بحران آلودگی هوای اراک از سطح آمار تا عمق زندگی روزمره مردم/مازوت‌سوزی نیروگاه حرارتی شازند تمامی ندارد

به گزارش ایلنا، اراک تنها شهر در کشور است که مستقیماً تحت تأثیر آلایندگی صنایع و به خصوص گاز SO2 ناشی از مازوت‌سوزی نیروگاه حرارتی شازند قرار دارد. به دلیل موقعیت جغرافیایی و صنایع پر تعداد شهر اراک و بر اساس سیاهه انتشار آلودگی هوای اراک، مازوت‌سوزی در هر 2 حالت کم‌سولفور و پرسولفور می‌تواند برای شهروندان خطرآفرین باشد. متأسفانه سالانه شهروندان زیادی به دلیل سرطان‌های مختلف و بیماری‌های ناشی از آلودگی جان خود را از دست می‌دهند.

وعده‌هایی که با مازوت پرسولفور دود می‌شود

یک فعال مدنی به مازوت‌سوزی‌های تابستانه در نیروگاه حرارتی شازند اشاره کرده و گفت: ابتدای پاییز سال جاری مسئولین مختلف استانی مجوز مازوت کم‌سولفور برای نیروگاه حرارتی شازند را برای خود دستاوردسازی‌ کردند. این در حالی است که در سراسر تابستان سال جاری شاهد سوزاندن مازوت پرسولفور به بهانه خالی کردن مخازن این نیروگاه برای جایگزینی با مازوت کم‌سولفور بودیم. اما پشت‌پرده ماجرا موضوع دیگری است که باید به تفضیل به آن پرداخته شود.

علی بیگی در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، به پشت‌پرده ماجرایی که سبب شد مازوت کم‌سولفور به نیروگاه حرارتی شازند اختصاص پیدا کند اشاره داشته و در این رابطه افزود: پشت‌پرده ماجرا این است که مازوت کم‌سولفور ظاهرآً خوراک تولید بنزین است و به علت آنکه پالایشگاه شازند در سال جاری در حالت اورهال قرار داشت و به دلیل عدم تولید در حالت اورهال موقتاً به مازوت کم‌سولفور موجود احتیاجی نداشت، بخشی از آن را به نیروگاه حرارتی شازند اختصاص داد.

وی به وعده‌های مسئولین در این خصوص اشاره کرده و ادامه داد: در مرحله نخست وعده داده بودند که حدود 230 میلیون لیتر مازوت کم‌سولفور برای مصرف زمستان به نیروگاه اختصاص دهند و قرار بود که از مجموع 4 واحد نیروگاه، یک واحد در حالت اورهال، یک واحد از مازوت کم‌سولفور، یک واحد سوخت LPG و یک واحد نیز از گاز طبیعی استفاده کند. بر این اساس چرخه تولید در این نیروگاه تا پایان زمستان سال جاری از این طریق فعالیت داشته باشد.

این فعال مدنی اظهار داشت: شرایط استفاده از سوخت LPG اصلاً وجود نداشته و ندارد. چرا که هنوز در مورد این نوع سوخت در حال تحقیق و پژوهش هستند و این فرآیند مستلزم صرف شدن ماه‌ها زمان است. بنابراین مقرر شد 2 واحد از مازوت کم‌سولفور استفاده کند. متأسفانه نیروگاه حرارتی شاند فرایند اورهال یک واحد مقرر را حدود یک ماه به تأخیر انداخت و در این یک ماه برای آن واحد نیز از ذخیره مازوت کم‌سولفور استفاده کردند و مجموع آنها به 3 واحد رسید.

بیگی تصریح کرد: در پی این بدعهدی‌ها بخش زیادی از مازوت کم‌سولفور ذخیره‌سازی شده به اتمام رسید و مسئولین نیز عنوان کردند که باید برای تأمین سوخت زمستانه نیروگاه چاره‌اندیشی کرد. در نتیجه از پالایشگاه شازند قول گرفتند تا 270 میلیون لیتر دیگر مازوت کم‌سولفور ذخیره کنند. همچنین مدعی شدند مازوت کم‌سولفوری که سوزانده می‌شود، سبب شده تا خروجی SO2 نیروگاه بسیار پایین‌تر از استانداردها باشد و تا زمان رسیدن به استانداردها می‌توان از ترکیب مازوت کم‌سولفور و پرسولفور استفاده کرد.

