سعدی؛ صدای ماندگار انسانیت در عصر نیاز به همدلی/آموزگار حکمت، آینه‌دار صلح و دوستی

به گزارش ایلنا، سعدی را نمی‌توان تنها در چارچوب شعر و ادب کلاسیک خلاصه کرد؛ او معلمی است که انسان را به فهم مسئولیت اخلاقی در برابر دیگری فرا می‌خواند. نگاه او به جهان، بر پایه همدلی، اعتدال و پرهیز از رنج‌رسانی به همنوع شکل گرفته است؛ نگاهی که در روزگار پرتنش امروز، بیش از هر زمان دیگری موضوعیت پیدا می‌کند.

در جهانی که شکاف‌های اجتماعی، بحران‌های انسانی و جنگ‌ها چهره زندگی را خراش داده‌اند، بازگشت به چنین اندیشه‌ای نه یک انتخاب فرهنگی، بلکه ضرورتی تمدنی به نظر می‌رسد.

آثار سعدی، به‌ویژه گلستان و بوستان، صرفاً متون ادبی نیستند، بلکه مجموعه‌ای از تجربه زیسته انسان در مواجهه با اخلاق، قدرت، فقر، عشق و عدالت‌اند.

او در قالب حکایت و شعر، تصویری از جامعه‌ای ارائه می‌دهد که در آن انسانیت معیار اصلی قضاوت است. همین ویژگی باعث شده که اندیشه او همچنان در گفت‌وگوهای فرهنگی و حتی ادبیات سیاسی جهان حضور داشته باشد.

بزرگداشت سعدی، در واقع یادآوری این حقیقت است که توسعه واقعی جوامع بدون توجه به اخلاق، همبستگی و احترام متقابل امکان‌پذیر نیست. او یادآور می‌شود که انسان، پیش از هر عنوان و هویت اجتماعی، عضوی از یک پیکر واحد است؛ پیکری که درد هر بخش آن، درد همه است.

آموزگار حکمت، آینه‌دار صلح و دوستی

 رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، در پیامی به مناسبت بزرگداشت سعدی شیرازی، او را آموزگار حکمت، آینه‌دار صلح و دوستی و مصلحی اجتماعی دانست؛ حکیمی سخن‌سنج و ادیبی هنرمند که رشحات آکنده از نفحات کلامش را همچون «کاغذ زر» در همه‌جا می‌جویند.

محمود شالوئی، اول اردیبهشت‌ماه جلالی را برگ زرین دیگری از تقویم فرهنگ و تمدن ایران‌زمین خواند؛ روزی مزیّن به نام افصح‌المتکلمین و حکیم نامدار، سعدی شیرازی. به گفته او، این روز نه تنها فرصتی برای پاسداشت مقام شامخ یک شاعر، بلکه مجالی ارزشمند برای بازخوانی و تأمل در جهان‌بینی واقع‌نگارانه انسان‌دوستی، خردورزی و اخلاق در سپهر فرهنگ ایرانی ـ اسلامی است.

شالوئی با اشاره به رنج‌ها و آلام بشر در جهان امروز، بازگشت به سرچشمه‌های زلال حکمت و معرفت را ضروری‌تر از همیشه دانست و تأکید کرد که انسان سرگشته امروز، گوهر گمشده‌ای به نام همدلی دارد؛ گوهری که سعدی بزرگ هفت قرن پیش با هنرمندانه‌ترین بیان ممکن آن را در پیکره ادب فارسی به یادگار نهاده است تا انسان‌ها یکدیگر را از یاد نبرند.

او گلستان و بوستان سعدی را تنها دو اثر سترگ ادبی ندانست، بلکه دو منشور جاودانه از اخلاق، حکمت عملی و آرمان‌شهر انسانی توصیف کرد. گلستان را آینه تمام‌نمای واقعیت‌های بشری در زندگی فردی و اجتماعی و بوستان را تجلی‌گاه جهانی آرمانی دانست که بر پایه عدل، احسان، عشق و تواضع بنا شده است.

