شاعر و نویسنده پاکستانی: شاهنامه حماسه ملی ایران است

به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، به مناسبت پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، شاعر بلندآوازه زبان و ادب فارسی، نشست تخصصی با حضور شخصیت‌های برجسته علمی و ادبی ایالت سند در خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در حیدرآباد پاکستان برگزار شد. 

در این نشست، علاوه بر اهمیت و جایگاه زبان و شعر فارسی در زندگی روزمره‌ی افراد در جوامع و کاربست اشعار حماسی حکیم فردوسی در جریانات و حوادث مختلف زندگی آدمی مانند جنگ اخیر تحمیلی در ایران، شخصیت و گفتار این شاعر بلندآوازه‌ی جهانی از منظر رهبر شهید نیز مورد بررسی قرار گرفت و جنبه حکمت و دینداری که همواره از توصیه‌های موکد ایشان بود، محور اصلی مباحث و گفت‌وگوهای این جلسه قرار گرفت. 

مفتی محمد صاحبدادسکندری، مدیر بخش زبان‌های فارسی و عربی دانشگاه سند، خانم سیده زهرا موسوی و محمد اشرف سمو، از اساتید دانشگاه نیز در این نشست، درباره خدمات تاریخی فردوسی و نقش کلیدی وی در ترویج و گسترش زبان فارسی به ایراد سخنرانی پرداختند. 

در این نشست که اجرا و مدیریت آن را یوسف سندهی، نویسنده مشهور بر عهده داشت، منصور قادر جونیجو، نویسنده و شبیر کوکر، شاعر نیز مراتب احترام و تجلیل خود را به پیشگاه فردوسی ابراز داشتند. همچنین، انور سولنگی، هنرمند سرشناس، با اجرای سبک سنتی «وائی» شعر سنتی صوفیانه سند رونق و معنویت خاصی به این محفل بخشید. 

سعید هاشمی، رئیس خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در حیدرآباد، بر ضرورت پژوهش و تحقیق بیشتر پیرامون شخصیت و هنر فردوسی تأکید و اهمیت و کارکرد زبان فارسی را در عصر معاصر تشریح کرد. 

وی همچنین، گفت: وجود اشتراکات تاریخی و فرهنگی ملموس از شخصیت و حکمت فردوسی و شاهنامه حماسی آن با سنت‌های تاریخی پاکستان به ویژه ایالت سند و نقش او در دیپلماسی فرهنگی معاصر، به عنوان پل مستحکمی در روابط ایران و پاکستان هم بسیار قابل تأمل است. 

وی تصریح کرد: تأکیدات رهبر شهید در خصوص جایگاه فردوسی، اهمیت شاهنامه و همچنین، توجه به حکمت فردوسی از منظر ایشان، یک مسأله علمی، دانشگاهی و حوزوی است که باید به طور میان رشته‌ای و در حوزه‌های مختلف، مورد بررسی و نقد جدی قرار بگیرد، چراکه هم حکمت فردوسی و هم رویکرد حماسی آن در زندگی روزمره انسان امروز، می‌تواند کارگشا و عملیاتی باشد. 

رضا چهرقانی، عضو هیئت علمی دانشگاه قزوین به صورت آنلاین در این نشست، شرکت کرد. وی با استناد به شاهنامه فردوسی، به تفصیل به بررسی تاریخ پرداخت و سه محور مهم شامل «هویت ملی»، «بقا و پایداری زبان فارسی» و «جهان‌شمولی شاهنامه» را مورد بحث و بررسی قرار داد و خدمات ماندگار و ارزنده فردوسی را تبیین کرد. 

سیده زهرا موسوی، کارشناس ارشد مدیریت از تهران مقاله خود را با موضوع «نقش فردوسی و شاهنامه در حفظ زبان فارسی و هویت ایرانی» ارائه داد. وی گفت: زبان فارسی یکی از قدیمی‌ترین زبان‌های زنده دنیاست. با وجود اتفاقات بزرگ تاریخی، مثل حمله اعراب به ایران که این زبان در خطر نابودی قرار گرفت، حکیم ابوالقاسم فردوسی با سرودن شاهنامه آن را نجات داد. 

وی ادامه داد: شاهنامه فقط یک کتاب شعر نیست؛ این کتاب در ۶۰ هزار بیت، داستان‌های پهلوانان ایران زمین همچون رستم و سهراب را بیان می‌کند و درس‌های خرد، عدالت و میهن‌دوستی می‌دهد. فردوسی برای به نظم درآوردن آن ۳۰ سال رنج و زحمت کشید. 

موسوی عنوان کرد: شهید امام خامنه‌ای (ره) نیز درباره فردوسی فرموده‌اند که او یک حکیم و فیلسوف بزرگ بود و شاهنامه، کتاب خرد و عدالت است. ایشان معتقد بودند که شاهنامه مانند یک سپر از زبان فارسی، محافظت کرده است. 

ادبیات فارسی شاعران بزرگ بسیاری دارد

مفتی صاحبدادسکندری، مدیر بخش زبان‌های فارسی و عربی دانشگاه سند اظهار داشت: من خودم از دوران کودکی با زبان فارسی آشنا بوده‌ام و پدرم نیز دلبستگی و علاقه خاصی به این زبان داشت. در روزگاران گذشته، مشاعره‌ها و رقابت‌های ادبی بزرگی میان زبان فارسی و دیگر زبان‌ها برگزار می‌شد که گاهی تمام شب به طول می‌انجامید؛ در این میان، هیچ زبانی نمی‌توانست با شکوه و عظمت زبان فارسی رقابت کند. ادبیات فارسی شاعران بزرگ بسیاری دارد و تنها به فردوسی محدود نمی‌شود، بلکه استوانه‌هایی چون حافظ و سعدی نیز از نام‌آوران مشهور این عرصه‌اند. 

