چرا عبور خط انتقال متانول از قلب چابهار محل مناقشه شده ؟/ مردم: با توسعه مخالف نیستیم، با مسیر پروژه مخالفیم

به گزارش خبرنگار ایلنا، این روزها با آغاز دوباره عملیات اجرای خط انتقال متانول به سمت اسکله شهید بهشتی، بحثی که حدود سه سال پیش نیز به یکی از مطالبات جدی مردم تبدیل شده بود، بار دیگر در فضای عمومی چابهار مطرح شده است. ساکنان برخی محله‌های واقع در مسیر اجرای پروژه می‌گویند نگرانی آنها نه از اصل احداث صنایع و نه از سرمایه‌گذاری در منطقه، بلکه از عبور خط انتقال ماده‌ای قابل اشتعال از نزدیکی مناطق مسکونی است؛ موضوعی که به اعتقاد آنها نیازمند بازنگری، شفاف‌سازی و اطلاع‌رسانی دقیق‌تر از سوی دستگاه‌های مسئول است.

در مقابل، موافقان پروژه معتقدند توسعه زیرساخت‌های صنعتی لازمه پیشرفت چابهار است و اجرای چنین طرح‌هایی می‌تواند فرصت‌های شغلی و اقتصادی قابل توجهی برای منطقه ایجاد کند. با این حال، بسیاری از کارشناسان و فعالان محلی تأکید دارند که توسعه زمانی پایدار خواهد بود که همزمان با منافع اقتصادی، حفظ جان شهروندان، صیانت از محیط‌زیست، رعایت استانداردهای ایمنی و جلب اعتماد افکار عمومی نیز مورد توجه قرار گیرد؛ موضوعی که امروز به محور اصلی گفت‌وگوها درباره خط انتقال متانول در چابهار تبدیل شده است.

در همین راستا، ایلنا در گفت‌وگو با یک عضو شورای اسلامی استان سیستان و بلوچستان و یک فعال اجتماعی چابهار، ابعاد مختلف این پروژه، دغدغه‌های مردمی و ضرورت توجه به الزامات ایمنی و محیط‌زیستی را بررسی کرده است.

توسعه پایدار بدون توجه به مردم و محیط‌زیست محقق نمی‌شود

پرویز کدخدایی، عضو شورای اسلامی شهر نیکشهر و عضو شورای اسلامی استان سیستان و بلوچستان، در گفت‌وگو با ایلنا با تأکید بر اینکه اجرای پروژه‌های بزرگ صنعتی باید همزمان با رعایت الزامات اجتماعی، محیط‌زیستی و ایمنی باشد، گفت: توسعه اقتصادی زمانی پایدار خواهد بود که حقوق جوامع محلی، حفاظت از محیط‌زیست و سلامت شهروندان نیز در کنار منافع اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: انتظار می‌رود پیش از اجرای کامل پروژه خط انتقال متانول، نتایج مطالعات ارزیابی اثرات اجتماعی و محیط‌زیستی با شفافیت بیشتری در اختیار افکار عمومی و نخبگان محلی قرار گیرد تا ابهامات موجود برطرف شود.

کدخدایی با اشاره به ویژگی‌های متانول اظهار کرد: متانول ماده‌ای قابل اشتعال و سمی است و انتقال آن نیازمند رعایت دقیق استانداردهای فنی و ایمنی است. اگرچه فناوری‌های روز امکان کاهش ریسک را فراهم کرده‌اند، اما این موضوع از ضرورت آمادگی دستگاه‌های امدادی، آموزش نیروهای محلی و تدوین برنامه‌های مدیریت بحران کم نمی‌کند.

عضو شورای اسلامی استان ادامه داد: در انتخاب مسیر این خط انتقال باید حساسیت‌های محیط‌زیستی از جمله منابع آب، زیستگاه‌های طبیعی و مناطق دارای ارزش اکولوژیک مورد توجه قرار گیرد. همچنین برنامه‌های پایش مستمر و سازوکارهای جبران خسارت احتمالی نیز باید به صورت شفاف پیش‌بینی شوند تا اعتماد عمومی نسبت به پروژه افزایش یابد.

وی با تأکید بر نقش مردم در موفقیت طرح‌های توسعه‌ای گفت: توسعه زمانی ماندگار خواهد بود که مردم منطقه خود را در منافع آن سهیم بدانند. استفاده از نیروهای بومی، بهره‌گیری از ظرفیت پیمانکاران محلی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی صنایع و گفت‌وگوی مستمر با جوامع محلی می‌تواند از شکل‌گیری سوءتفاهم‌ها و تنش‌های احتمالی جلوگیری کند.

