در گفتوگو با ایلنا مطرح کرد؛
جنگلهای زاگرس زیر فشار آفات و تخریب/ مشارکت مردم حلقه مفقوده حفاظت پایدار از جنگلها
جنگلهای زاگرس بهعنوان یکی از مهمترین سرمایههای طبیعی کشور، همزمان با تهدیدهایی همچون شیوع آفات، تخریب پوشش گیاهی و فشارهای انسانی روبهرو هستند.
به گزارش خبرنگار ایلنا، جنگلهای زاگرس بهعنوان یکی از مهمترین زیستبومهای کشور، نقشی اساسی در حفظ منابع آب و خاک، جلوگیری از فرسایش و پایداری محیطزیست دارند، با این حال، گسترش آفات و بیماریهای گیاهی، خشکسالی، تغییرات اقلیمی و تخریب ناشی از فعالیتهای انسانی، سلامت این عرصهها را با چالش مواجه کرده است.
در چنین شرایطی، حفاظت از جنگلها دیگر صرفاً با اتکا به اعتبارات دولتی و اقدامات دستگاههای متولی امکانپذیر نیست و استفاده از ظرفیت جوامع محلی و مشارکت مردم به ضرورتی جدی در مدیریت پایدار منابع طبیعی تبدیل شده است.
مشارکت مردم نیمی از اعتبار طرح مقابله با آفت لورانتوس
بهزار شریفی پور مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کردستان در گفت و گو با ایلنا، با اشاره به اجرای عملیات مقابله با آفت لورانتوس در جنگلهای روستاهای دگاگا و سردشت شهرستان سروآباد، اظهار کرد: یکی از ویژگیهای این طرح، شیوه تأمین منابع مالی آن است بهطوریکه از مجموع ۱۰۰ میلیارد ریال اعتبار پیشبینیشده برای اجرای عملیات، ۵۰ میلیارد ریال از محل اعتبارات دولتی و ۵۰ میلیارد ریال دیگر از محل مشارکتهای اجتماعی تأمین شده است.
شریفیپور افزود: این شیوه تأمین اعتبار، بیانگر حرکت به سمت الگویی است که در آن مردم و بهرهبرداران محلی تنها دریافتکنندگان خدمات حفاظتی نیستند، بلکه در تأمین منابع، اجرای عملیات و مراقبت از عرصههای طبیعی نیز سهم دارند.
کردستان پیشگام مقابله با آفت لورانتوس در زاگرس
وی با اشاره به تجربه اقدامات حفاظتی در استان، مشارکت مردم را یکی از مهمترین مؤلفههای موفقیت برنامههای صیانت از جنگلها دانست و گفت: استان کردستان در زمینه مبارزه با آفت لورانتوس از استانهای پیشگام کشور است و همراهی جوامع محلی و بهرهبرداران، امکان اجرای اقدامات مؤثر برای مقابله فیزیکی با این آفت را در جنگلهای زاگرس، بهویژه در شهرستانهای مریوان، سروآباد و بانه فراهم کرده است.
شریفیپور تأکید کرد: در این رویکرد، مردم صرفاً نیروی اجرایی طرح نیستند، بلکه بهعنوان شرکای اصلی حفاظت از جنگلها شناخته میشوند و استفاده از دانش بومی، توان نیروی انسانی محلی و ظرفیتهای اجتماعی میتواند اثربخشی اقدامات حفاظتی را افزایش دهد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کردستان با اشاره به اینکه توسعه مشارکتهای مردمی بخشی از رویکرد جدید مدیریت منابع طبیعی در قالب جنگلداری نوین است، یادآور شد: این رویکرد با تکیه بر ظرفیتهای قانونی ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت، بر استفاده از توان جوامع محلی و بخشهای مختلف جامعه در برنامههای حفاظت، احیا و توسعه جنگلها تأکید دارد.
کردستان پایلوت اجرای جنگلداری نوین در زاگرس
وی تصریح کرد: استان کردستان در سال ۱۴۰۵ بهعنوان یکی از استانهای پایلوت اجرای جنگلداری نوین در منطقه زاگرس انتخاب شده است.
وی ادامه داد: این فرصت میتواند زمینهساز تقویت مدیریت اجتماعی جنگلها و گسترش الگوهای مشارکتی در حفاظت از منابع طبیعی باشد.
شریفیپور با اشاره به جایگاه این طرح در برنامههای جدید حفاظت از جنگلهای استان اظهار کرد: انتخاب کردستان بهعنوان یکی از استانهای پایلوت جنگلداری نوین، فرصت مناسبی برای تقویت نقش جوامع محلی در مدیریت عرصههای جنگلی و استفاده از ظرفیت دستگاههای اجرایی و بخشهای مختلف جامعه است.
وی افزود: بر اساس ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور موظف است برنامههای مدیریت پایدار جنگل، حفاظت، احیا و توسعه این عرصهها را با بهرهگیری از ظرفیتهای اجرایی و مشارکت جوامع محلی دنبال کند.
حفاظت پایدار بدون مشارکت جوامع محلی امکانپذیر نیست
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان با تأکید بر اینکه حفاظت پایدار از جنگلها بدون حضور مردم امکانپذیر نیست، خاطرنشان کرد: هدف، حرکت به سمت مدیریت مشارکتی و اجتماعی جنگلهاست تا بهرهبرداران و جوامع محلی در مراحل مختلف مراقبت، احیا و صیانت از منابع طبیعی نقش مؤثری داشته باشند.
گفتنی است:تجربه مقابله با آفت لورانتوس در جنگلهای کردستان نشان میدهد که مشارکت اجتماعی میتواند علاوه بر تأمین بخشی از منابع مالی، زمینه حضور مستقیم مردم در شناسایی تهدیدها و اجرای برنامههای حفاظتی را فراهم کند. اختصاص نیمی از اعتبار یک طرح به مشارکتهای اجتماعی نیز نشاندهنده ظرفیت این الگو برای کاهش اتکای کامل برنامههای حفاظتی به منابع دولتی است.
با این حال، مقابله با آفات و تخریب جنگلهای زاگرس نیازمند تداوم اقدامات، پایش مستمر عرصهها، آموزش جوامع محلی و حمایت از مشارکتکنندگان است.