هشدار نسبت به نرخ کشندگی بالای هانتاویروس و تغییر الگوی انتقال بیماری

 معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز، به مورد اخیر شیوع در یک کشتی کروز اشاره کرد و افزود: در می ۲۰۲۶، یک خوشه از بیماری شدید تنفسی ناشی از “ویروس آندس” در یک کشتی کروز شناسایی شد که تا اوایل این ماه، منجر به مرگ ۳ نفر شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد موارد اولیه به مواجهه در مناطق روستایی آرژانتین مرتبط بوده و متعاقب آن، انتقال محدود “انسان به انسان” در داخل کشتی به وقوع پیوسته است.

تحلیل پراکندگی جغرافیایی و نرخ مرگ‌ومیر

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز در خصوص پراکندگی این ویروس در قاره آمریکا تصریح کرد: در سال ۲۰۲۵، هشت کشور این منطقه مجموعاً ۲۹۹ مورد ابتلا و ۵۹ مورد مرگ (نرخ کشندگی ۲۵.۷ درصد) را گزارش کرده‌اند. همچنین از اواسط سال ۲۰۲۵، آرژانتین شاهد افزایش چشمگیر موارد ابتلا بوده است که این وضعیت به تغییرات اقلیمی و دگرگونی در کاربری زمین نسبت داده می‌شود.

این فوق تخصص بیماری‌های عفونی با تفکیک نرخ کشندگی بر اساس سویه‌های ویروس گفت: دو سندرم اصلی این بیماری، نیم‌رخ مرگ‌ومیر متفاوتی دارند. تب خونریزی‌دهنده با سندرم کلیوی (HFRS) که در آسیا و اروپا شایع است، نرخ کشندگی ۵ تا ۱۵ درصد دارد، در حالی که سندرم ریوی هانتاویروس (HPS) در قاره آمریکا با کشندگی بسیار بالاتر، نرخی بین ۲۰ تا ۴۰ درصد را ثبت کرده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در ادامه به تشریح علائم بیماری پرداخت و گفت: دوره نهفتگی بیماری معمولاً یک تا ۸ هفته است. علائم اولیه شامل تب، سردرد، درد عضلانی (میالژی) و اختلالات گوارشی نظیر تهوع، استفراغ و درد شکم است که می‌تواند به دو سندرم متمایز پیشرفت کند.

وی افزود: سندرم ریوی (HPS) که مشخصه ویروس‌های “دنیای جدید” است، با نارسایی سریع ریوی و شوک قلبی همراه است. در مقابل، تب خونریزی‌دهنده با سندرم کلیوی (HFRS) که مربوط به ویروس‌های “دنیای قدیم” است، منجر به اختلال عملکرد کلیه، کاهش ادرار و عوارض خونریزی‌دهنده می‌شود.

به گفته ایلامی، تشخیص قطعی این بیماری بر اساس سوابق مواجهه و تأیید آزمایشگاهی از طریق سرولوژی (IgM و IgG) و روش RT-PCR صورت می‌پذیرد.

آخرین پروتکل‌های درمانی و دستاوردهای نوین

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر عدم وجود داروی ضدویروسی اختصاصی یا واکسن مورد تأیید FDA تا این لحظه، اظهار داشت: مدیریت بیماری بر پایه مراقبت‌های ویژه (ICU) استوار است. این اقدامات شامل اکسیژن‌رسانی، ونتیلاسیون مکانیکی و در موارد شدید، استفاده از تکنولوژی ECMO برای حمایت قلبی-ریوی و دیالیز برای بیماران کلیوی است.

وی همچنین به افق‌های روشن در درمان اشاره کرد و گفت: چندین روش درمانی از جمله آنتی‌بادی‌های مونوکلونال انسانی و یک واکسن DNA برای ویروس آندس در حال توسعه هستند که نتایج تشویق‌کننده‌ای در فازهای کارآزمایی بالینی داشته‌اند.

ایلامی ضمن یادآوری ارزیابی “پایین” سازمان بهداشت جهانی از ریسک جهانی رویداد کشتی کروز، بر اهمیت پیشگیری تاکید کرد و گفت: مؤثرترین راهکار، کنترل جمعیت جوندگان و ایمن‌سازی محیط زندگی است. مقاوم‌سازی ساختمان‌ها، مدیریت صحیح پسماند و نگهداری اصولی مواد غذایی در اولویت قرار دارند.

وی خاطرنشان کرد: افرادی که در مناطق بومی یا در مواجهه با محیط‌های آلوده به جوندگان هستند، باید حتماً از ماسک‌های N95، دستکش و شیوه‌های نظافت مرطوب جهت جلوگیری از معلق شدن ذرات ویروس استفاده کنند. اگرچه انتقال انسان به انسان در سویه آندس مشاهده شده، اما این امر مستلزم تماس نزدیک و طولانی‌مدت است و رعایت پروتکل‌های بهداشتی و کنترل جوندگان همچنان اصلی‌ترین راه مقابله با این ویروس محسوب می‌شود.