حسن احمدیان برنده جایزه جهانی دیپلماسی عمومی و فرهنگی شد

به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در میان چهره‌های ایرانی حاضر در رسانه‌های بین‌المللی در جریان جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، «حسن احمدیان» جایگاه متفاوتی دارد؛ شخصیتی که تلاش ‌کرد تحولات جنگ را از زاویه راهبردی، امنیتی و ژئوپلیتیکی برای مخاطب بیرونی توضیح دهد.

احمدیان استاد و پژوهشگر دانشگاه تهران در حوزه علوم سیاسی و مطالعات خاورمیانه که با سابقه فعالیت پژوهشی در زمینه سیاست خارجی ایران، تحولات منطقه و روابط ایران و آمریکا به یک سلبریتی رسانه‌ای برای جمهوری اسلامی ایران مبدل شده است به دلیل همین سابقه مطالعاتی و تبحر در انعقاد مسائل تحلیلی و بیش از همه پاسخگویی صریح و مستند به شبهات و اشکالات از سوی دست‌اندرکاران جایزه جهانی دیپلماسی فرهنگی و عمومی جمهوری اسلامی ایران به یک ویژند تبدیل شده در دهم شهریور ماه سال‌جاری در آیینی در شمار ۴۵ برگزیده این رویداد معرفی شد.

وی البته پیش از جنگ نیز با رسانه‌های بین‌المللی همکاری داشت و تحلیل‌های او در رسانه‌هایی مانند Al Jazeera منتشر شده بود اما با آغاز جنگ، این حضور گسترده‌تر شد و او در برنامه‌های خبری و تحلیلی شبکه‌های بین‌المللی حاضر و به چهره‌ای شناخته شده در عرصه دیپلماسی عمومی ایران تبدیل شد.

در یکی از مهم‌ترین نمونه‌ها، CNN در جریان جنگ از احمدیان برای ارائه دیدگاه ایران درباره تحولات منطقه دعوت کرد. کریستین امانپور در معرفی او، احمدیان را استاد مطالعات خاورمیانه در دانشگاه تهران معرفی کرد و از او خواست دیدگاه ایران درباره تحولات جنگ را توضیح دهد که نتیجه این گپ‌وگفت رسانه‌ای در سطح بین‌الملل برای روایت‌گری واقعی از شرایط امروز ایران پیشرفته، هوشمند و مقتدر موثر واقع افتاد.

در شبکه Al Jazeera نیز احمدیان به یکی از کارشناسان ایرانی مورد مراجعه درباره جنگ تبدیل شد و این حضور میدانی موجب شد تا بخشی از موفقیت ایران در روایت جنگ مرهون زحمات امثال وی باشد.

حوزه اصلی فعالیت احمدیان در جنگ، برخلاف برخی که صرفاً واکنش‌های تند رسانه‌ای است ، مبتنی تحلیل راهبردی بود؛ او درباره مسائلی مانند بازدارندگی ایران، نحوه پاسخ تهران به حملات آمریکا، آینده جنگ، تنگه هرمز، مذاکرات و آتش‌بس و نقش کشورهای منطقه صحبت می‌کرد.

یکی از ویژگی‌های سخنان احمدیان این بود که تلاش می‌کرد رفتار ایران را برای مخاطبی که شناخت محدودی از محاسبات امنیتی تهران و منطقه دارد، توضیح دهد.

به همین دلیل در گفت‌وگوهای او معمولاً مفاهیمی مانند بازدارندگی، موازنه قدرت، هزینه جنگ و محاسبات امنیتی ایران برجسته بود.

تنگه هرمز؛ یکی از محورهای مهم تحلیل احمدیان

یکی از موضوعاتی که احمدیان در جریان جنگ درباره آن اظهارنظرهای متعددی داشت، تنگه هرمز بود؛ در اواخر ژوئن ۲۰۲۶، همزمان با تشدید تنش‌ها درباره رفت‌وآمد کشتی‌ها در این آبراهه، احمدیان در گفت‌وگو با الجزیره هشدار داد که حملات متقابل ایران و آمریکا می‌تواند به تشدید دوباره درگیری منجر شود؛ او همچنین درباره تفاهم ایران و آمریکا بر سر تنگه هرمز توضیح داد که از نگاه تهران، عبور کشتی‌های تجاری باید مطابق سازوکار مورد توافق انجام شود و هرگونه تلاش آمریکا برای ایجاد ترتیبات متفاوت می‌تواند تنش را افزایش دهد.

