توقف ۱۵ روزه کامیون‌های ایران در مرز افغانستان/ رقبا بازار کابل را تصاحب کردند

محمود سیادت، رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان در گفت‌و‌گو با ایلنا و در پاسخ به این سوال که «وضعیت تجارت این دو کشور در شرایط کنونی چگونه است؟» گفت: مرز میلک و دوغارون به عنوان مرز‌های ارتباطی ایران با افغانستان، در حال حاضر با بیشترین میزان معطلی کامیون‌ها مواجه است؛ به‌طوری که ایستایی کامیون‌ها در این مرز به بیش از ۱۵ روز رسیده و درحال حاضر صد‌ها دستگاه کامیون در صف خروج از کشور قرار دارند.

رقبا بازار ایران در افغانستان را تصاحب کردند

رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان با بیان اینکه از آغاز جنگ تاکنون حداقل بالای ۲۵ درصد کاهش صادرات به افغانستان داشتیم، گفت: بعضی دلایل این کاهش صادرات، اجتناب‌ناپذیر است مثل محدود کردن صادرات و محدود شدن صادرات بعضی از گروه‌های کالایی به دلیل آسیبی که در جریان جنگ خورده است. به طور مثال، پتروشیمی، فولاد و مواد غذایی که صادرات آن محدود شده است؛ اما صادرات برخی کالا‌ها را نیز به دلیل نیاز داخلی، محدود کردند، اما موضوع و مشکل مهم‌تر این است که در همین فاصله زمانی که ما با کاهش صادرات به افغانستان مواجه بودیم، رقبای ما بسیار جدی وارد بازار افغانستان شدند.

سیادت افزود: به طور مثال، ازبکستان امسال با ۴۲ درصد رشد صادرات در افغانستان حضور پیدا کرده و این رشد، روند شتابانی است که سهم ما را از کیک اقتصادی افغانستان به شدت کاهش می‌دهد یا عربستان در نزدیکی مرز ما قرارداد چند ده میلیارد دلاری برای استخراج گاز بسته است.

زنگ خطر از دست دادن بازار صادراتی ایران در افغانستان

رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان با اشاره به وضعیت خاص ایران در منطقه، گفت: اینها زنگ‌های خطری است که به هر حال ما باید متوجه آنها باشیم. مهم‌تر از همه این است که هرچند مرز‌ها و بنادر جنوبی ما دچار مشکل است و بخش زیادی از ترانزیت قطع شده یا کاهش پیدا کرده، ولی حتی برای صادرات کالا‌های ایرانی امروز ما در مرز‌های چهارگانه خروجی به افغانستان و به‌ویژه مرز‌های میلک و دوغارون با انتظار ۱۳ روزه و ۱۲ روزه کامیون‌ها برای صادرات کالا‌های صادراتی‌مان روبروییم که این موضوع اصلا پذیرفته نیست.

سیادت با تاکید بر اینکه چنین شرایطی نه به جنگ مربوط است و نه به تحریم، گفت: این تعلل و تاخیر در مرز‌ها مربوط به مدیریت و رقابت و بخشی‌نگری سازمان‌های مستقر در مرز و عدم مدیریت واحد مرزی و منفعت‌طلبی بخش یا شخصی در مرزهاست. ما از این موضوع گلایه و از حاکمیت مطالبه داریم که حداقل آنچه که در اختیار ماست را با مشکل مواجه نکنید.

تردد کامیون‌های ایرانی در مرز ایران بسیار کُند، اما در مرز افغانستان روان است!

رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان با تاکید بر اینکه هیچ منطقی قبول نمی‌کند که کامیون ما در مرز‌ها ۱۳، ۱۴ و بعضا ۱۵ روز در مرز با افغانستان معطل بماند، گفت: توقف‌های طولانی‌مدت کامیون‌ها در مرز، خود باعث افزایش غیرمعمول هزینه و کرایه‌های حمل‌ونقل و کاهش قدرت رقابت ما در بازار افغانستان می‌شود.

