چگونه در سیاست های فعال بازار کار بازاندیشی کنیم؟

به گزارش ایلنا، در نوزدهمین گزارش سیاستی وزارت کار که در فرودین ۱۴۰۵ منتشر شده است آمده است: زیست‌بوم اقتصادی ایران باعدم تعادل میان عرضه و تقاضای نیروی کار دانش‌آموخته مواجه است؛ به‌گونه‌ای که با وجود نرخ بیکاری ۷.۴ درصدی در کل جمعیت، نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ساله به حدود ۱۹ درصد می‌رسد و بیش از ۴۰ درصد بیکاران را فارغ‌التحصیلان دانشگاهی تشکیل می‌دهند. این وضعیت نشان‌دهنده محدود بودن اثربخشی برنامه‌های موجود در تسهیل ورود پایدار فارغ‌التحصیلان به بازار کار است. 

همچنین، طبق این گزارش، سیاست‌های فعال بازار کار از مهم‌ترین ابزارهای سیاستی برای ارتقای اشتغال‌پذیری و کاهش بیکاری به‌شمار می‌روند و طیفی از مداخلات از جمله آموزش و ارتقای مهارت، یارانه دستمزد و مشوق‌های استخدامی، خدمات کاریابی و مشاوره شغلی، برنامه‌های کارورزی و کارآموزی در محیط واقعی کار، حمایت از کارآفرینی و نیز برنامه‌های اشتغال عمومی را دربر می‌گیرند. تجربه سیاست‌گذاری در ایران نشان می‌دهد که طی سال‌های اخیر تلاش‌هایی برای حرکت از رویکردهای پراکنده به سمت طراحی سیاست‌های هدفمندتر در این حوزه صورت گرفته و در اسناد بالادستی از جمله برنامه‌های توسعه نیز بر آن تأکید شده است. با این حال، اجرای طرح‌هایی نظیر کارورزی دانش‌آموختگان و یارانه دستمزد نتوانسته است به‌طور کامل چالش بیکاری جوانان و فارغ‌التحصیلان را کاهش دهد. 

در ادامه این گزارش تاکید شده است: یکی از مهم‌ترین دلایل این مسئله، اجرای منفرد و غیرزنجیره‌ای ابزارهای سیاستی و نبود پیوند مؤثر میان مراحل مختلف مداخله، از نیازسنجی مهارتی تا ورود به اشتغال پایدار است. افزون بر این، محدودیت و ناپایداری منابع مالی، تعدد نهادهای متولی در حوزه آموزش، مهارت‌آموزی و اشتغال و نبود نظام یکپارچه اطلاعات بازار کار و سازوکارهای منسجم پایش و ارزیابی، موجب کاهش کارایی و دشوار شدن سنجش اثربخشی این مداخلات شده است. 

براین اساس، ارتقای اثربخشی سیاست‌های فعال بازار کار در ایران مستلزم حرکت به سمت یکپارچه‌سازی نهادی، تأمین منابع مالی پایدار و توسعه نظام جامع داده و اطلاعات بازار کار است. در چنین چارچوبی، ابزارهای مختلف این سیاست‌ها باید در قالب بسته‌های سیاستی منسجم و داده‌محور طراحی شوند تا پیوندی مؤثر میان نیازسنجی مهارتی، آموزش هدفمند، تجربه عملی در محیط کار و خدمات کاریابی برقرار شده و زمینه ورود پایدار جوانان و فارغ‌التحصیلان به بازار کار تقویت شود.