کدخدایی با اشاره به جایگاه راهبردی چابهار در توسعه شرق کشور خاطرنشان کرد: همه طرح‌های توسعه‌ای باید با نگاه بلندمدت، مبتنی بر مطالعات علمی و مطابق با استانداردهای ملی و بین‌المللی اجرا شوند تا ضمن حفظ امنیت سرمایه‌گذاری، منافع مردم منطقه نیز تأمین شود.

وی تصریح کرد: هدف از طرح این دغدغه‌ها مخالفت با توسعه صنعتی نیست، بلکه تأکید بر توسعه‌ای است که در کنار رشد اقتصادی، سلامت شهروندان، حفاظت از محیط‌زیست و رضایت اجتماعی را نیز تضمین کند.

مردم با اصل پروژه مخالف نیستند/نگرانی بر سر عبور خط از داخل شهر است

وسیم حوت، فعال اجتماعی چابهار نیز در گفت‌وگو با ایلنا با اشاره به اینکه موضوع خط انتقال متانول حدود سه سال پیش نیز به یکی از مطالبات مردمی تبدیل شده بود، اظهار کرد: در آن مقطع اعتراض‌ها و پیگیری‌های مردمی موجب شد اجرای پروژه متوقف شود، اما طی هفته‌های اخیر عملیات اجرایی بار دیگر از سر گرفته شده و همین موضوع نگرانی‌ها را دوباره افزایش داده است.

وی با بیان اینکه مسیر خط انتقال از محدوده شهری و بخش‌هایی از خیابان دریا به سمت اسکله شهید بهشتی عبور می‌کند، گفت: مردم چابهار با اصل اجرای پروژه متانول مخالف نیستند. این پروژه می‌تواند به توسعه اقتصادی منطقه کمک کند و اکنون نیز تعدادی از جوانان بومی در آن مشغول به کار هستند، اما دغدغه اصلی مردم، مسیر انتخاب شده برای عبور خط انتقال است.

حوت افزود: هرچند گفته می‌شود برای افزایش ایمنی، عمق اجرای خط نسبت به گذشته بیشتر شده است، اما همچنان بسیاری از شهروندان معتقدند چنین خط انتقالی نباید از قلب شهر عبور کند و بهتر است مسیر آن به خارج از محدوده شهری منتقل شود.

این فعال اجتماعی با اشاره به شرایط امنیتی منطقه ادامه داد: مردم نگران هستند که در صورت وقوع هرگونه حادثه یا آسیب به این خط انتقال، مناطق مسکونی در معرض خطر قرار بگیرند. به همین دلیل انتظار دارند مسئولان با نگاه آینده‌نگر، امکان بازنگری در مسیر پروژه را بررسی کنند.

وی همچنین معتقد است عبور این خط از داخل شهر می‌تواند در سال‌های آینده بر روند توسعه شهری نیز اثرگذار باشد و گفت: شاید تغییر مسیر هزینه بیشتری داشته باشد، اما حفظ جان مردم و تأمین امنیت شهروندان باید در اولویت تصمیم‌گیری‌ها قرار گیرد.

حوت تأکید کرد: مردم چابهار مخالف توسعه، سرمایه‌گذاری و ایجاد اشتغال نیستند. مطالبه اصلی آنها این است که توسعه در کنار رعایت کامل اصول ایمنی، حفاظت از محیط‌زیست و توجه به آینده شهر دنبال شود.

مسیر خط انتقال متانول چابهار پس از بیش از یک سال بررسی انتخاب شد

الهام آبتین، مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان، با اشاره به نگرانی‌های مطرح‌شده درباره اجرای خط انتقال متانول چابهار، گفت: مسیر این پروژه پس از بیش از یک سال تا یک سال و نیم بررسی کارشناسی و با مشارکت دستگاه‌های مختلف اجرایی، فرمانداری و سایر نهادهای ذی‌ربط انتخاب شده و در نهایت به تأیید رسیده است.

مسیر خط انتقال با کمترین تعارض انتخاب شد

آبتین اظهار کرد: در فرآیند مطالعات، مسیرهای مختلفی بررسی شد و در نهایت مسیری انتخاب شد که بخشی از آن از کنار خط راه‌آهن، بخشی در مجاورت خط انتقال گازوئیل به نیروگاه و بخشی نیز از محدوده شهری چابهار عبور می‌کند.