شالوئی افزود: شعر بی‌بدیل سعدی که امروز بر تارک مجامع بین‌المللی می‌درخشد و در محافل سیاسی و اجتماعی بسامد فراوان دارد، تنها سخنی شاعرانه نیست؛ بلکه عصاره جهان‌بینی و ارزش‌های والای فرهنگ ایرانی است. فرهنگی که همواره مدارا، صلح‌طلبی و مهرورزی را بر کینه و دشمنی ترجیح داده است. او با اشاره به بیت مشهور سعدی: «تو کز محنت دیگران بی‌غمی / نشاید که نامت نهند آدمی»، این پیام را زنگ خطری برای وجدان‌های خفته عصر حاضر دانست تا در برابر رنج آوارگان، ستمدیدگان و قربانیان جنگ‌ها بی‌تفاوت نباشند.

رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، پایداری و استواری این سرزمین در گذر تندبادهای حوادث را مرهون اندیشه‌های ناب بزرگان ادب و حکمت مانند فردوسی، عطار، مولوی، سعدی و حافظ دانست؛ بزرگانی که کلام سحرانگیزشان همواره چراغ راه پایداری، هویت‌بخشی و تاب‌آوری ملت ایران بوده و روح حماسه، عرفان و عشق را در کالبد این سرزمین زنده نگاه داشته است.

وی تأکید کرد: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، به عنوان نهادی برخاسته از بطن هویت این آب و خاک، در این روز خجسته توجه اندیشمندان، سیاست‌گذاران، جوانان و عموم جامعه بشری را به این حقیقت جلب می‌کند که راه برون‌رفت از بحران‌های اخلاقی و اجتماعی کنونی، بازگشت به فضیلت‌های انسانی و ترویج فرهنگ اخلاق‌مداری و همبستگی ملی است. به باور او، دیپلماسی فرهنگی و زبان اخلاق و معرفت رساترین زبان برای همدردی و گامی مؤثر در تعالی صلح و دوستی و مرهمی بر زخم‌های بشریت است.

شالوئی رسالت امروز نهادهای فرهنگی، دانشگاه‌ها و پژوهشگران را صرفاً بازخوانی متون کهن ندانست؛ بلکه استخراج راهکارهای عملی از دل این آثار برای بهبود زیست معاصر قلمداد کرد. او یادآور شد که آموزه‌های سعدی درباره قناعت، پرهیز از ظلم، دستگیری از نیازمندان و رعایت حقوق هم‌نوع، حلقه‌های مفقوده‌ای هستند که جهان امروز برای دستیابی به آرامش بدان نیازمند است.

رئیس انجمن در پایان ابراز امیدواری کرد که با الهام از حکمت بالغه شیخ اجل و تکیه بر گنجینه غنی فرهنگ ایرانی، گام‌هایی مؤثر در ترویج صلح، دوستی و همدلی در جهان امروز برداشته شود و جهانی ساخته شود که درد یک عضو، دغدغه همه پیکره بشریت باشد.

وی  همچنین یاد و نام سعدی را گرامی داشت و برای جهانیان روزگاری سرشار از صلح، آرامش و خردورزی و برای ایران عزیز سربلندی و اهتزاز همیشگی پرچم افتخار آرزو کرد.

 سعدی سخنگوی وجدان بیدار بشریت است

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس نیز به مناسبت بیست و نهمین دوره یادروز سعدی پیامی صادر کرد.

در متن پیام مهدی رنجبر آمده است: یکم اردیبهشت، روز بزرگداشت استاد سخن، مصلحِ حکیم و پیام‌آور انسانیت، شیخ مصلح‌الدین سعدی شیرازی، بر همه دوستداران فرهنگ، ادب و حکمت مبارک باد.

در بیست‌ونهمین هفته سعدی، بار دیگر در برابر قامت بلند اندیشه‌ای سر تعظیم فرود می‌آوریم که قرن‌هاست چراغ راه اخلاق، گفت‌وگو، مدارا و زیست انسانی را فروزان نگاه داشته است.

