ایلنا گزارش میدهد:
غربت در خاک وطنی؛ غفلت در زنجیره ارزشگذاری صنعت گلمحمدی استان مرکزی / خطای شناختی در عقبماندگی از قافله گردشگری
بزرگترین گلستان گلمحمدی خاورمیانه در قلب استان مرکزی جای دارد
برای خرید گلاب ناب و تماشای شکوفههای گلمحمدی به کجا سفر کرده و کدام منطقه را انتخاب میکنید؟! این پرسشی است که از تعدادی شهروند استان مرکزی پرسیده شد و تمامی آنها پاسخی تکراری و قابل پیشبینی را عنوان کردند. «کاشان، نیاسر، قمصر و ...» نامهایی که در ذهنها حک شدهاند و گویی این استان با وجود ظرفیتهای بیبدیلی که دارد، از دایره انتخابها خارج بود. پاسخهایی که حکایت از گمنامی و غفلت دارد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، تمامی پاسخها مشترک بود. اینکه برای خرید گلاب ناب به کاشان و قمصر و نیاسر سفر کرده و از بازارهای گلابگیری این مناطق گلاب تهیه میکنند. یا اینکه اگر شخصی به این مناطق سفر کند، گلاب سوغات میآورد. نهایتاً اینکه از فروشگاههای معتبر گلاب خریداری میکنند. گلستانهای گلمحمدی را نیز بیشتر در اطراف کاشان دیدهاند و میشناسند. در این رابطه نام مناطقی در استان مرکزی را که معروف باشد نشنیدهاند و تصور نمیکنند این استان نیز چنین ظرفیت و پتانسیلی داشته باشد.
این پاسخهای کوتاه و گذرا، تصویری نگرانکننده از وضعیت شناخت عمومی نسبت به یکی از مهمترین ظرفیتهای طبیعی و اقتصادی استان مرکزی ارائه میدهد. با وجود اینکه بزرگترین گلستان گلمحمدی خاورمیانه در قلب این استان و در منطقه خاوه اردهال از توابع شهرستان دلیجان واقع شده و استان مرکزی رتبه پنجم کشور را در تولید گلمحمدی به خود اختصاص داده است، اما به نظر میرسد این اطلاعات هرگز به گوش شهروندان نرسیده و نتوانسته در خاطره آنها جایگاه مخصوص به خود را پیدا کند.
گویی استان مرکزی، یک جزیره گمنام در دریای گلمحمدی است. جزیرهای که پتانسیلهای آن ناشناخته مانده و فرصتهای طلایی گردشگری فصلی آن، در غیاب معرفی و برندسازی مؤثر، به سادگی از دست میرود. این سکوت در معرفی، خود گویاترین پیام را از لزوم اقدام فوری و جدی در این زمینه به گوش میرساند و ضرورت ایجاب میکند به صورت جدی به آن پرداخته شود. پرسش اینجاست که کدام خطای شناختی، استان مرکزی را از قافله گردشگری گلمحمدی عقب انداخته است؟!
رتبه پنجم تولید گلمحمدی کشور در اختیار استان مرکزی است
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی گفت: این استان با داشتن 1600 هکتار سطح زیر کشت و تولید سالانه 5800 تن گل تَر، یکی از قطبهای اصلی تولید گلمحمدی در کشور و جهان است. میانگین برداشت گلمحمدی در استان 4 تن در هر هکتار بوده، در حالی که این شاخص در کشور حدود 3 تن در هکتار است. با توجه وسعت زیرکشت و میزان تولید، رتبه پنجم تولید گلمحمدی کشور را به خود اختصاص داده است و عملکرد بالاتر باغات استان نسبت به متوسط کشوری را نشان میدهد.
احمد اسدی در گفتوگو با خبرنگار ایلنا، به فرآوردههای گلمحمدی استان مرکزی اشاره داشته و در این رابطه افزود: از میزان 4 تن برداشت سالانه گلمحمدی در این استان حدود 8 میلیون لیتر گلاب در استان تولید شود و صنایع فرآوری مرتبط نیز در داخل استان فعال هستند. علاوه بر این، سالانه حدود 20 لیتر اسانس گلمحمدی در استان تولید و به کشورهای آلمان و حوزه خلیج فارس صادر میشود. همچنین سالانه حدود یک تن گلبرگ خشک و 100 تن غنچه خشک گلمحمدی نیز در استان تولید میشود.