وی افزود: بیشترین نگرانی‌ها مربوط به همان بخشی است که از محدوده شهر عبور می‌کند، اما برای این قسمت نیز تمامی ملاحظات فنی و زیست‌محیطی در نظر گرفته شده است.

مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان با بیان اینکه متانول به‌صورت مایع در این خط انتقال جابه‌جا می‌شود، گفت: برای این پروژه علاوه بر حریم‌های زیست‌محیطی، حریم‌های پدافندی نیز از سوی سازمان پدافند غیرعامل کشور تعیین شده است.

وی ادامه داد: حریم‌های مورد نیاز بسته به محل عبور خط انتقال متفاوت است. به‌گونه‌ای که در برخی نقاط ممکن است ۱۵ متر از هر طرف و در برخی نقاط تا ۱۵۰ متر تعیین شود. اداره کل محیط زیست نیز حریم‌های زیست‌محیطی مورد نظر خود را در پاسخ استعلام‌ها اعلام کرده و موضوع حریم پدافندی از سوی دستگاه متولی پیگیری می‌شود.

لوله‌گذاری با استانداردهای سختگیرانه انجام می‌شود

آبتین با اشاره به تمهیدات پیش‌بینی‌شده برای کاهش مخاطرات این پروژه گفت: افزایش ضخامت جداره لوله، نحوه و عمق استقرار لوله در زمین و سایر الزامات فنی، همگی بر اساس ضوابط سختگیرانه و مطالعات تخصصی تعیین شده‌اند تا احتمال بروز هرگونه خطر به حداقل برسد.

وی درباره نگرانی‌ها از مصرف منابع آبی نیز اظهار کرد: صنایع مستقر در منطقه، از جمله صنایع پتروشیمی، آب مورد نیاز خود را از آب‌شیرین‌کن مستقلی که در حال احداث است، تأمین خواهند کرد و وابستگی به منابع آب شرب منطقه نخواهند داشت.

مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان افزود: مطالعات ارزیابی زیست‌محیطی این آب‌شیرین‌کن نیز انجام شده و در خصوص خط انتقال متانول نیز تمامی بررسی‌های زیست‌محیطی لازم صورت گرفته است.

آبتین با اشاره به مدیریت توسعه صنعتی در سواحل مکران گفت: یکی از اقدامات مهم انجام‌شده، تعیین ظرفیت و برد اکولوژیک سواحل مکران برای پذیرش صنایع بوده است.

وی تصریح کرد: بر اساس این مطالعات، ظرفیت استقرار صنایع پتروشیمی در سواحل استان ۸.۵ میلیون تن و ظرفیت صنایع فولادی ۴/۴ میلیون تن تعیین شده است و اگر درخواستی فراتر از این ظرفیت‌ها ارائه شود، اساساً وارد فرآیند ارزیابی زیست‌محیطی نخواهد شد، زیرا منطقه بیش از این توان خودپالایی ندارد.

برداشت آب و تخلیه پساب در خلیج چابهار ممنوع است

مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان با اشاره به مایع بودن متانول، تأکید کرد: هیچ‌گونه برداشت آب از خلیج چابهار و همچنین هیچ‌گونه تخلیه پساب به این خلیج مجاز نیست.

وی افزود: محل برداشت آب و تخلیه پساب صنایع در فاصله‌ای دورتر از خلیج چابهار پیش‌بینی شده تا آثار و آلودگی‌های زیست‌محیطی در بخش دریایی به حداقل برسد.

آبتین با بیان اینکه این پروژه مجوزهای لازم را دریافت کرده است، گفت: اجرای طرح تحت نظارت مستمر اداره کل حفاظت محیط زیست و همچنین نظارت‌های ملی قرار دارد.

وی خاطرنشان کرد: بازدیدهای دوره‌ای، دریافت گزارش‌های خوداظهاری و پایش مستمر از الزامات این پروژه است و هر زمان مشخص شود آلودگی ایجاد شده یا اجرای پروژه از مسیر و ضوابط مصوب منحرف شده است، محیط زیست ضمن برخورد قانونی، از ادامه فعالیت نیز جلوگیری خواهد کرد.

گزارش: مجتبی اسماعیلی