اعتراض به تعدیل نیرو در عصر هوش مصنوعی فراگیر شد؛
طومار ۴۵۰۰ نفری علیه اخراج در گوگل
بیش از ۴ هزار و ۵۰۰ نفر از کارکنان گوگل از مدیرعامل این شرکت خواستند اخراج اجباری را به آخرین گزینه تبدیل کرده و پیش از هر تعدیل، حمایتهای شغلی و جبرانی مشخصی برای کارکنان در نظر بگیرد.
به گزارش ایلنا، هزاران تن از کارکنان گوگل با ارائه طوماری به «ساندار پیچای»، مدیرعامل این شرکت، خواستار تضمین حقوق قانونی کارکنان در برابر موج تعدیل نیرو شدند؛ امضاکنندگان این طومار از مدیریت گوگل خواستند پیش از هرگونه اخراج اجباری، حمایتهای شغلی و جبرانی مشخصی را برای نیروی کار در نظر بگیرد. این اقدام کارگری در شرایطی صورت میگیرد که شرکتهای بزرگ فناوری همزمان با سرمایهگذاری میلیاردی در توسعۀ هوش مصنوعی، روند کاهش نیروی انسانی را نیز شتاب دادهاند.
اتحادیۀ کارکنان آلفابت (Alphabet Workers Union) این طومار را با بیش از ۴ هزار و ۵۰۰ امضا سازماندهی کرده است تا مدیران گوگل اخراج کارکنان را تنها به عنوان آخرین راهکار در نظر بگیرند. امضاکنندگان خواستار تضمین پرداخت مزایای پایان کار، اجرای برنامههای بازخرید داوطلبانۀ کارکنان پیش از هرگونه تعدیل اجباری در تمام بخشهای شرکت و همچنین فراهم شدن امکان دریافت مزایای پایان کار در قالب مرخصی با حقوق شدهاند.
اعتراض به ارزیابیهای سهمیهای و ترجیح سود بر انسان
کارکنان همچنین خواستار توقف نظام ارزیابی عملکرد فعلی شرکت هستند؛ چرا که آنان معتقدند گوگل عملکرد کارکنان را نه بر اساس شایستگی و کیفیت کار، بلکه بر مبنای تحقق سهمیهها و شاخصهای کمی ارزیابی میکند؛ رویکردی که به گفتۀ آنان میتواند زمینۀ اخراجهای گسترده را فراهم کند.
«پارول کول»، مهندس نرمافزار گوگل و رئیس اتحادیۀ کارکنان آلفابت، پس از تحویل این طومار در مقابل دفتر مرکزی گوگل در ایالت کالیفرنیا گفت: «هیچ تردیدی وجود ندارد که این شرکت در یکی از موفقترین دورههای تاریخ خود قرار دارد.»
او با اشاره به اینکه ارزش بازار گوگل طی شش سال گذشته چهار برابر شده و به حدود چهار تریلیون دلار رسیده است، افزود: «اخراج کارکنان تصمیمی اجتنابناپذیر نیست؛ بلکه مدیریت شرکت سودآوری را بر افرادی ترجیح میدهد که این شرکت را ساختهاند و آن را اداره میکنند.»
به گفتۀ کول، کارکنان هنگام تحویل طومار با درهای بسته و بیپاسخ ماندن درخواست خود روبهرو شدند و در نهایت نسخۀ آن را به یکی از کارکنان دفتر مدیرعامل تحویل دادند تا به دست ساندار پیچای برسد. او تأکید کرد این طومار بزرگترین اقدام جمعی کارکنان گوگل دربارۀ امنیت شغلی طی سالهای اخیر به شمار میرود. همزمان با تحویل این طومار، کارکنان در یک نشست اعتراضی، موج اخراجهای گستردۀ گوگل در سال ۲۰۲۳ را نیز یادآوری کردند و با سر دادن شعارهایی، سیاستهای مدیریت شرکت در قبال نیروی کار را مورد انتقاد قرار دادند.
