در گفت و گو با یک ناشر مطرح شد؛
مشکلات نمایشگاه مجازی کتاب/ چرا ایبوکها در ایران موفق نبودهاند؟
برای مردم اروپا ایبوکها فضای بهتری برای مطالعه ایجاد کردهاند اما این تکنولوژی در ایران موفق نبوده، در صورتی که ایبوکها بسیار شبیه به کتابهای کاغذی هستند. اما مردم بیشتر به کتابهای صوتی آنهم از طریق تلفن همراه علاقمندند.
به گزارش خبرنگار ایلنا، نمایشگاه مجازی کتاب امسال انتظارات برخی انتشاراتیها را برآورده نکرده است. سید جمالالدین هادیان زواره، مدیر انتشارات علمی فرهنگی به ایلنا گفت: اگر این نمایشگاه به صورت مجازی برگزار نمیشد، شاید اقدام جایگزینی برای آن وجود نداشت. از طرفی باتوجه به مشکلات اینترنت، این نمایشگاه با چالشهای متعدد در این دوروز مواجه بوده است.
او افزود: نمایشگاه مجازی امسال همچون سالهای گذشته موفق نبوده و عملکرد آن نسبت به سالهای اخیر افت داشته است. از سویی دیگر برگزاری مجازی نمایشگاه کتاب، تنها ابتکار مسئولان بوده و راه دیگری نداشتند. ازسویی دیگر این نمایشگاه قطعا فرصت خوبی برای ناشران و نویسندگان است.
هادیان گفت: به دلیل اینکه فرصتهای دیگری وجود ندارد، نمیتوانیم بگوییم از میان فرصتهای ایجاد شده، این شرایط را انتخاب و نمایشگاه مجازی بهترین فرصت برای ناشران است. اما این نمایشگاه مجازی فرصتی بهینه مشابه سالیان قبل برای ناشران نیست چراکه به اندازه کافی برای آن تبلیغات صورت نگرفته و همافزایی با نمایشگاه حضوری ندارد.
او افزود: اینترنت در کشور بسیار ضعیف بوده و پشتوانه اینترنتی، سروری یا ذخیرهسازی که برای نمایشگاه در نظر گرفته شده، ضعیف است. در این چندروز مشخص شده که ناشران با چالشهای بسیاری در زمینه نمایشگاه مجازی کتاب مواجه هستند. به نظر میرسد این نمایشگاه با وجود اینکه تنها فرصت و نمایشگاهی حداقلی است اما توقعات ناشران را برآورده نخواهد کرد.
هادیان گفت: جهان ما از سبکهای سنتی به سوی سبکهای مدرن درحال حرکت است. امروزه ارتباطات اینترنتی همه چیز را تحت تاثیر خود قرار داده است. حوزه نشر نیز از این امر مستثنی نبوده و از اینترنت تاثیر پذیرفته است. این تاثیر نیز هرروز درحال افزایش است.
او افزود: پارادایم اینترنت در ایران از این تغییر جهانی عقبتر است. باید برای مخاطبان ایرانی و خارجی همه نوع نشر مانند توزیع کتابهای کاغذی با کاغذ معمولی، کاغذ فاخر و نفیس، کتاب الکترونیکی، کتاب صوتی، ارزشهای افزودههای مربوط به کتاب مانند پادکست، فیلم، عکس، مقاله و گزارش به گونهای تولید شود تا در دسترس همگان به راحتی قرار بگیرد. چندسال قبل اگر به شما میگفتند نسخه الکترونیک جایگزین نسخههای خطی میشوند، باور نمیکردید اما کرونا این امر را ممکن و موجب شد پارادایم سرعت بگیرد.
مدیر انتشارات علمی فرهنگی تاکید کرد: از طرفی دیگر این شرایط جنگی میتواند فرصتی برای حوزه نشر باشد تا در تولید محتوا، اعم از محتوای تصویری و متنی تنوعی ایجاد کند. اما این نمایشگاههای مجازی مسکنهای بسیار ضعیفی هستند و بیتردید بسیاری از ناشران در نمایشگاه مجازی امسال حضور نیافتند.
او افزود: دسترسی بسیاری از ناشران نیز به آثار جدید جهانی با توجه به قطعی اینترنت دشوار شده است. به همین روی ترجمه آثار نیز کار دشواری شده و اگر بررسی دقیقی صورت بگیرد، مشخص میشود که تعداد آثار تجدید چاپ شده و چاپ اولی در این چندماه اخیر کاهش یافته است. بنابراین اگرچه این نمایشگاه مجازی فرصتی برای ناشران است، اما فرصتی است کوچک و محدود.
