خبری از پیشنویس توافقی میان واشنگتن و تهران نیست/ ترامپ و سایه نتانیاهو
در حالیکه کانالهای گفتوگو میان تهران و واشنگتن با میانجیگری پاکستان و قطر بار دیگر فعال شده است، همچنان اختلافات اساسی درباره پرونده هستهای، وضعیت تنگه هرمز و تحریمها مانع از دستیابی به توافقی برای جلوگیری از لغزش منطقه به سمت یک رویارویی گسترده باقی مانده است.
به گزارش ایلنا، یک منبع دیپلماتیک مطلع در گفتوگو با روزنامه «الأخبار» لبنان، اعلام کرده است که چندین پرونده اختلافی همچنان بهعنوان نقاط اصلی چالش در مذاکرات باقی ماندهاند؛ از جمله ماهیت توافق (مرحلهای یا جامع بودن آن)، سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده (که ایران بر باقی ماندن آن در داخل کشور تأکید دارد و آمریکا خواستار انتقال آن به خارج است)، مدت زمان تعلیق غنیسازی، روند و دامنه رفع تحریمها و همچنین نحوه مدیریت تنگه هرمز. به گفته این منبع، تاکنون هیچ متن نهایی یا پیشنویس مشخصی میان طرفین به توافق نرسیده است.
در همین چارچوب، الأخبار گزارش داده است که با وجود تداوم روند گفتوگوها و تحرکات دیپلماتیک، از جمله پس از سفر محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان به تهران، هنوز هیچ توافق نهایی یا چارچوب قطعی برای توافق اولیه شکل نگرفته است.
محسن نقوی طی یک هفته دو بار به تهران سفر کرده و در جریان این سفرها با مقامات ارشد ایرانی از جمله رئیسجمهور مسعود پزشکیان، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه دیدار داشته است. بر اساس این گزارش، در سفر دوم وی که از روز چهارشنبه آغاز شده، آخرین پیشنهاد آمریکا به ایران منتقل شده و تهران نیز دیدگاهها و ملاحظات خود را در این زمینه ارائه کرده است.
همزمان با این روند، در ادامه تلاشهای میانجیگرانه اسلامآباد، ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان نیز به تهران سفر کرده و قرار است با فرماندهان ارشد نظامی ایران از جمله فرمانده سپاه دیدار کند. با این حال، منابع ایرانی تأکید کردهاند که این سفر به معنای دستیابی به توافق اولیه یا نهایی نیست.
در همین حال، شبکه «سیبیاس» به نقل از یک مقام پاکستانی گزارش داده است که گفتوگوهای اخیر روند مذاکرات را به مسیر مهمتری وارد کرده و همین موضوع دلیل سفر ژنرال منیر به تهران عنوان شده است. همچنین قطر نیز با اعزام یک هیئت مذاکراتی به تهران و هماهنگی با واشنگتن، به این روند میانجیگری پیوسته است.
از سوی دیگر، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در نشست ناتو در سوئد اعلام کرده است که «در روند مذاکرات با ایران پیشرفتهایی حاصل شده اما هنوز فاصله زیادی تا توافق نهایی وجود دارد». وی مدعی شد واشنگتن در تلاش است توافقی حاصل شود که بر اساس آن ایران از برنامه هستهای خود صرفنظر کرده و مدیریت تنگه هرمز نیز تغییر یابد. روبیو همچنین ادعای اعمال هزینه از سوی ایران بر عبور کشتیها در این تنگه را «نوعی فشار غیرقابل قبول» توصیف کرد.
با وجود ادامه گفتوگوها، روند مذاکرات بسیار کند پیش میرود و همزمان تنشها، بهویژه در حوزه دریایی و در تنگه هرمز همچنان ادامه دارد. در چنین شرایطی، احتمال بازگشت به درگیری گسترده همچنان در میان گزینههای مطرح قرار دارد.
در همین راستا، یک ارزیابی اطلاعاتی در ایران که روزنامه «الأخبار» به آن دست یافته، مدعی است بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، خطوط قرمز خود را در هرگونه توافق احتمالی با ایران شامل خروج کامل اورانیوم از کشور، عدم ارائه هیچگونه امتیاز به ایران و جلوگیری از هرگونه گشایش اقتصادی برای تهران تعیین کرده است. بر اساس این ارزیابی، اگرچه دونالد ترامپ در حال حاضر گزینه مطلوبی برای ورود به رویارویی نظامی با ایران ندارد، اما ممکن است تحت فشارهای نتانیاهو قرار گیرد.
این ارزیابی همچنین تأکید میکند که در صورت عدم ارائه امتیازات اساسی از سوی واشنگتن در موضوعات کلیدی از جمله پرونده هستهای و وضعیت تنگه هرمز، روند مذاکرات پیشرفتی نخواهد داشت.
در همین حال، خبرگزاری «آسوشیتدپرس» نیز به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داده است که تماس تلفنی اخیر ترامپ و نتانیاهو درباره پرونده ایران «تنشآلود» بوده و نشاندهنده اختلاف نظر میان دو طرف در خصوص مسیر مذاکرات است.
در مقابل، گزارشها حاکی از آن است که ایران در زمینه عبور کشتیها از تنگه هرمز برخی تسهیلات ایجاد کرده و ۳۵ فروند کشتی در بازه ۲۴ ساعته اخیر از این تنگه عبور کردهاند؛ موضوعی که در چارچوب «نظام جدید عبور و مرور دریایی» عنوان شده است. این تحول همزمان با افزایش تلاشهای دیپلماتیک برخی کشورها از جمله چین برای کاهش تنشها در منطقه ارزیابی میشود.