سیادت ادامه داد: دلیل اصلی این توقف مرزی، متاسفانه ناشی از ضعف مدیریت ساختار حکومتی ماست که باید اصلاح شود.

وی در پاسخ به این سوال که «آیا کامیون‌ها در گمرک ایران ۱۵ روز منتظر می‌مانند یا گمرک افغانستان؟» گفت: وضعیت تردد کامیون‌ها در طرف افغانستان اتفاقا بسیار روان‌تر از ماست و این ضعف توجیه‌ناپذیری است که در مرز‌های ما وجود دارد. عمده این مسائل، مسائل حکومتی و حاکمیتی و نگاه‌های غیر اقتصادی است که عمدتاً در مرز‌های ما حاکم است و نتیجه آن، توقف‌های طولانی‌مدت است که هرچه برای حل آن، مکاتبه کردیم و قول گرفتیم؛ ولی در عمل متاسفانه تغییری حاصل نشد.

التماس و تمنا بی‌فایده است، برای تسریع در انتقال کالا در گمرکات به قاطعیت نیاز است

رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان در پاسخ به این سوال که «کدام سازمان یا وزارتخانه باید به این موضوع رسیدگی کند که نمی‌کند؟» گفت: تنها دولت نیست، بلکه این بحث، بحثِ حاکمیت است. بسیاری از سازمان‌هایی که مستقیم هم زیر نظر دولت نیستند نقش اساسی در ایجاد این مشکل دارند؛ سازمان‌های نظارتی و نظامی باید در این جهت به یک باور مشترک برسند.

سیادت افزود: رئیس‌جمهور صراحتا این مطالبه را داشتند؛ ولی به نظر می‌رسد که موضوع نظم‌دهی به مرز‌ها از تمنا و التماس و مذاکره باید خارج شود و باید ما با یک قاطعیت و تصمیم جدی ملی و مقابله با بخشی‌نگری این موضوع را حل کنیم.

مرز افغانستان را خودمان دچار مشکل کرده‌ایم نه دشمن!

رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان به تحریم نیز اشاره کرد و گفت: تحریم‌ها باعث گران‌تر شدن کالای ایرانی در بازار‌های هدف شده و طبیعتاً محدودیت‌های انتقال کالا در مرز‌های مختلف هم به این موضوع فشار می‌آورد، این در حالی است که مرز افغانستان فعلاً جزو معدود مرز‌هایی است که می‌توان از آن طریق، کار کرد.

سیادت با ابزار نگرانی برای تولیدکنندگان داخلی به ویژه میوه و تره‌بار، گفت: تمام مقاصد صادراتی این محصولات در مرز‌های جنوبی و راه‌های دور و نزدیکی است که از مسیر دریا منتقل می‌شد؛ ولی الان مسدود شده است و جز معدود تنفسگاه‌هایی که برای ما مانده، مرز‌های افغانستان است که متاسفانه با بی‌توجهی و کاهلی آن را نیز دچار خطر کرده‌ایم و این موضوع، واقعا پذیرفته نیست.

وی ادامه داد: چرا با وجود همه ادعا‌ها و حرف‌ها و جلسات و همایش‌هایی که گذاشته می‌شود، وضعیت نه تنها بهتر نشده، بلکه در مواردی بدتر هم شده است؟ این روز‌ها مثلاً ما در مورد پاکستان یا در مورد بعضی از کشور‌های همسایه تعلل و کارشکنی را می‌بینیم، ولی در مورد افغانستان که اینگونه نیست، چرا این مرز را نیز خود دچار مشکل می‌کنیم؟ به نظر می‌رسد بخش خصوصی در ایران عمدتا در بسیاری از موارد در تصمیم‌سازی‌ها و تصمیم‌گیری‌ها زینت‌المجالس است که تنها وعده می‌شنود، اما عمل نمی‌بیند!