حقوق ناچیز کارکنان غیرهیأت علمی نظام سلامت/ کار «کادر درمان» سخت و پرخطر است

محمدرضا سقائیان‌فرد، فعال صنفی کادر درمان،  با اشاره به شرایط خاص و متفاوت فعالیت کارکنان غیرهیأت علمی نظام سلامت، در گفتگو با ایلنا، بر ضرورت اصلاح نظام پرداخت و جبران خدمات این کارکنان تأکید کرد و پیشنهاد داد نظامی جامع، شفاف و متناسب با شرایط شغلی آنان طراحی و اجرا شود.

سقائیان‌فرد با بیان اینکه نظام سلامت به‌صورت شبانه‌روزی و بدون وقفه فعالیت می‌کند، اظهار کرد: بخش مهمی از کارکنان این حوزه در شرایط سخت همچون شیفت شب، نوبت‌کاری و فشار کاری مستمر و همچنین با وجود مسئولیت مستقیم یا غیرمستقیم در قبال سلامت مردم، مواجهه با بیماری‌های واگیر و عوامل زیان‌آور، شرایط اورژانسی، کمبود نیروی انسانی، مسئولیت حرفه‌ای و حقوقی و همچنین خدمت در مناطق محروم فعالیت دارند.

وی افزود: با وجود این شرایط، بخش عمده کارکنان غیرهیأت علمی نظام سلامت همچنان در چارچوب نظام عمومی پرداخت کارکنان دولت و قانون مدیریت خدمات کشوری قرار دارند؛ در حالی که ارائه خدمات سلامت از معدود خدمات عمومی است که تعطیلی‌پذیر نیست و در تمام ساعات شبانه‌روز ادامه دارد.

این فعال حوزه سلامت ادامه داد: استمرار فعالیت نظام سلامت به نیروی انسانی متنوعی وابسته است که در بخش‌های درمانی، بهداشتی، آزمایشگاهی، دارویی، اداری، فنی، پشتیبانی و مدیریتی فعالیت می‌کنند. بسیاری از این کارکنان با شرایطی مواجه هستند که در مشاغل عادی سایر دستگاه‌های اجرایی وجود ندارد یا شدت آن به مراتب کمتر است.

سقائیان‌فرد، شیفت شب و نوبت‌کاری نامتعارف، فشار کاری و فرسودگی مستمر، مسئولیت مستقیم در قبال جان و سلامت افراد، مواجهه با عوامل عفونی، شیمیایی، بیولوژیک و پرتوها، فعالیت در شرایط اورژانسی و بحرانی، کمبود نیروی انسانی در برخی واحدها و رشته‌ها، مسئولیت حرفه‌ای و حقوقی، خدمت در مناطق محروم و کم‌برخوردار و ضرورت حضور و پاسخگویی شبانه‌روزی را از جمله ویژگی‌های متمایز مشاغل نظام سلامت برشمرد.

وی با تأکید بر اینکه این ویژگی‌های خاص می‌تواند مبنایی برای طراحی نظام پرداخت اختصاصی کارکنان غیرهیأت علمی نظام سلامت باشد، گفت: همان‌گونه که اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها از نظام پرداخت اختصاصی برخوردارند، می‌توان برای کارکنان غیرهیأت علمی نظام سلامت نیز متناسب با ماهیت خاص و انحصاری خدمات بهداشتی و درمانی، نظام پرداختی ویژه طراحی کرد.

سقائیان‌فرد با اشاره به سابقه قانونی نظام پرداخت اعضای هیأت علمی اظهار کرد: قانون سال ۱۳۶۸ برای اعضای هیأت علمی نظام خاص حقوقی ایجاد کرد و قانون مدیریت خدمات کشوری نیز اعضای هیأت علمی را از شمول عمومی قانون مستثنی دانست؛ بنابراین برای طراحی یک نظام پرداخت متناسب با شرایط خاص کارکنان نظام سلامت نیز راه بسته نیست.

این فعال حوزه سلامت تأکید کرد: انتظار می‌رود دولت نسبت به طراحی و اجرای نظام جامع جبران خدمات کارکنان غیرهیأت علمی نظام سلامت اقدام کند؛ به‌گونه‌ای که میزان پرداختی کارکنان متناسب با ارزش شغل، تخصص، مسئولیت، سختی کار، ریسک شغلی، محل خدمت و سایر عوامل مؤثر تعیین شود.