وی ادامه داد: منطقه خاوه اردهال در شهرستان دلیجان از مهمترین رویشگاههای تاریخی گلمحمدی در کشور است و شرایط اقلیمی این منطقه سازگاری بسیار مطلوبی با تولید این محصول دارد. منطقه خاوه اردهال با برخورداری از بزرگترین گلستان گلمحمدی خاورمیانه به وسعت 110 هکتار و کیفیتی بینظیر که گلاب آن زبانزد خاص و عام است و حتی برای ارتقاء کیفیت محصولات سایر مناطق از آن استفاده میشود، پتانسیل بیبدیلی برای تبدیل شدن به قطبی جهانی در صنعت گلاب و عطر دارد.
استان مرکزی از خاستگاههای اصلی رویش گلمحمدی در ایران و جهان
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی اظهار داشت: کیفیت گلمحمدی به عواملی مانند ارتفاع منطقه رویش از سطح دریا، شرایط اقلیمی و تغذیه بستگی دارد. با توجه به اینکه استان مرکزی یکی از خاستگاههای اصلی رویش گلمحمدی در ایران و جهان به شمار میرود، محصول تولیدی آن از کیفیت بسیار بالایی برخوردار است. بهگونهای که برخی شهرهای مطرح در حوزه گلابگیری برای دستیابی به کیفیت مطلوب، از گلاب منطقه خاوه اردهال در ترکیب محصولات خود استفاده میکنند.
اسدی تصریح کرد: یکی از چالشهای مهم این بخش فقدان زنجیره کامل فرآوری اسانس است. اسانس گلمحمدی از حلقههای تکمیلی صنعت عطرسازی فاصله دارد. اسانس گلمحمدی ماده اولیهای ارزشمند و پایه صنعت عطرسازی جهان است. اما متأسفانه این محصول به صورت خام صادر شده و رایحه همین گل پس از تبدیل شدن به عطر، با ارزش افزوده بالاتر و قیمت گرانتر به کشور بازمیگردد. در حالی که تکمیل زنجیره تولید گلمحمدی میتواند سودآوری قابل توجهی برای کشور به همراه داشته باشد.
وی بیان داشت: گلمحمدی که در قلب فرهنگ و سنت ایرانی ریشه دوانده، تنها به خاطر عطر دلانگیز و زیبایی شناخته نمیشود. بلکه مجموعهای شگرف از خواص دارویی، درمانی، صنعتی و غذایی را در خود جای داده است. از کاربرد در طب سنتی و آرامشبخشی گرفته تا افزودن طعمی دلپذیر به غذاها و حضور در سبد محصولات صنایع غذایی و همچنین نقش کلیدی در صنعت عطرسازی مدرن، گلمحمدی نمادی از گنجینههای طبیعی است که ارزش آن در بازه زمانی قرنها همچنان رو به افزایش بوده است.
مغفول ماندن نام استان مرکزی در حوزه گردشگری گلمحمدی
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی به مغفول ماندن نام این استان در صنعت گردشگری گلمحمدی اشاره داشته و تأکید کرد: موضوع گردشگری گلمحمدی این استان از دیگر مباحث مغفول مانده است، متأسفانه صنعت گردشگری با محور گلمحمدی استان آنطور که شایسته است فعال نیست و از این ظرفیت به خوبی بهره گرفته نشده است. استان مرکزی با وجود ظرفیتهای کمنظیر در تولید این گیاه ارزشمند، هنوز آنگونه که باید در زنجیره فرآوری و بهرهبرداری از این محصول جای نگرفته است.
