میراث کریم خان زنده می شود/ بازگرداندن روح تاریخی و اجتماعی به قلب شهر شیراز

مهدی قلندری در گفت و گو با ایلنا با اشاره به ظرفیت‌های هویتی این شهر افزود: شیراز برای تجلی ارزش‌ها و زیبایی‌هایش، گاه تنها به استقرار آینه‌ای برای بازتاب آنچه هست نیاز دارد. جلوه جمال این جهانشهر زیبا در تجربه شهر با پای پیاده حاصل می‌شود.

قلندری با تشریح اهمیت حرکت پیاده در ادراک کیفیت‌های شهری تصریح کرد: جزئیاتی از نما و منظر شهری تنها در صورتی رخ می‌نماید که بدون خودرو و با سرعت صفر تا چهار کیلومتر در ساعت حرکت پیاده در شهر انجام شود. برخی خیابان‌ها، گذرها و فضاهای فاخر در شیراز را باید با همه حواس پنج‌گانه درک کرد؛ از این رو، لاجرم در برخی محدوده‌های این شهر اولویت دسترسی و حرکت با پیاده‌ها است.

وی در همین زمینه با یادآوری بیت سعدی(کهن جامه خویش پیراستن/به از جامه عاریت خواستن)تأکید کرد: بازگشت به هویت اصیل شهری و تقویت ظرفیت‌های درونی شهر، مسیر صحیح توسعه شیراز است.

معاون شهرسازی و معماری شهرداری شیراز با اشاره به تحول رویکرد مدیریت شهری نسبت به بافت تاریخی گفت: با تغییر نگاه بنیادین از تلقی بافت تاریخی به‌عنوان «میراثی به‌جا مانده» به «ثروت شهر»، بازآفرینی شهری در بافت تاریخی شیراز در حال برنامه‌ریزی است.

وی خاطرنشان کرد: در این رویکرد جدید، بافت تاریخی نه یک فضای ایستا و صرفاً گردشگری، بلکه بخشی زنده و فعال از شهر تلقی می‌شود که باید امکان حضور، زندگی و تعامل اجتماعی در آن تقویت شود.

مجموعه زندیه؛ تجلی مکتب شیراز در معماری و شهرسازی

قلندری مجموعه زندیه را یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های معماری و شهرسازی ایران دانست و اظهار داشت: مجموعه زندیه شیراز به‌عنوان تجلی‌گاه مکتب شیراز در معماری و شهرسازی، توسط مدیریت شهری در حال باززنده‌سازی است.

وی افزود: در این مجموعه عظیم، مسجد، بازار، ارگ، دیوانخانه، سراها، میدان‌ها و پیشخوان عمارت‌ها با تمایز کالبدی درون نظمی فضایی و به صورت به هم پیوسته، ترکیبی از احجام را به وجود آورده‌اند که تبلور کالبدی آرمان‌ها، عقاید مذهبی، معنوی و منش وکیل‌الرعایا بوده است. در این دوران، معماری نه در حد بناهای منفرد بلکه در حد مجموعه شهری رخ می‌نماید.

معاون شهرسازی و معماری شهرداری شیراز پروژه بازآفرینی مجموعه تاریخی زندیه را یکی از مهم‌ترین پروژه‌های احیای هویت شهری در شیراز معاصر دانست و گفت: این پروژه فراتر از یک مداخله کالبدی، تلاشی برای بازگرداندن روح تاریخی و اجتماعی به قلب شهر شیراز است.

به گفته وی، مجموعه زندیه شامل ارگ کریم‌خان، بازار وکیل، حمام وکیل، مسجد وکیل، آب‌انبارها، میدان‌ها و محورهای تاریخی پیرامونی است که یکی از شاخص‌ترین ساختارهای شهری تاریخی ایران را شکل داده‌اند.

بازآفرینی در گستره‌ای ۳۰ هکتاری با رویکرد انسان‌محور

قلندری با اشاره به ابعاد اجرایی طرح اظهار کرد: طرح جامع بازآفرینی این مجموعه در محدوده‌ای حدود ۳۰ هکتار تعریف شده و بر مفاهیمی چون انسان‌محوری، پیاده‌مداری، ارتقای کیفیت فضاهای عمومی، احیای جداره‌های تاریخی و تقویت حضور اجتماعی در بافت تاریخی تأکید دارد.

وی افزود: هدف اصلی، احیای «زندگی شهری» در قلب تاریخی شیراز است و این مهم از طریق ساماندهی فضاهای عمومی، بهبود دسترسی‌ها، تقویت فعالیت‌های فرهنگی و افزایش حضور شهروندان دنبال می‌شود.

معاون شهرسازی و معماری شهرداری شیراز با اشاره به تجربه شهرهای تاریخی جهان گفت: بازآفرینی مجموعه زندیه صرفاً در مرمت بناها خلاصه نمی‌شود، بلکه نقشی مهم در بازگرداندن سرزندگی شهری به مرکز تاریخی شیراز ایفا می‌کند. تجربه شهرهای تاریخی جهان نشان داده است که فضاهای تاریخی زمانی موفق خواهند بود که دوباره به بستر زندگی، تعامل اجتماعی و فعالیت‌های فرهنگی تبدیل شوند.

وی تصریح کرد: در پروژه زندیه تلاش شده است پیوند میان تاریخ، زندگی روزمره و فعالیت‌های فرهنگی و گردشگری دوباره احیا شود.

تقویت هویت شهری و حس تعلق شهروندان

قلندری با بیان اینکه هویت هر شهر حاصل حافظه تاریخی، فضاهای عمومی و روایت‌های فرهنگی آن شهر است و مجموعه زندیه بخش مهمی از حافظه تاریخی شیراز را نمایندگی می‌کند، افزود: احیای این محور تاریخی می‌تواند ضمن ارتقای حس تعلق شهروندان، زمینه تقویت گردشگری فرهنگی، رونق اقتصادی بافت تاریخی و افزایش کیفیت تجربه شهری را فراهم سازد.

معاون شهرسازی و معماری شهرداری شیراز اظهار داشت: پروژه بازآفرینی مجموعه زندیه تلاشی در جهت تبدیل مرکز تاریخی شیراز به فضایی زنده، پویا و انسان‌محور است؛ فضایی که گذشته تاریخی شهر را حفظ می‌کند و همزمان پاسخگوی نیازهای اجتماعی و فرهنگی شهر امروز نیز خواهد بود.

وی تأکید کرد: بی‌تردید احیای مجموعه زندیه می‌تواند نقش مؤثری در تبدیل مرکز تاریخی شیراز به یک محور فرهنگی، گردشگری و اجتماعی پویا ایفا کند و الگویی موفق از پیوند میان حفاظت تاریخی و توسعه شهری در شهرهای ایران ارائه دهد.