مکی در گفتوگو با ایلنا:
بروکسل نمیخواهد در آینده بهای بیشتری برای صلح با روسیه بپردازند/دلایل سفر رهبران اروپا به اوکراین
کارشناس مسائل اروپا گفت: وضعیت سیاسی و نظامی پرونده اوکراین نشان از ابهام و عدم وجود یک چشمانداز مشخص دارد.
مرتضی مکی، کارشناس مسائل اروپا با اشاره در تشریح سفر رهبران اتحادیه اروپا به اوکراین در سالگرد استقلال این کشور در گفتوگو با ایلنا اظهار کرد: واقعیت این است که این سفرها در شرایطی انجام میشود که در عرصه سیاسی و میدانی، با یک بنبست بزرگ و جدی در خصوص چشمانداز جنگ اوکراین مواجه هستیم؛ آن هم در شرایطی که با توجه به تنشها و بحرانهای موجود در سطح منطقه خاورمیانه، تحولات اوکراین تا حدودی در حاشیه قرار گرفته و آمریکا تمرکز بیشتری بر این منطقه دارد. در عین حال، ابتکار عمل مشخصی نیز از سوی آمریکا برای ایجاد تحرکات سیاسی و حتی میدانی با هدف خروج از وضعیت بنبست در جنگ اوکراین دیده نمیشود و اساساً این وضعیت به زیان کشورهای اروپایی است. دولتهای اروپایی از نظر ابتکارات امنیتی و ساختارهای نظامی خود در سطح اوکراین، بهشدت به آمریکا گره خوردهاند. از سوی دیگر، آمریکاییها از اروپاییها انتظار همراهی بیشتری در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس دارند؛ اما کشورهای اروپایی با توجه به محدودیتهای خود، به هیچوجه حاضر نشدهاند همراهی جدی و لازم را با آمریکاییها در جنگ علیه ایران داشته باشند. همین احتیاط و محافظهکاری باعث شده کنشگری اروپاییها، چه در منطقه خاورمیانه و چه در سطح اوکراین، عملاً خروجی مشخصی به دنبال نداشته باشد.
وی ادامه داد: هرگونه اقدام سیاسی و نظامی در اوکراین، بدون همراهی و همسویی آمریکا، عملاً نمیتواند به نتیجه مطلوب برسد و نمیتوان انتظار داشت که چنین اقداماتی خروجی تعیینکنندهای داشته باشد. اروپاییها، با وجود تمام تحرکات جدی خود در زمینه کمکهای مالی و نظامی به اوکراین، هنوز نتوانستهاند این کمکها را به سطحی برسانند که دولت اوکراین بتواند با خیال آسوده به جنگ خود با ارتش روسیه ادامه دهد. ضمن اینکه کاهش ذخایر سامانههای پدافندی و موشکهای رهگیر نیز فشار زیادی بر دولت اوکراین در زمینه رهگیری موشکها و پهپادهای روسیه وارد کرده است. این روزها شاهد هستیم که کییف زیر بمباران و موشکباران روسیه قرار دارد و این مسئله نشان میدهد اوکراینیها نتوانستهاند سلاحها و تجهیزات مورد نیاز برای رهگیری موشکها و پهپادهای روسیه را به اندازه کافی در اختیار داشته باشند.
این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: در عرصه میدانی نیز جنگ به زیرساختها کشیده شده است و در این حوزه، قطعاً اوکراین نسبت به روسیه آسیبپذیرتر است. با این حال، اروپاییها چارهای جز حمایت از اوکراین ندارند. حمله روسیه به اوکراین تمام معادلات و ترتیبات سیاسی، امنیتی و اقتصادی اروپا را دچار تغییر کرده و کشورهای اروپایی را در مقابل روسیه قرار داده است. اوکراین نیز تقریباً به سرزمین و میدان جنگ نیابتی میان غرب و روسیه تبدیل شده است. این در حالیست که اروپاییها با وجود همه چالشهای اقتصادی که خود با آن مواجه هستند، تلاش میکنند همچنان از اوکراین حمایت کنند و این سد دفاعی را حفظ کنند تا در آینده مجبور نشوند بهای بیشتری برای صلح با روسیه بپردازند. لذا در شرایط فعلی، چشمانداز جنگ در هر دو عرصه سیاسی و نظامی با ابهام مواجه است.
وی افزود: در عرصه میدانی، جنگ دچار نوعی فرسایش شده و طرفین با توجه به تواناییها و ظرفیتهایی که در اختیار دارند، تلاش میکنند طرف مقابل را در موقعیت ضعیفتری قرار دهند. در عرصه سیاسی نیز ما ابتکار عمل مشخصی نمیبینیم که بتوان بر اساس آن چشمانداز روشنی برای پایان جنگ اوکراین ترسیم کرد؛ بهخصوص اینکه آمریکاییها نیز دچار نوعی بیتفاوتی و انفعال در قبال جنگ اوکراین شدهاند. ترامپ تصور میکرد با برقراری ارتباطات دوجانبه با روسیه بتواند به نوعی مصالحه و سازش در خصوص جنگ اوکراین دست پیدا کند؛ اما طرحهای او که بیشتر حول محور واگذاری سرزمین در قبال صلح میگشت، با واکنش دولت اوکراین و دولتهای اروپایی مواجه شد. آنها به هیچوجه حاضر نبودند چنین طرحهایی را بپذیرند؛ چراکه از نگاه آنها، هرگونه امتیازدهی به روسیه در این عرصه به منزله به رسمیت شناختن دست برتر روسیه در منطقه و پذیرش صفآرایی سیاسی و نظامی ـ امنیتی جدیدی است که میتواند پس از جنگ میان اروپا و روسیه شکل بگیرد.
مکی در پایان خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، عملاً احتمال شکلگیری یک جنگ سرد جدید میان روسیه و غرب نیز مطرح خواهد بود. با توجه به این متغیرها، به نظر میرسد چشمانداز جنگ اوکراین همچنان در هالهای از ابهام قرار داشته باشد و این وضعیت تا زمانی ادامه پیدا کند که یکی از طرفین انعطافی در مواضع خود برای رسیدن به سازش نشان دهد. در حال حاضر، چنین انعطافی از سوی روسیه دیده نمیشود. روسیه همچنان با تمام قدرت بر خواستههای حداکثری خود تأکید میکند. در طرف مقابل، شاید در برخی موضوعات انعطافهایی از سوی اوکراین دیده شود، اما این انعطاف به اندازهای نیست که بتواند خواستهها و مطالبات روسیه را تأمین کند. با توجه به این مواضع و دیدگاهها، نمیتوان انتظار داشت که در عرصه جنگ اوکراین، دستکم طی ماههای آتی، شاهد تحول تعیینکنندهای در عرصه سیاسی یا میدانی باشیم.
