حسین سلیمی
ایران بهعنوان کلیتی اجتماعی و فرهنگی از قدرت معنایی بالایی برخوردار است
در دوازدهمین نشست «همبستگی اجتماعی و دفاع ملی» با موضوع قدرت معنایی ایران که به همت مؤسسه کار و تأمین اجتماعی و انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد، حسین سلیمی استاد دانشگاه، در سخنانی به تبیین مفهوم قدرت معنایی پرداخت.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی موسسه کار و تامین اجتماعی حسین سلیمی استاد دانشگاه علامه طباطبایی در این نشست خاطرنشان کرد: ابتدا باید بدانیم که قدرت معنایی یعنی چه. این عبارت از زبانشناسی وارد مطالعات اجتماعی شده و زمانی تحقق مییابد که کلمات توانایی جایگزینی یک شیء را پیدا کنند. اگر این تعریف را مبنا قرار دهیم، در حوزه سیاست و روابط بینالملل درمییابیم که چگونه یک مفهوم میتواند در ذهنیت جامعه سیاسی جای گیرد و بهمحض آنکه واژگان یا مفاهیم ارزشی شوند، رفتار مورد انتظار نیز اتفاق خواهد افتاد. از این رو، قدرت معنایی توانایی شکل دادن به تفاسیر، گفتارها و اندیشههاست.
وی مهمترین ابزار قدرت معنایی را روایت ساختهشده در اذهان جامعه سیاسی دانست و افزود: ما باید بسنجیم که تا چه حد توانستهایم روایتی ارائه کنیم که جامعه داخلی و بینالمللی آن را بپذیرد. اگر بخواهیم از قدرت معنایی ایران سخن بگوییم، ابتدا باید ببینیم آیا موفق به خلق تصویر مطلوبی از خود شدهایم یا خیر.
سلیمی با اشاره به ضرورت تعریف گزارههایی درباره ایران قبل از بررسی قدرت معنایی اظهار کرد: متأسفانه در سالهای اخیر واژگان دچار خلط شدهاند. جامعه ایران چیزی غیر از نظام سیاسی حاکم است و نمیتوان آن را به نظام سیاسی تقلیل داد. جامعه متشکل از تکتک افراد و نهادهاست و در این مسیر فرهنگ و مردم ایران تابآوری و انعطاف خود را در جنگ نشان دادهاند، اما نمیتوان این امر را به تمامی نهادها تعمیم داد.
وی با انتقاد از جایگاه کنش سیاسی دولت ایران در ذهنیت بینالمللی تصریح کرد: تصویری که از سیاستهای ایران نزد ملتهای مختلف وجود دارد، چندان مناسب نیست. بر اساس نظرسنجیها، در سوئد ۸۴ درصد، در دانمارک ۸۳ درصد، در اسپانیا ۸۰ درصد و در آمریکا ۷۴ درصد نگاه منفی نسبت به سیاستهای ایران وجود دارد. این امر بیانگر آن است که گفتمان رسمی کشور نتوانسته قدرت معنایی مطلوبی در اذهان عمومی جهان ایجاد کند. در مقابل، تصویری مثبت از فرهنگ ایران و مردم ایرانی در بسیاری از کشورها دیده میشود.
وی ادامه داد: البته در اسرائیل شرایط متفاوت است. بخش عمدهای از یهودیان ساکن این کشور از عملکرد نتانیاهو در جنگ اخیر رضایت دارند، در حالیکه افکار عمومی در آمریکا عمدتاً مخالف ورود به درگیری نظامی با ایران است. نکته دیگر اینکه در اسرائیل حتی نگاه منفی نسبت به مردم ایران نیز وجود دارد.
سلیمی با اشاره به یافتههای داخلی خاطرنشان کرد: بخش زیادی از مردم ایران در نظرسنجیها کشور خود را پیروز جنگ دانستهاند. همچنین طبق نتایج مرکز راهبردی فرهنگ و رسانه، اکثریت مردم خود را پیش از هر چیز ایرانی معرفی کردهاند و سپس صفات دیگر را بر آن افزودهاند. این امر نشان میدهد که اگرچه جامعه از رویکرد نظامی ایران دفاع کرده، اما ذهنیت عمومی نسبت به حاکمیت تغییر نکرده است.
وی در جمعبندی سخنان خود گفت: ایران بهعنوان یک کلیت اجتماعی و فرهنگی از قدرت معنایی بالایی برخوردار است. دولت هر زمان که با این کلیت پیوند خورده، از قدرت آن بهرهمند شده و هر زمان که فاصله گرفته، بخشی از قدرت خود را از دست داده است. راهحل برونرفت در عرصه حکمرانی، پیوندی دائمی و ناگسستنی با قدرت معنایی ایران بهعنوان یک قدرت فرهنگی است.