وی بیان داشت: در این راستا پالایشگاه مازوت پرسولفور را با همان خط لوله‌ مازوت کم‌سولفور انتقال داد و این تصور را داشتند که این 2 نوع مازوت ترکیب می‌شود و میانگین اخذ می‌گردد و خروجی به دست آمده در محدوده استاندارد قرار می‌گیرد. اما به دلیل اختلاف غلظت این 2 ماده، مازوت پرسولفور و کم‌سولفور با هم ترکیب نشد. چرا که این 2 نوع مازوت اصولاً در حالت عادی با یکدیگر ترکیب نمی‌شوند، مگر آن که مکانیزمی وجود داشته باشد تا این 2 ماده را با یکدیگر ترکیب کند.

این فعال مدنی تأکید کرد: هر 2 نوع مازوت به صورت لایه‌لایه در مخازن نیروگاه ذخیره‌سازی شده است و نتیجه سوختن لایه مازوت پرسولفور آن دود آلاینده‌ای است که از خروجی دودکش‌های نیروگاه حرارتی شازند خارج می‌شود. ایراد دیگری که وجود دارد برای تغییر سوخت گاز به مازوت یک روز زمان لازم است تا کوره‌ها سرد شوند و مشعل‌ها تعویض گردند. اما مشعل مورد استفاده برای مازوت مازوت کم‌سولفور و مازوت پرسولفور مشترک است و این موضوع زمینه تخلف را برای نیروگاه آسان‌تر کرده است.

بیگی ابراز داشت: شهروندان شاهدان عینی و زنده خروجی دودکش‌های نیروگاه هستند و نمی‌توان آن را انکار کرد. روزهای گذشته مدیرکل محیط زیست استان با ارائه گزارشی در نیروگاه استفاده از مازوت کم‌سولفور را تأیید کرد، اما چند روز بعد شاهد خروج دود مازوت مازوت پرسولفور از دودکش‌ها بودیم. متأسفانه در مصوبه دیگری نیز سهمیه گاز طبیعی این نیروگاه صفر اعلام شد که این موضوع مورد انتقاد شدید فعالامدنی و محیط‌زیستی در جلسه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا نیز قرار گرفت.

بحران آلودگی هوای اراک از سطح آمار تا عمق زندگی روزمره مردم

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران و مدیرعامل مؤسسه محیط‌زیستی بوم فناوران مرکزی گفت: بحران آلودگی هوای اراک از سطح آمار به عمق زندگی روزمره مردم کشیده شده است. طوری که مه‌دود وحشتناکی پیش از بارش‌های روزهای اخیر منطقه را فراگرفته و با افزایش خطر شیوع بیماری‌های قلبی و تنفسی در شهروندان همراه شده بود. در حالی که در بلندمدت نیز حتی ابتلای کودکان خردسال به سرطان، دیگر مفاهیمی انتزاعی نیستند، بلکه واقعیت تلخ زیست‌بوم این شهر هستند.

حمیدرضا مهاجرانی در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، افزود: انتشار «سیاهه انتشار» آلایندگی، نقطه عطفی در این بحث است. داده‌های رسمی، برای نخستین بار به روشنی نشان می‌دهد که منشأ اصلی آلودگی هوای شهر اراک، نه شهروندان و خودروها، بلکه صنایع بزرگ و نیروگاه‌ها هستند که ضرورت تغییر رویکرد از اقدامات نمایشی به تصمیم‌های سخت و ساختاری را برجسته می‌سازد. ضمن اینکه خلأ چند ساله در بروزرسانی این داده‌ها نیز خود نشانه‌ای از تعلل مسئولین در مستندسازی جهت مدیریت بحران است.