قربانی شدن کارگران ابری و بخشهای سنتی پای هوش مصنوعی
اعتراض کارکنان در شرایطی مطرح میشود که گوگل طی ماههای اخیر همزمان با افزایش سرمایهگذاری در توسعۀ هوش مصنوعی، روند تعدیل نیرو را نیز ادامه داده است. گزارشها نشان میدهد این شرکت حدود دو ماه پیش شماری از کارکنان بخش خدمات ابری (Google Cloud) را بدون اطلاعرسانی گسترده اخراج کرد. همچنین در تابستان سال گذشته، گوگل بیش از یکسوم مدیران واحدهای کوچک را از ساختار مدیریتی خود حذف کرد. در مقابل، مدیران ارشد شرکت بارها اعلام کردهاند هوش مصنوعی یکی از مهمترین حوزههای سرمایهگذاری گوگل در سالهای آینده خواهد بود و شرکت قصد دارد استخدام نیروهای متخصص در این حوزه و سرمایهگذاریهای مرتبط را ادامه دهد.
اگرچه گوگل تاکنون نقش مستقیم هوش مصنوعی در تصمیمهای مربوط به تعدیل نیرو را تأیید نکرده است، اما همزمانی افزایش سرمایهگذاری در این فناوری با کاهش نیروی انسانی، نگرانی کارکنان را نسبت به آیندۀ امنیت شغلی افزایش داده است. در مقابل، مدیرعامل بخش «دیپمایند» گوگل پیشتر اعلام کرده بود شرکتهایی که تصور میکنند میتوانند برنامهنویسان را به طور کامل با هوش مصنوعی جایگزین کنند، درک درستی از ظرفیتهای این فناوری ندارند.
سرایت بحران حقوق کار در کل سیلیکونولی
اعتراض کارکنان گوگل بخشی از موج گستردهتر واکنشهای نیروی کار در صنعت فناوری به پیامدهای توسعۀ هوش مصنوعی است. تنها یک روز پیش از انتشار این طومار، دهها تن از کارکنان متا نیز با طرح شکایتی در دادگاه، این شرکت را متهم کردند که از سامانههای هوش مصنوعی برای شناسایی کارکنان و انتخاب آنان در جریان تعدیل نیرو استفاده کرده است.
شاکیان اعلام کردند متا کارکنانی را که از مرخصیهای قانونی، مرخصی زایمان یا حمایتهای مرتبط با معلولیت استفاده کرده بودند، از طریق الگوریتمهای هوش مصنوعی در معرض اخراج قرار داده است؛ هرچند متا این اتهامها را رد کرده و آنها را فاقد مبنای واقعی میداند.
همزمانی این دو رویداد نشان میدهد استفاده از هوش مصنوعی در مدیریت منابع انسانی (از ارزیابی عملکرد تا تصمیمگیری دربارۀ تعدیل نیرو) به یکی از مهمترین چالشهای حقوق کار در صنعت فناوری تبدیل شده است. اتحادیههای کارگری هشدار میدهند شرکتهای بزرگ فناوری نباید افزایش بهرهوری و کاهش هزینهها را به بهای تضعیف امنیت شغلی کارکنان دنبال کنند و تصمیمهای مرتبط با استخدام و اخراج را به سامانههای الگوریتمی بسپارند.
لزوم بازتعریف روابط کار در عصر الگوریتمها
این پرونده و اعتراضات زنجیرهای در شرایطی رخ میدهد که اتحادیههای کارگری جهان در سالهای اخیر، تلاشهای گستردهای را برای تنظیم مقررات حمایتی در قبال اتوماسیون محیط کار آغاز کردهاند. در دورههای قبلی تحولات تکنولوژیک، ماشینآلات بیشتر کارهای یدی را تهدید میکردند؛ اما نفوذ هوش مصنوعی به حوزه ارزیابیهای کیفی، حقوق کارگران فکری و متخصص را نیز به خطر انداخته است.
کارشناسان حقوق کار معتقدند مطالبات کارکنان گوگل فراتر از یک اعتراض صنفی درونسازمانی است و به یکی از مهمترین مباحث روابط کار در عصر هوش مصنوعی تبدیل شده است. از نگاه آنان، گسترش سرمایهگذاری شرکتهای فناوری در هوش مصنوعی نباید به کاهش حمایتهای شغلی، تضعیف حق امنیت شغلی یا محدود شدن حقوق بنیادین کارکنان منجر شود. به همین دلیل، درخواست کارکنان گوگل برای ایجاد سازوکارهای حمایتی پیش از هرگونه تعدیل نیرو، میتواند به الگویی برای سایر شرکتهای بزرگ فناوری تبدیل شود؛ بهویژه در شرایطی که نگرانیها درباره جایگزینی نیروی انسانی با سامانههای هوش مصنوعی و کاهش فرصتهای شغلی در این صنعت رو به افزایش است.
