و برنامهریزی جدیتر برای فعالسازی این پتانسیل بزرگ است.
یک تعاونیدار در استان گلستان با اشاره به ظرفیتهای گسترده این استان برای توسعه تولید و صادرات، تأکید کرد که تعاونیها میتوانند نقش مهمی در رونق اقتصادی منطقه ایفا کنند، اما برای رسیدن به این جایگاه نیازمند حمایت جدیتر هستند. گلستان با دسترسی مستقیم به آسیای میانه، فرصت کمنظیری برای حضور در بازارهای خارجی دارد و تعاونیها آمادهاند از این ظرفیت استفاده کنند.
این فعال تعاونی در ادامه به چالشهای موجود اشاره کرد و افزود: قوانین پیچیده گمرکی، بخشنامههای متغیر و مشکل تأمین نقدینگی، فعالیت تعاونیها را سخت کرده است. تعهدات ارزی نیز فشار زیادی بر صادرکنندگان کوچک وارد میکند و نبود آموزشهای تخصصی در حوزه تجارت خارجی باعث شده بسیاری از تعاونیها نتوانند بهصورت حرفهای وارد بازارهای منطقهای شوند.
او با بیان اینکه تعاونیها ظرفیت تولیدی و انسانی بالایی دارند، تأکید کرد: اگر موانع موجود برطرف شود، تعاونیهای گلستان میتوانند سهم قابلتوجهی در صادرات غیرنفتی کشور داشته باشند. این تعاونیدار خواستار توجه بیشتر دستگاههای اجرایی، تسهیل قوانین و ارائه حمایتهای مالی شد تا تعاونیها بتوانند نقش واقعی خود را در اقتصاد استان ایفا کنند.
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی گلستان در گفت وگو با ایلنا اظهار کرد: درحال حاضر سه هزار و ۱۸۳ تعاونی با ۱۱۵ هزار عضو در استان ثبت شده در استان داریم که ۱۳ تعاونی مرزنشین هستند و ۱۲ شرکت تعاونی استان امسال موفق به صادرات بیش از هفت میلیون دلار کالا به کشورهای آسیای میانه، روسیه، ترکیه، عراق و… شدند.
ایوب هلاکو با اشاره به موقعیت راهبردی مرز اینچهبرون، این گذرگاه را کریدوری طلایی برای مراودات تجاری تعاونیهای مرزنشین توصیف میکند؛ ظرفیتی که بهگفته او اگر درست بهکار گرفته شود، میتواند زندگی اقتصادی خانوادههای مرزی را دگرگون کند. او معتقد است تعاونیهای ثبتشده در شهرستانهای بندرترکمن، گمیشان، آققلا، گنبدکاووس و مراوهتپه قادرند با استفاده از این مرز، نهتنها درآمد پایدار برای اعضای خود ایجاد کنند، بلکه اشتغال قابلاتکایی نیز در منطقه شکل دهند و نقش مهمی در رونق تجارت محلی و منطقهای ایفا کنند.
وی تصریح کرد: چیپس میوه، فر و تنور گازی، انواع ماسک و محصولات ارتوپدی، ظروف چوبی، دستگاههای توری و میگو تنها بخشی از تولیدات متنوع تعاونیهای صادراتمحور گلستان هستند؛ محصولاتی که هرکدام نشان میدهند این تعاونیها چگونه توانستهاند از دل ظرفیتهای محلی، سبدی جذاب و رقابتی برای حضور در بازارهای منطقهای و آسیای میانه بسازند و جایگاه خود را در عرصه تجارت خارجی پررنگتر کنند.
وی یادآور شد: اگر میخواهیم به چشمانداز ۲۵ درصدی در اقتصاد تعاون و رونق تعاونیها در استان برسیم، باید همه دستگاههای اجرایی بر اساس وظیفهمندی خود همکاری و تعامل داشته باشند. ما همیشه آماده برگزاری جلسات با تعاونیها و رفع مشکلات آنها هستیم و شنونده انتقادات و پیشنهادات هستیم.