وی، نخستین گام در این مسیر را توجه مسئولان دولت و مجلس به ماهیت خاص و متفاوت مشاغل نظام سلامت دانست و گفت: باید پذیرفت که شرایط شغلی و کاری در نظام سلامت با شرایط سایر کارکنان دولت تفاوت دارد و این تفاوت باید در نظام پرداخت نیز مورد توجه قرار گیرد.

سقائیان‌فرد تصریح کرد: هدف از این پیشنهاد، ایجاد تقابل میان کارکنان غیرهیأت علمی و اعضای هیأت علمی یا نفی نظام پرداخت اعضای هیأت علمی نیست. تفاوت موجود میان این دو گروه ریشه در قوانین و ساختارهای استخدامی متفاوت دارد. مسئله اصلی این است که برای کارکنان غیرهیأت علمی نظام سلامت نیز سازوکاری پایدار، شفاف و قابل پیش‌بینی طراحی شود تا تفاوت شرایط خدمت آنان با سایر کارکنان عمومی دولت، بر اساس ارزش شغل، تخصص، مسئولیت، سختی کار، ریسک شغلی، شیفت، محل خدمت و ضرورت حفظ نیروی انسانی جبران شود.

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در سال ۱۴۰۳ گفت: در سال ۱۴۰۳، با پیش‌بینی ترمیم حقوق کارکنان نظام سلامت در قانون بودجه و ابلاغ دستورالعمل اجرایی آن از سوی وزارت بهداشت در تاریخ ۲۳ تیرماه ۱۴۰۳ و همچنین صدور بخشنامه رفع ابهام در ۱۴ مردادماه همان سال، اصل ضرورت پرداخت متفاوت به کارکنان نظام سلامت به دلیل شرایط خاص خدمت، دارای سابقه قانونی و اجرایی شده است.

سقائیان‌فرد پیشنهاد کرد: در کنار مطالبه اصلاح جامع نظام پرداخت و جبران خدمات کارکنان غیرهیأت علمی نظام سلامت، ایجاد یا تثبیت «فوق‌العاده جبران خدمات کارکنان نظام سلامت» به‌عنوان یک قلم مشخص، قانونی و مبتنی بر ارزش شغل نیز عملیاتی شود.

وی افزود: این فوق‌العاده باید با استفاده از جدول اختصاصی ارزش‌گذاری مشاغل سلامت و بر اساس عواملی همچون تخصص، مسئولیت، سختی کار، ریسک شغلی، شیفت، محل خدمت، کمبود نیروی تخصصی و سابقه خدمت تعیین شود.

این فعال حوزه سلامت درباره نحوه اجرای این طرح نیز گفت: اجرای چنین طرحی می‌تواند در سه مرحله شامل مطالعه، اجرای آزمایشی و اجرای ملی انجام شود و منابع مالی آن نیز از طریق ترکیبی از اعتبارات عمومی، منابع اختصاصی مجاز، اعتبارات هدفمند وزارت بهداشت و ردیف مشخص بودجه‌ای تأمین شود.

وی با اشاره به تجربه اجرای نظام رتبه‌بندی معلمان در سال ۱۴۰۰ اظهار کرد: همان‌گونه که نظام رتبه‌بندی معلمان با هدف ایجاد سازوکار مشخص برای جبران خدمات و ارتقای جایگاه حرفه‌ای آنان برقرار شد، می‌توان برای کارکنان غیرهیأت علمی نظام سلامت نیز متناسب با شرایط و ویژگی‌های شغلی آنان، سازوکاری مشخص و پایدار طراحی کرد.

سقائیان‌فرد در پایان گفت: انتظار داریم مسئولان وزارت بهداشت، سازمان اداری و استخدامی، سازمان برنامه و بودجه و نمایندگان مجلس، با درک شرایط شغلی اختصاصی کارکنان غیرهیأت علمی نظام سلامت، زمینه تحقق این مطالبه را فراهم کنند تا شاهد عدالت در پرداخت، افزایش انگیزه در خدمت و ارتقای کیفیت خدمات سلامت در نظام سلامت کشور باشیم.