وی افزود: در گذشته، فارسی به طور رسمی جزو برنامه آموزشی و درسی بود. امروز نیز دپارتمان‌های زبان فارسی در دانشگاه سند، دانشگاه داوود و دانشگاه کراچی فعال هستند، اما مایه تأسف است که امروز با کمبود استادان برجسته و مجرب روبرو هستیم. 

این استاد دانشگاه تصریح کرد: در دوران پیشین، تمام امور دیوانی و مکاتبات، از جمله نامه‌نگاری‌ها، رسائل و ملفوظات به زبان فارسی انجام می‌شد. این زبان و ادب، شناسنامه و مایه تشخص انسان است که ملّت‌ها به وسیله آن زنده می‌مانند. اگر ما از ترویج و پاسداشت آن دست بکشیم، دیری نخواهد پائید که به دست فراموشی سپرده می‌شویم و اصالت خود را از دست خواهیم داد. 

شاهنامه بزرگ‌ترین شاهکار ادبیات فارسی است

منصور قادر جونیجو، شاعر و نویسنده پاکستانی نیز در این نشست، گفت: فردوسی شاهنامه را به زبان فارسی سرود و با وجود سیطره و نفوذ زبان عربی در آن دوران، توانست زبان فارسی را زنده و پابرجا نگه دارد. این اثر، حماسه ملی ایران است که در آن داستان شاهان، پهلوانان و نبردهای ایران باستان روایت شده است. 

وی تأکید کرد که شاهنامه یکی از بزرگ‌ترین منظومه‌های حماسی جهان به شمار می‌رود که بالغ بر شصت هزار بیت دارد. فردوسی نزدیک به سی سال از عمر خویش را صرف نگارش این اثر ماندگار کرد. این کتاب حیاتی دوباره به زبان فارسی بخشید و فرهنگ و تمدن ایران را جاودانه ساخت. 

قادر جونیجو ادامه داد: به برکت مجاهدت فردوسی، شاهنامه برای همیشه زنده خواهد ماند. این اثر، مهم‌ترین ستون ادبیات ملی ایران شناخته می‌شود که تاریخ، فرهنگ و تمدن این سرزمین را در خود محفوظ داشته است. فردوسی با خلق این شاهکار، بزرگ‌ترین خدمت را به زبان فارسی انجام داد و آن را برای همیشه بیمه کرد. 

وی هچنین، گفت: شاهنامه دربردارنده داستان‌های پهلوانانی چون رستم، سهراب، سیاوش و دیگر اسطوره‌هاست؛ شخصیت‌هایی که الگوی شجاعت، وفاداری و فداکاری هستند. شاهنامه به ما می‌آموزد که ایستادگی در برابر ظلم و پایمردی در راه حق و حقیقت امری حیاتی است. مفاهیمی چون حماسه، دلاوری، راستی، وفاداری و ایثار از محورهای اصلی این کتاب است. 

شاعر و نویسنده پاکستانی افزود: شاهنامه بزرگ‌ترین شاهکار ادبیات فارسی است که امروزه نیز در سراسر جهان به عنوان گنجینه‌ای عظیم از ادب شمرده می‌شود. این اثر تنها یک کتاب نیست، بلکه آینه تمام‌نمای تاریخ، زبان، تمدن و فرهنگ یک ملت است. 

فردوسی، شاعری یگانه و بی‌تکرار است

در ادامه، شبیر کوکهر، شاعر و نویسنده پاکستانی اظهار داشت: برای ما شبه‌قاره‌ای‌ها، علامه اقبال لاهوری نمادِ بارزِ ادب و شعر است؛ بنده نیز برای نخستین بار از طریق اندیشه و اشعار علامه اقبال با فردوسی آشنا شدم. به همین مناسبت، ابیاتی را نیز سروده‌ام که در آن‌ها از حکیم فردوسی، حماسه‌سرای بزرگ ایرانی، یاد کرده‌ام. 

محمد اشرف سمو داور دکتری (Ph. D)، شاعر، نویسنده و پژوهشگر پاکستانی تأکید کرد: در سرزمین ایران شاعران بسیاری چون حافظ و سعدی ظهور کرده‌اند، اما شاعری مانند فردوسی یگانه و بی‌تکرار است؛ درست مانند دیار ما سند که شاعران زیادی داشته است، اما جایگاه و مرتبه‌ای که «شاه عبداللطیف بهتایی» دارد، به هیچ کس دیگری تعلق ندارد. 

وی ادامه داد: فردوسی نیز در ادبیات فارسی از چنین جایگاه رفیع و مرتبت والایی برخوردار است. فردوسی خود از طبقه‌ی محروم و فرزند یک دهقان بود. بعدها سلطان محمود غزنوی از او درخواست کرد کتابی بنویسد که بازتاب‌دهنده‌ی تمدن و فرهنگ ایران باستان باشد. 

این پژوهشگر پاکستانی خاطرنشان کرد: فردوسی بر این باور بود که: «پیش از آنکه وطن خود را به دست بیگانه بسپاریم، باید جان خود را فدا کنیم.» از نظر او، تا زمانی که ایران هست، شجاعت، فداکاری و حماسه معنا دارد و اگر ایران نباشد، یافتن نمونه‌ای برای این انگیزه‌ها و احساسات پاک غیرممکن خواهد بود. فردوسی به معنای واقعی کلمه، غرق در عشق و محبت به میهن خویش بود؛ چنان که علامه شبلی نعمتی نیز در آثار خود به این نکته اشاره کرده که فردوسی شاعری وطن‌پرست و میهن‌دوست بود.