سعدی، تنها شاعر شیراز و ایران نیست؛ او سخنگوی وجدان بیدار بشریت است. آنجا که می‌فرماید «بنی‌آدم اعضای یکدیگرند»، نه فقط شعری جاودانه، که منشوری جهانی برای همدلی و صلح پیش روی انسان معاصر می‌نهد. امروز، در جهانی که بیش از همیشه نیازمند مهربانی، خرد و وفاق است، بازگشت به سعدی، بازگشت به ریشه‌های انسانیت است.

این مناسبت فرخنده را به فرهیختگان، اصحاب فرهنگ و هنر، پژوهشگران، سعدی‌پژوهان و مردم فرهنگ‌دوست فارس و ایران تبریک می‌گویم و امیدوارم در پرتو میراث سترگ این حکیم بزرگ، شیراز همچنان پایتخت زنده ادب، گفت‌وگو و دوستی در جهان باقی بماند.

میراث سعدی جهانی و ابدی است

شهردار شیراز نیز با گرامیداشت این روز تأکید کرد: اساس عالم مطلوب جز در سایه مهر، نوع‌دوستی و همدلی پی‌ریزی نمی‌شود» و میراث سعدی را «جهانی و ابدی» دانست.  

متن پیام محمدحسن اسدی، بدین شرح است:

خیال در همه عالم برفت و بازآمد/ که از حضور تو خوش‌تر ندید جایی را  

سری به صحبت این زائران فرود آور/ همین قَدَر که ببوسند خاک پایی را

آفتاب صبح یکم اردیبهشت‌ماه جلالیِ شیراز، هر سال به وقت دولت فرخنده شیخ اجل، سعدی شیرازی طلوع می‌کند و شیراز مینو‌تراز می‌رود که غرق در شکوفه‌های نارنج و یاس‌های شرقی، در آغوش بهار جا بماند و بدین طریق، شگفتی اردیبهشت شیراز آغاز می‌شود.

سعدی، این تافتهٔ جدابافتهٔ شاعران مشرق زمین، این یگانهٔ بی‌همتا، خدای ذوق فارسی و معرفت انسانی است.  

سعدی، جهانی را مسحور زیبایی، کمال، عشق و تعادل ساخته و عالم چنان به او مشتاق و واله است که از آن روز که ذکرِ جمیلش بر بیاض پرنیان افتاد، نسخه‌های شفابخش کلامش را چون کاغذ زر، بر اقصی نقاط عالم می‌برند.

ما ایرانیان بیش از هفتصد سال است که دل‌بستهٔ اشعار و حکایات اوییم. به کلام شیرینش انس گرفته‌ایم. در هوای او زیسته‌ایم و به معرفت و مهر و صلح‌دوستی و فرهنگ فکری او اقبال یافته‌ایم.

اینجانب یکم اردیبهشت‌ماه، سالروز پاسداشت جناب شیخ اجل، سعدی شیرازی را گرامی می‌دارم و وامدار از کلام و اندیشهٔ سترگ او، این پیام که برآمده از فرهنگ ایران اسلامی ماست را به تمام جهان اعلام می‌کنم که: اساس عالم مطلوب پی‌ریخته نمی‌شود مگر در سایه مهر، نوع‌دوستی و همدلی.  

بیانیه جهانی او بر آستانه و درگاه سازمان ملل که بنی‌آدم را اعضای یک پیکر و کالبد می‌داند، آشکارا نشان می‌دهد که سعدی تمام‌شدنی نیست و میراث او جهانی و ابدی است، به‌ویژه در زمانه‌ای که جهان به فهم این شاهکار او بیش از همیشه محتاج است.

سعدیا خوش‌تر از حدیث تو نیست/ تحفه‌ای روزگار اهل شناخت  

آفرین بر زبان شیرینت/  کین همه شور در جهان انداخت