اسدی ابراز داشت: استان مرکزی با برخورداری از اقلیم و خاک مساعد برای پرورش گلمحمدی و مزارع گسترده این گیاه و کیفیت بالای تولید، یکی از قطبهای اصلی تولید این محصول ارزشمند در کشور محسوب میشود و میتواند نقشی مهمتر از آنچه امروز دارد در اقتصاد گیاهان معطر ایفا کند. اما با وجود پتانسیلهای قابل توجه در این بخش، بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای گردشگری مرتبط با این گیاه، همچنان مغفول مانده و نتوانسته جایگاه شایسته خود را در میان مقاصد گردشگری فصلی کشور پیدا کند.
وی اضافه کرد: گلمحمدی، فراتر از یک محصول کشاورزی، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به جاذبهای قدرتمند در بخش گردشگری استان مرکزی دارد. عطر دلانگیز این گل در دشتهای وسیع، تجربهای حسی و آرامشبخش را برای گردشگران فراهم میآورد که میتواند به عنوان یک نقطه قوت منحصربهفرد در جذب مسافر مورد استفاده قرار گیرد. این ظرفیتها، زمینه را برای توسعه مقاصد جدید گردشگری، از مزارع و کارگاههای تولید تا اقامتگاههای بومگردی با تم گلمحمدی، فراهم میآورد.
استان مرکزی نیازمند اتخاذ رویکردی جامع و بینبخشی است
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی به ریشهیابی تاریخی گلمحمدی اشاره کرده و گفت: پیوند گلمحمدی با فرهنگ و تاریخ ایران، از آیینهای باستانی و سنتی برداشت گرفته تا فرآیندهای قدیمی گلابگیری، ابعاد فرهنگی غنی را برای علاقهمندان به میراث و تمدن ایران نمایان میسازد. استان مرکزی نیازمند اتخاذ رویکردی جامع و بینبخشی است که با هدف ایجاد یک اکوسیستم یکپارچه گردشگری مرتبط با گلمحمدی، بتواند از ظرفیتهای موجود به بهترین شکل بهرهبرداری کند.
اسدی افزود: این رویکرد شامل ایجاد هماهنگی میان بخشهای کشاورزی، تولیدی، گردشگری، حمایت از کسبوکارهای نوآور در این بخش و استفاده از اعتبار و کیفیت گلمحمدی استان مرکزی برای جذب گردشگران بینالمللی است. در غیر این صورت، ظرفیتهای طبیعی و فرهنگی گلمحمدی استان همچنان در سایه عدم بهرهبرداری مؤثر، فرصتهای اقتصادی و توسعهای قابل توجهی را از دست میدهد. تکرار مداوم اهمیت استفاده از این پتانسیل بدون ارائه راهکارهای عملیاتی، راه به جایی نخواهد برد.
وی ادامه داد: در مقایسه با استانهایی مانند اصفهان و شهرهایی مانند کاشان و قمصر و نیاسر که توانستهاند نام خود را با گلمحمدی و زنجیره ارزشی این گیاه گره بزنند و از این رهگذر، رونق اقتصادی و گردشگری قابل توجهی را تجربه کنند، استان مرکزی با چالشهایی در زمینه معرفی و بهرهبرداری مؤثر از این ظرفیت مواجه است. این امر نشاندهنده ضرورت بازنگری در استراتژیهای توسعه گردشگری این استان و تمرکز بر مؤلفههایی از جمله برندسازی، توسعه زیرساختها و بازاریابی هدفمند است.
راهکارهایی برای جبران فقدان زنجیره ناقص ارزش گلمحمدی در استان مرکزی
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی به مهمترین راهکارهایی که میتواند فقدان زنجیره ناقص ارزش گلمحمدی در استان را جبران کند و حوزه گردشگری این بخش را فعال کند اشاره کرده و در این خصوص اظهار داشت: ایجاد یک هویت بصری و رسانهای قوی برای گلمحمدی این استان، بهبود دسترسیها و امکانات رفاهی برای گردشگران و همچنین برگزاری رویدادهای منظم فرهنگی و اقتصادی مرتبط مانند جشنوارهها، از جمله گامهای اساسی در جهت رفع این شکاف محسوب میشوند.
