سه گره اصلی در مسیر توافق آمریکا و ایران؛ ژنو در انتظار امضا و آغاز مرحلهای حساس از مذاکرات
در حالی که از توافقی اولیه میان آمریکا و ایران برای کاهش تنشها و بازتر شدن مسیرهای ژئوپلیتیک از جمله تنگه هرمز کل کرفته است، گزارشها از وجود سه پرونده کلیدی حکایت دارد که میتواند سرنوشت این تفاهم را در مرحله اجرا با ابهام جدی روبهرو کند.
به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، با وجود اعلام توافق اولیه میان واشنگتن و تهران برای توقف جنگ و آغاز روند کاهش تنش، فضای سیاسی همچنان تحت تاثیر اختلافات عمیق بر سر جزئیات اجرایی این تفاهم قرار دارد؛ اختلافاتی که به باور ناظران، میتواند آینده توافق را تعیین کند.
بر اساس گزارشهای تحلیلی، سه پرونده اصلی شامل برنامه هستهای ایران، وضعیت تنگه هرمز و موضوع تحریمها، همچنان مهمترین نقاط اختلاف میان دو طرف به شمار میروند و بهعنوان گرههای تعیینکننده در مسیر اجرای توافق مطرح شدهاند.
پرونده هستهای؛ اختلاف بر سر نظارت و ذخایر
موضوع برنامه هستهای ایران همچنان در مرکز اختلافات قرار دارد. اگرچه دو طرف بر اصل عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید کردهاند، اما سازوکار نظارت، میزان محدودیتها و سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده همچنان محل اختلاف جدی است.
در حالی که برخی منابع از تعلیق بخشی از فعالیتهای هستهای ایران در چارچوب توافق موقت خبر میدهند، اختلاف روایتها درباره نحوه مدیریت ذخایر اورانیوم و شیوه انتقال یا نگهداری آن، همچنان پابرجاست. همچنین بحث درباره نقش نهادهای نظارتی و میزان شفافیت برنامه هستهای ایران از دیگر محورهای اختلافی عنوان میشود.
تنگه هرمز؛ مسیر راهبردی در وضعیت شکننده
پرونده دوم به تنگه هرمز مربوط میشود؛ گذرگاهی که نقش حیاتی در تجارت جهانی انرژی دارد. هرچند در چارچوب تفاهم اخیر از بازگشایی این مسیر سخن گفته شده، اما وضعیت میدانی و سیاسی نشان میدهد بازگشت کامل به شرایط پیش از بحران با موانع جدی روبهروست.
برخی گزارشها از وجود اختلاف درباره نحوه مدیریت این گذرگاه و سازوکارهای احتمالی اقتصادی و امنیتی آن حکایت دارد؛ موضوعی که میتواند در صورت عدم توافق نهایی، به یکی از نقاط تنش در آینده تبدیل شود. در همین حال، تغییر مسیرهای تجاری و ایجاد زیرساختهای جایگزین در منطقه، چشمانداز بازگشت سریع جریان عادی عبور و مرور از هرمز را پیچیدهتر کرده است.
تحریمها؛ پیچیدهترین بخش اقتصادی توافق
موضوع تحریمها و داراییهای بلوکهشده ایران، سومین محور اختلافی میان طرفین محسوب میشود. ایران رفع کامل و زمانبندیشده تحریمها را یکی از شروط اصلی هرگونه توافق نهایی میداند، در حالی که آمریکا بر رویکرد تدریجی و مشروط تأکید دارد.
همچنین اختلاف نظرها درباره نحوه آزادسازی منابع مالی ایران در خارج از کشور همچنان ادامه دارد؛ بهگونهای که برخی گزارشها از توافقهای اولیه برای آزادسازی بخشی از داراییها سخن میگویند، در حالی که واشنگتن از ارائه هرگونه امتیاز نقدی گسترده خودداری کرده است.
در مجموع، هرچند توافق اولیه میان آمریکا و ایران بهعنوان گامی برای کاهش تنشها ارزیابی میشود، اما سه پرونده اصلی همچنان در وضعیت باز و غیرقطعی قرار دارند. تحلیلگران معتقدند آینده این تفاهم به میزان توانایی طرفین در عبور از این اختلافات و تبدیل توافق سیاسی به سازوکارهای اجرایی وابسته است؛ مسیری که همچنان با ابهام و حساسیت بالا همراه است.