وی ادامه داد: مازوت‌سوزی نیروگاه حرارتی شازند، آن هم خارج از الگوی معمول فصلی، مظهر ناترازی و آشفتگی مدیریت انرژی است. این ادعای مظلوم‌نمایانه مسئول ارشد اجرایی که بین دوگانه ضرورت تأمین انرژی گرمایی و نوری کشور از یک سو و آلودگی محیط‌زیست و تهدید سلامت شهروندان از سوی دیگر، در تنگنا مانده، بیش از آنکه ناشی از کمبود منابع در کشور مدعی مقام سوم تولید گاز در جهان باشد، بازتاب اولویت‌گذاری‌های نادرست، نگاه کوتاه‌مدت و فقدان حکمرانی مبتنی بر مدیریت علمی است.

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران و مدیرعامل مؤسسه محیط‌زیستی بوم فناوران مرکزی به از مقصر جلوه دادن شهروندان از سوی مسئولین در حوزه ناترازی انرژی انتقاد کرده و در این خصوص اظهار داشت: هرچند فعلاً مسئولین، بهترین راه را فرافکنی وقیحانه و متهم کردن اقشار مختلف مردم به مصرف بیش از حد انرژی می‌دانند. متأسفانه مسئولین ذی‌ربط در آزمون سنجش میزان پایبندی به حقوق شهروندی، عقلانیت مدیریتی و مسئولیت‌پذیری مردود شده‌اند.

مهاجرانی تصریح کرد: آخرین بدقولی‌های مسئولین در مورد تخصیص سهمیه گاز به نیروگاه حرارتی شازند به ازای میزان انرژی تولید شده توسط نیروگاه‌های خورشیدی در استان مرکزی بود. ای کاش مسئولین ارشد استان، دامنه وعده‌ها و تعهدات خود را با میزان اختیارات خود که به راحتی در سطح کلان کشور نقض می‌شود، تنظیم می‌کردند. نباید اجازه داد، مسئولین برای چندمین بار مصرف و سوزاندن مازوت پرسولفور را در دستور کار خود قرار دهند. چرا که پیشگیری بهتر از درمان است.

وی بیان داشت: با وجود ناامیدی‌های انباشته شده، برخی مصوبات کشوری و ملی، روزنه‌ای از امید را نشان می‌دهد. نه به تحول رویکردی در حاکمیت و تسلیم شدن آن در برابر مردمی که حقوق اولیه خود را فریاد می‌زنند، بلکه در تغییرات و اصلاحاتی سطحی و گذرا همانند استفاده از مازوت کم‌سولفور به جای پرسولفور این موضوع نشان داده شده است. البته اختصاص مازوت کم‌سولفور به جای پرسولفور پاسخگوی حل مشکل آلاینده‌های غیرگوگردی حاصل از سوزاندن مازوت حتی از نوع کم‌سولفور آن نیست.

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران و مدیرعامل مؤسسه محیط‌زیستی بوم فناوران مرکزی تأکید کرد: اگر مسئولین چشم‌های خود را شستوشو دهند، نقد نه تنها تهدیدی علیه جایگاه مدیریتی آنها محسوب نمی‌شود، بلکه ابزاری ضروری برای اصلاح امور و ارتقاء کیفیت حکمرانی تلقی می‌شود. مدیری که توان شنیدن صدای مخالف را دارد، نقد منصفانه را به عنوان بازخورد یا فیدبک تنظیم‌کننده می‌پذیرد، با منطق و انصاف پاسخ می‌دهد و هم اینکه عملکرد خود را فوراً تصحیح می‌کند.

مهاجرانی بر ضرورت تغییر رویکرد مسئولین نسبت به انتقادات موجود در راستای اصلاح عملکردها تأکید کرده و در این رابطه ابراز داشت: این رویکرد نه تنها به اصلاح خطاها کمک می‌کند، بلکه اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی را نیز تقویت می‌سازد. بازگشت به این رویکرد و پذیرش انتقادات شهروندان و فعالان محیط‌زیست از سوی مسئولین، شرط ضروری برای ترمیم اعتماد اجتماعی و کارآمدی مدیریت در عرصه عمومی است که متأسفانه اکثر مسئولین کشور به ویژه در ارتباط با محیط‌زیست از آن بی‌بهره هستند.

گزارش: شایسته سلامی