فرهنگ مطالعه در ایران بسیار ضعیف است
هادیان درباره فروش اینترنتی کتاب، توزیع کتابهایی به صورت ایبوک و کتاب صوتی بیان کرد: پیش از تکنولوژی و نرمافزارها و سختافزارها به چیز دیگری به نام فرهنگ مطالعه نیازمندیم. در ایران این فرهنگ بسیار ضعیف است. اگرچه مطالعات دانشگاهی و افراد تحصیلکرده بسیاری در ایران داریم اما فرهنگ مطالعه با مطالعات درسی متفاوت است.
او افزود: منظور من مطالعات کلاسیک دانشگاهی و آکادمیک نیست. یک جامعه نیازمند این است که به طور مداوم تاریخ، روانشناسی، فلسفه و علوم مختلف را مطالعه کند. ملتی که مطالعه نکرده و خودرا به روزرسانی نکند، در سنگلاخهای پیش رو گیر میکند و به زمین میخورد. به عقیده من بسیاری از مشکلات اقتصادی و اجتماعی امروز ایران به دلیل فرهنگ مطالعه ضعیف در کشور است.
هادیان گفت: فرهنگ مطالعه در ایران به اندازهای که باید ارتقاء نیافته است. فرهنگ عمومی به این دلیل ارتقاء نمییابد که ما مطالعه نکرده و زمان خود را به بطالت میگذرانیم. ارتقای فرهنگ عمومی نیز امری زمانبر است. بنابراین پیش از استفاده از هر نرمافزاری باید مطمئن شویم افرادی که به مطالعه کاغذی علاقمندند، بخشی از زمان خود را به مطالعه صوتی اختصاص میدهند.
او افزود: مطالعه الکترونیک و صوتی هریک مزایایی دارد. شما میتوانید در حین سفر در خودرو، زمانی که در تخت خواب دراز کشیدهاید و یا در ترافیک بینراهی کتاب گوش کنید. اما این امر لزوما موجب ارتقای فرهنگ عمومی نمیشود. چالش بزرگی که در ایران وجود دارد این است که همگام با فناوریهای جدید، باید مطالعه فرهنگ عمومی نیز ارتقا یابد.
هادیان گفت: برای مردم اروپا ایبوکها فضای بهتری برای مطالعه ایجاد کردهاند اما این تکنولوژی در ایران موفق نبوده، در صورتی که ایبوکها بسیار شبیه به کتابهای کاغذی هستند. اما مردم بیشتر به کتابهای صوتی آنهم از طریق تلفن همراه علاقمندند.
او افزود: نشر الکترونیک و صوتی کتاب در صورتی به افزایش سرانه مطالعه منجر میشود که فرهنگ مطالعه در کشور ارتقا یابد.
هادیان گفت: انتشارات علمی فرهنگی در 15 ماه گذشته و بعد از دورانی که در محدودیت قرار گرفته بود، تلاش کرد تا جانی تازه بگیرد و وارد بازار نشر شود. برند، نام، عنوان و تولیدات را بازطراحی کرده و موفق بوده است.
او افزود: همزمان با نمایشگاه مجازی کتاب، نمایشگاه حضوری نیز برای مخاطبان برگزار کردهایم. کمتر ناشری در شرایط کنونی این اقدام را انجام داده است. طرح در آغوش کتاب نمایشگاه حضوری انتشارات علمی فرهنگی در دو فروشگاه انقلاب و کریمخان در حال برگزاری است. همان تخفیفات نیز برای کتابها در نظر گرفته شده است.
هادیان گفت: در این کتابفروشیها همچنین کافههای تازه تاسیس انتشارات علمی فرهنگی نیز از مشتریان پذیرایی میکند. کافه جیبی، کافه مخصوص انتشارات علمی فرهنگی است که عنوان آن از کتابهای قطع جیبی این انتشارات الهام گرفته شده است.
او افزود: انتشارات ما بسیاری از کتابهایی که در سالیان گذشته فرصت چاپ نداشتند را بازنگری کرده و هفتهای سه کتاب وارد بازار کردیم و بین 90 تا 100 کتاب را وارد بازار کردیم. کتاب شطرنج روی آب، درباره خلیج فارس و کلماکده، پیکار صفین نصربن مذاهب نیز به زودی وارد بازار خواهد شد. انتشارات ما تهدیدات را تبدیل به فرصت کرده است.
