ایلنا روایت میکند؛
ماهها بلاتکلیفی و بیحقوقی کارگران خدمات هوایی/ برای گذران زندگی به اسنپ پناه بردهایم
کارگران شرکت خدمات هوایی سامان پس از تعدیل در اردیبهشتماه، هنوز موفق به دریافت مقرری بیکاری نشدهاند.
به گزارش خبرنگار ایلنا، از ابتدای سال و بروز جنگ و بحران اقتصادی، بسیاری از خانوارها با افزایش هزینهها، کاهش درآمد و ناامنی شغلی مواجه شدهاند. در این میان، بازار کار نیز از پیامدهای این بحران در امان نمانده و در برخی واحدها و صنایع، کاهش فعالیت اقتصادی به تعدیل نیرو و بیکاری گسترده کارگران انجامیده است؛ بخشی از کارکنان شرکتهای هواپیمایی و خدمات فرودگاهی نیز در شمار نیروهایی قرار دارند که در پی این شرایط شغل خود را از دست دادهاند.
یکی از این موارد، وضعیت کارگران شرکت خدمات هوایی سامان است؛ شرکتی فعال در حوزۀ خدمات هندلینگ فرودگاهی از جمله صدور کارت پرواز، تحویل بار و ارائه خدمات زمینی به شرکتهای هواپیمایی. تعدادی از کارگران تعدیلشده از این شرکت در تماس با ایلنا، از وضعیت نامشخص شغلی، مشکلات معیشتی خود پس از تعدیل نیرو و تأخیر در پرداخت مقرری بیمه بیکاری خبر دادند.
به گفتۀ این کارگران، حدود ۱۵۰۰ نفر از کارکنان این شرکت در ایستگاههای مختلف کشور از اردیبهشتماه تعدیل شدهاند و با وجود اقدام برای دریافت بیمه بیکاری و صدور حکم مقرری، تاکنون وجهی به حساب برخی از آنها واریز نشده است. این نیروها از زمان تعدیل، عملاً بدون درآمد ماندهاند و تداوم این وضعیت، تأمین هزینههای روزمره زندگی را برای آنها و خانوادههایشان دشوار کرده است؛ فشاری جدی که برخی از آنها را ناچار به انجام مشاغل موقت و پلتفرمی کرده است.
بیحقوقی پس از اخراج از اردیبهشتماه
به گفتۀ یکی از کارگران، شرکت حقوق اسفند، فروردین و عیدی را پرداخت کرده، اما مبالغ پرداختی کمتر از میزان مورد انتظار نیروی کار بوده است. سپس در پیامکی در تاریخ ۳۰ فروردین به برخی از کارکنان اعلام شد از اردیبهشتماه تعدیل خواهند شد و باید برای دریافت برگه عدم نیاز به شرکت مراجعه کنند.
او توضیح میدهد: «داخل نامۀ عدم نیاز نوشته شده بود از اول اردیبهشتماه نیاز به پرسنل نداریم. با ما تسویه نکردند و گفتند باید برای بیمه بیکاری اقدام کنید تا هر موقع شرایط مساعد شد، خبرتان کنیم برگردید شرکت.»
بر اساس روایت نیروی کار، حدود ۱۵۰۰ نفر از مجموع حدود چهار هزار نیروی شرکت در ایستگاههای مختلف کشور مشمول تعدیل شدهاند.
حکم بیمه بیکاری صادر شد، اما پولی واریز نشد
یکی از مهمترین مسائل مطرحشده از سوی کارگران، فاصلۀ میان ثبت درخواست بیمۀ بیکاری و پرداخت واقعی مقرری است. یکی از کارگران میگوید در اردیبهشتماه برای دریافت بیمه بیکاری اقدام کرده و مدتی بعد پیامکی از سازمان تأمین اجتماعی مبنی بر صدور حکم مقرری دریافت کرده است.
در متن پیامک، حکم مقرری بیمه بیکاری کارگر با مبلغ ماهانه ۱۶۶ میلیون و ۲۵۵ هزار و ۵۰۰ ریال در دهم مردادماه صادر شده و اعلام شده زمان واریز در پیامک بعدی اطلاعرسانی میشود. با این حال، پیامک دیگری دربارۀ زمان پرداخت دریافت نشده و مقرری نیز به حسابش واریز نشده است.