این مواضع نشان می‌دهد که احمدیان تلاش داشت اقدامات ایران را نه صرفاً به‌عنوان یک اقدام نظامی، بلکه در چارچوب محاسبات امنیتی و حقوقی مورد قبول طرف ایرانی برای مخاطب خارجی توضیح دههد. 

حضور پررنگ در الجزیره

در میان رسانه‌های عربی، Al Jazeera مهم‌ترین بستر حضور احمدیان بود. با توجه به تسلط او بر زبان عربی و همچنین گستره جنگ در منطقه‌ای که مخاطب عربی فراوانی دارد، یک حضور مغتنم برای جمهوری اسلامی بشمار می‌رفت.

در یکی از برنامه‌های الجزیره در مارس ۲۰۲۶ نیز احمدیان درباره راهبرد آمریکا در قبال ایران با روس هریسون گفت‌وگو کرد و دو تحلیلگر درباره این دیدگاه بحث کردند که سیاست واشنگتن همچنان بر اساس برخی فرضیات قدیمی درباره ایران تنظیم شده است.

این حضور باعث شد تحلیل‌های احمدیان به‌ویژه در فضای رسانه‌ای عربی مورد توجه قرار گیرد؛ فضایی که به دلیل موقعیت جغرافیایی منطقه، جنگ ایران و آمریکا را نه یک درگیری دوردست، بلکه بحران مستقیم امنیتی برای خاورمیانه می‌دانست.

از دیگر موفقیت‌های احمدیان، توانایی او در انجام مناظرات است؛ برای مثال مناظره او با پیتر روف نویسنده مجله نیوزویک و یا مناظره با چند تحلیلگر جهان عرب از برنامه‌های پربیننده الجزیره در ایام جنگ بود و حتی واکنش‌های متفاوتی در فضای مجازی داشت.

برای مثال، رامی عبده، رئیس فلسطینی دیدبان حقوق بشری اروپا-مدیترانه در مورد دکتر حسن احمدیان در ایکس نوشت: «پژوهشگران ایرانی سالانه ده‌ها هزار مقاله علمی منتشر می‌کنند و ایران از نظر تعداد مقالات منتشر شده، جزو بیست کشور برتر جهان محسوب می‌شود. در مقابل، جهان عرب در پایین‌ترین رتبه‌های تولید علم قرار دارد و کشورهای نسبتاً پیشرفته‌تر در این منطقه نیز به پژوهشگران خارجی و همکاری‌های بین‌المللی متکی هستند. در حوزه علوم انسانی نیز در جهان عرب مراکز تحقیقاتی زیادی وجود دارد، اما بسیاری از آنها فاقد استقلال هستند و تحت تأثیر ملاحظات قدرت قرار دارند، که این مسئله تولید دانش انتقادی واقعی را محدود می‌سازد».

مصطفی تمیمی، استاد فلسطینی‌‌الاصلِ دانشگاه زعیم در استانبول ترکیه بعد از مناظره وی با تحلیلگران عرب گفت: «کوبنده‌ترین پاسخی که شنیده‌ام؛ تحلیلگران الجزیره به احمدیان گفتند: نباید سلاحی خارج از کنترل دولت وجود داشته باشد، مانند حزب‌الله که دولت بر آن تسلط ندارد. احمدیان با سرعت‌عمل بالا پاسخ داد: پس پایگاه‌های آمریکایی در کشورهای شما چه؟ آیا آن‌ها سلاحی در اختیار دولت‌های شما هستند؟».

در مجموع، احمدیان تلاش کرد برای مخاطبان غربی و عرب توضیح دهد که تهران جنگ را چگونه می‌بیند، چرا به اقدامات آمریکا و اسرائیل پاسخ می‌دهد، چه محاسباتی درباره تنگه هرمز دارد و آینده مذاکرات و آتش‌بس را چگونه ارزیابی می‌کند.

به همین دلیل، اهمیت احمدیان در جنگ روایت‌ها نه در تعداد پست‌های شبکه اجتماعی یا ادبیات تهاجمی، بلکه در تبدیل مواضع و محاسبات ایران به زبان تحلیل سیاسی قابل فهم برای مخاطب بین‌المللی بود و از این منظر، حضور وی را می‌توان نمونه‌ای از دیپلماسی تحلیلی و دانشگاهی ایران در رسانه‌های جهانی دانست.