پاسخ بدون محدودیت جغرافیایی به آمریکا و اسرائیل؛ پیام آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای چه ابعادی دارد؟
رهبر انقلاب اسلامی ایران بر پاسخ بدون محدودیت جغرافیایی به هرگونه تجاوز آمریکا و اسرائیل تأکید کرده و تعیین زمان پایان جنگ و شرایط آن را به تهران نسبت داده است؛ موضعی که عبدالباری عطوان در چارچوب احتمال ازسرگیری جنگ و تحولات نظامی منطقه بررسی می‌کند.
به گزارش ایلنا، عبدالباری عطوان، تحلیلگر برجسته جهان عرب در سرمقاله روزنامه فرامنطقه‌ای «رای الیوم» نوشت: تجربه ماه‌های گذشته از جنگ ایران و آمریکا نشان داده است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بارها از تهدیدهای خود علیه ایران عقب‌نشینی کرده است. از این رو، باید با احتیاط به گزارش‌های منتشرشده درباره احتمال ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل به ایران نگریست.
بر اساس گزارش‌هایی که منابع اسرائیلی منتشر کرده‌اند، ترامپ ممکن است حملات به ایران را چهارشنبه آینده، یک روز پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، از سر بگیرد و اسرائیل نیز در این حملات مشارکت کند. در همین حال، گزارش‌هایی درباره افزایش سطح آماده‌باش ارتش اسرائیل و انتقال تجهیزات نظامی و موشک‌های رهگیر آمریکا به اراضی اشغالی منتشر شده است؛ تحولاتی که در صورت تأیید، می‌تواند نشانه افزایش آمادگی نظامی برای مواجهه احتمالی باشد.
سه تحول می‌تواند به بررسی احتمال تشدید تنش‌ها کمک کند:
نخست، پیام آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای درباره نحوه پاسخ ایران به هرگونه حمله احتمالی
بر اساس متن منتشرشده، آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای در پیامی به نیروهای مسلح ایران تأکید کرده‌اند که پاسخ به هرگونه تجاوز آمریکا و اسرائیل نباید به محدودیت‌های جغرافیایی مقید باشد. در این پیام همچنین آمده است که در صورت حمله دشمن، نیروهای مسلح و مردم ایران زمان پایان جنگ و شرایط آن را تعیین خواهند کرد.
دوم، تلاش قطر برای احیای مذاکرات میان تهران و واشنگتن
به نوشته عطوان، قطر درخواستی از آمریکا برای ازسرگیری میانجیگری دریافت کرده و هیئتی را با هدف جلوگیری از رویارویی نظامی به تهران فرستاده است. او این تلاش را آخرین فرصت برای احیای مذاکرات توصیف می‌کند.
عطوان همچنین به گزارش‌هایی درباره گفت‌وگوهای طولانی هیئت قطری با مقام‌های ایرانی و بازگشت این هیئت به دوحه بدون اعلام نتیجه اشاره می‌کند. به گفته او، این تحرکات پس از ارسال پیامی از سوی جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، صورت گرفته است؛ پیامی که حاوی پیشنهاد امتیازهای تازه برای احیای روند دیپلماتیک بوده است.
سوم، افزایش آمادگی نظامی آمریکا و اسرائیل
عطوان به گزارش‌هایی درباره افزایش سطح آماده‌باش ناوهای هواپیمابر و شناورهای جنگی آمریکا در دریای عرب و اقیانوس هند، همچنین پایگاه‌های نظامی این کشور در اردن و منطقه خلیج فارس و نیروهای اسرائیلی اشاره می‌کند.
چنین تحرکاتی، در صورت تأیید، می‌تواند بیانگر افزایش آمادگی نظامی در شرایط تشدید تنش باشد؛ هرچند به‌تنهایی به معنای اتخاذ تصمیم قطعی برای آغاز حمله نیست.
عطوان پنج روز آینده را دوره‌ای تعیین‌کننده برای مشخص شدن مسیر تحولات می‌داند و معتقد است نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا می‌تواند بر تصمیم‌های دولت ترامپ تأثیر بگذارد.
او این احتمال را مطرح می‌کند که شکست حزب جمهوری‌خواه در حفظ اکثریت خود در کنگره، هزینه سیاسی آغاز جنگی تازه را برای ترامپ افزایش دهد و بر تصمیم‌گیری‌های واشنگتن اثر بگذارد. نویسنده همچنین کاهش قیمت نفت و طلا در روزهای گذشته را در راستای فرضیه خود ارزیابی می‌کند.
با این حال، رابطه میان تحولات بازارهای جهانی و احتمال آغاز یا تعویق حمله نظامی، به‌تنهایی برای اثبات چنین فرضیه‌ای کافی نیست و نمی‌توان نتایج انتخابات را عامل قطعی تعیین‌کننده در تصمیم‌های نظامی آمریکا دانست.
از نگاه عطوان، تأکید آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای بر پاسخ بدون محدودیت جغرافیایی به هرگونه تجاوز، نشان‌دهنده آمادگی ایران برای گسترش دامنه رویارویی احتمالی است. بر اساس این برداشت، پاسخ ایران ممکن است به اهدافی فراتر از محدوده جغرافیایی منطقه محدود نماند و پایگاه‌های نظامی آمریکا در مناطق مختلف را نیز در بر بگیرد.
نویسنده همچنین نوشته است ایران موشک‌هایی با برد بیش از پنج هزار کیلومتر در اختیار دارد که قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای دارند.
عطوان در ادامه به گزارش‌هایی درباره رسیدن موشک‌های ایران به پایگاه نظامی دیه‌گو گارسیا در اقیانوس هند و انتقال بمب‌افکن‌های آمریکایی بی‌ـ۱ و بی‌ـ۵۲ از پایگاه هوایی فرفورد در بریتانیا به مناطق امن‌تر اشاره می‌کند. او این تحولات را نشانه‌ای از نگرانی آمریکا درباره برد موشک‌های ایران می‌داند.
عطوان پیش‌بینی می‌کند که ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای و هرگونه رویارویی نظامی احتمالی با ایران با شکست مواجه خواهد شد. او همچنین معتقد است پافشاری تهران بر شروط خود در مذاکرات غیرمستقیم، به‌ویژه درباره پرونده هسته‌ای، نشان‌دهنده عزم ایران برای عقب‌نشینی نکردن از مواضعش است.
نویسنده در بخش دیگری از مقاله، به ادعای غرق شدن چهار نفتکش در تنگه هرمز و ۱۵ نفتکش دیگر در روزهای پیش از آن اشاره می‌کند و این حوادث را به مین‌گذاری یا حملات موشکی نسبت می‌دهد.
عطوان در پایان هشدار می‌دهد که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در صورت مشارکت در جنگی تازه با ایران با هزینه‌های سنگینی روبه‌رو خواهد شد.
او با اشاره به توان موشکی ایران و گروه‌های مسلح متحد آن در لبنان و یمن، احتمال حملات گسترده به شهرهای اسرائیل، از جمله تل‌آویو، حیفا و دیمونا را مطرح می‌کند. به باور نویسنده، گسترش حملات می‌تواند شهرک‌نشینان اسرائیلی را بار دیگر به پناهگاه‌ها بکشاند و حتی به فرار شماری از آنان از طریق دریا به مقصد قبرس و یونان منجر شود.
