واشنگتن چگونه از «تسلیم ایران» به مذاکره بر سر هرمز رسید؟
در حالی که رئیسجمهور آمریکا طی هفتههای اخیر بارها از «تسلیم کامل ایران» سخن گفته بود، اکنون گزارشها از عقبنشینی واشنگتن و حرکت به سمت مذاکره برای بازگشایی تنگه هرمز حکایت دارد؛ تغییری که ناظران آن را نشانه شکست محاسبات وانگتن و تلآویو در جنگ علیه ایران میدانند.
به گزارش ایلنا، دونالد ترامپ در هفتههای گذشته مواضعی متناقض درباره جنگ با ایران اتخاذ کرده؛ از تهدید به نابودی کامل ایران گرفته تا سخن گفتن از توافق و آتشبس. تحلیلگران معتقدند این رفتار بخشی از جنگ روانی و «مه جنگ» مورد اشاره نظریهپردازان نظامی است.
پیش از آغاز درگیریها، راهبرد آمریکا مبتنی بر فشار حداکثری و وادار کردن ایران به پذیرش محدودیتهای شدیدتر در برنامه هستهای بود. حتی گزارشهایی منتشر شده بود که تهران آمادگی کاهش سطح غنیسازی و همکاری بیشتر در برابر رفع تدریجی تحریمها را دارد.
اما برآوردهای اشتباه واشنگتن و تلآویو درباره وضعیت داخلی ایران، معادلات را تغییر داد. آمریکا و اسرائیل تصور میکردند با حذف فرماندهان ارشد و وارد کردن ضربهای سنگین، نظام ایران دچار فروپاشی شده و تهران ناچار به تسلیم خواهد شد.
بر همین اساس، ترامپ و نتانیاهو خواستار توقف کامل برنامه هستهای، محدود شدن توان موشکی ایران و قطع حمایت تهران از گروههای مقاومت شدند.
هرمز، معادلات آمریکا را برهم زد
با آغاز جنگ، برخلاف پیشبینیهای آمریکا، ایران نهتنها عقبنشینی نکرد بلکه با بستن تنگه هرمز و تهدید جریان انرژی جهانی، فشار سنگینی بر اقتصاد آمریکا و متحدانش وارد کرد.
گزارشها حاکی است افزایش قیمت انرژی و نگرانی از تبعات اقتصادی جنگ، کاخ سفید را با بحران داخلی مواجه کرده است. ترامپ بهخوبی میداند ادامه جنگ میتواند موجب افزایش تورم، رشد قیمت بنزین و کاهش شدید محبوبیت جمهوریخواهان در آستانه انتخابات میاندورهای شود.
همین مسئله باعث شد واشنگتن بهتدریج از موضع «تسلیم ایران» عقبنشینی کرده و به سمت مذاکره برای بازگشایی هرمز حرکت کند.
آمریکا اکنون بیش از هر چیز به دنبال بازگشایی تنگه هرمز است؛ مسیری که شریان اصلی انتقال انرژی جهان به شمار میرود.
در همین راستا، گفته میشود واشنگتن با میانجیگری پاکستان وارد مذاکراتی شده که محور اصلی آن کاهش تنش و بازگشت عبور و مرور نفتکشها در هرمز است؛ نه توقف کامل برنامه هستهای ایران.
تحلیلگران معتقدند این تحول نشان میدهد ابزار تحریم و فشار نظامی، برخلاف انتظار آمریکا، نهتنها ایران را وادار به عقبنشینی نکرد بلکه موجب تقویت موقعیت چانهزنی تهران شد.
نگرانی ترامپ از بحران داخلی
برخی تحلیلها حاکی است ترامپ بهشدت نگران واکنش افکار عمومی آمریکا به تبعات اقتصادی جنگ است؛ بهویژه در شرایطی که آمریکا در آستانه انتخابات حساس کنگره و همچنین میزبانی جام جهانی قرار دارد.
کارشناسان میگویند هرگونه افزایش بیشتر قیمت سوخت و هزینههای معیشتی میتواند به ضربهای جدی برای جمهوریخواهان تبدیل شود.
اختلاف پنهان واشنگتن و تلآویو
در همین حال، گزارشها از افزایش اختلاف میان ترامپ و بنیامین نتانیاهو خبر میدهند. نخستوزیر اسرائیل همچنان خواهان ادامه جنگ و تشدید فشارها علیه ایران است، اما دولت آمریکا بهدلیل هزینههای سنگین اقتصادی و سیاسی، تمایل بیشتری به مهار بحران و حرکت به سمت توافق دارد.
ناظران معتقدند مجموعه تحولات اخیر نشان میدهد راهبرد فشار حداکثری و تهدید نظامی علیه ایران با شکست مواجه شده و واشنگتن ناچار شده از موضع تهاجمی اولیه عقبنشینی کند.