این کارگر میگوید: «از اردیبهشت تا الان حقوق ما واریز نشده، یعنی حدود چهار ماه. ولی بیمهمان را از اردیبهشت تا مرداد رد کردهاند. سابقه بیمههامان رد شده، ولی هیچ حقوقی هنوز برای ما نریختهاند.» کارگر دیگری نیز همین وضعیت را تأیید میکند و از عدم دریافت هرگونه مبلغی بابت بیمه بیکاری خبر میدهد.
سرگردانی میان شرکت، اداره کار و تأمین اجتماعی
این کارگران در روایت خود از پیگیریهای متعدد برای مشخص شدن وضعیت مقرری بیمۀ بیکاری سخن میگویند. یکی از آنها میگوید برای پیگیری به ادارۀ بیمه و اداره کار مراجعه کردهاند، اما پاسخ مشخصی دربارۀ زمان پرداخت نگرفتهاند.
این کارگران میگویند: تامین اجتماعی هم که میرویم، پاسخی نمیگیریم.
روی آوردن کارگران به کارهای موقت و پلتفرمی برای تأمین معاش
تأخیر در پرداخت مقرری بیمه بیکاری، فشار اصلی را بر معیشت کارگرانی گذاشته که منبع درآمد دیگری ندارند. یکی از مصاحبهشوندگان با اشاره به وضعیت همکارانش میگوید بسیاری از آنها برای تأمین هزینههای زندگی به مشاغل موقت روی آوردهاند: «خیلی از بچهها میروند اسنپ کار میکنند، اینجا و آنجا تا دخل و خرج زندگیشان دربیاید.»
به گفتۀ او، این امکان برای همه کارگران نیز وجود ندارد؛ چراکه برخی خودرو یا امکانات لازم برای کار در پلتفرمهای اینترنتی ندارند و با وجود گذشت چند ماه، عملاً بدون درآمد ماندهاند: «ما الان چند ماه است که حقوق نگرفتهایم، واقعاً سخت است.»
تعدیل بدون توجه به سابقۀ کاری
یکی دیگر از کارگران با بیش از ۱۵ سال سابقه کار میگوید در فرآیند تعدیل نیرو، سابقه و عملکرد کارکنان مورد توجه قرار نگرفته است. او که ۱۰ سال در فرودگاه امام خمینی و باقی سالهای خدمت خود را در فرودگاه مهرآباد کار کرده، بدون هیچ سابقه انضباطی یا کاری منفی مشمول تعدیل شده است.
این کارگر با اشاره به سابقۀ طولانی خود میگوید انتظار داشته در صورت بهبود شرایط، نیروهای باسابقه در اولویت بازگشت به کار قرار گیرند، اما چنین اتفاقی رخ نداده است: «ما خیلی پیگیری کردیم ولی به هیچ نتیجهای نرسیدیم.»
به گفتۀ او، در مواردی تعدادی از نیروهای تعدیلشده مجدداً به کار بازگشتهاند، اما او و برخی دیگر از نیروهای باسابقه همچنان بلاتکلیف ماندهاند.
ترس از اخراج دائمی و مانع اعتراضی کارگران
نگرانی از آینده شغلی، بُعد دیگری از مشکلات این کارگران است. یکی از مصاحبهشوندگان میگوید کارگرانی که حقوق یا مقرری بیمه بیکاری دریافت نکردهاند، در شرایط دشواری هستند؛ از یک سو درآمدی ندارند و از سوی دیگر، برای پیگیری حقوق خود نگران از دست دادن امکان بازگشت به کار هستند: «ما اگر بخواهیم الان حرکتی انجام دهیم و اعتراضی کنیم، فردا کامل اخراجمان میکنند. در صورتی که ما دوست داریم برگردیم سر کارمان.»
این کارگر از پاسخهای نامشخص نهادهای مسئول دربارۀ زمان پرداخت بیمه بیکاری انتقاد میکند.
مطالبۀ صریح نیروی کار برای تعیین تکلیف معیشت
روایت کارگران نشان میدهد مسئلۀ اصلی، نبود درآمد طی ماههای پس از تعدیل، تأخیر در پرداخت بیمه بیکاری و نامشخص بودن زمان بازگشت به کار است که معیشت آنها را با بحران مواجه کرده است.
یکی از این کارگران با تأکید بر دشواری تأمین هزینههای زندگی در ماههای بدون حقوق، خواستار پیگیری عاجل وضعیت از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان تأمین اجتماعی شد.
