هوش مصنوعی «دین دان» روزانه به ۳ هزار پرسش دینی پاسخ میدهد
رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی گفت: هوش مصنوعی «دین دان» با پاسخگویی روزانه به حدود ۳ هزار پرسش دینی، ظرفیتی معادل ۵۰ تا ۷۰ پاسخگو ایجاد کرده و مرکز در تلاش است با توسعه این سامانه، سرعت پاسخگویی به نیازهای دینی جامعه را افزایش دهد.
به گزارش ایلنا، حجتالاسلام والمسلمین احمد اولیائی، رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم امروز دوشنبه 16 شهریورماه در نشست خبری معرفی سامانه پاسخگویی هوشمند به سوالات دینی که در سالن جلسات این مرکز برگزار شد، اظهار کرد: مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم حدود ۱۸ سال سابقه فعالیت دارد و طی این مدت مسیر دشواری را برای توسعه و گسترش شیوههای پاسخگویی به پرسشهای دینی طی کرده است.
عضو هئیت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی افزود: این مرکز اکنون در هشت گروه علمی شامل کلام و اعتقادات، فقه و احکام شرعی، قرآن و حدیث، تاریخ و سیره، مشاوره و روانشناسی، سیاسی ـ اجتماعی و اخلاق و تربیت فعالیت میکند و پاسخگویی به پرسشها را در قالبهای مختلف تلفنی، مکتوب، آفلاین، آنلاین، باتها در پیامرسانها، ایمیل، هوش مصنوعی، صندوق صوتی و پیامک انجام میدهد.
اولیائی با اشاره به حجم بالای مراجعه به این مرکز گفت: بهطور میانگین روزانه حدود ۱۲ هزار پرسش در روز توسط پاسخگویان مرکز پاسخ داده میشود.
رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی ادامه داد: با وجود این حجم از پاسخگویی، تقریباً به همین میزان نیز پرسش وجود دارد که امکان پاسخگویی به همه آنها فراهم نیست و کمبود پاسخگو و برخی محدودیتهای بودجهای، نرمافزاری و سختافزاری از جمله عواملی است که اجازه پاسخگویی به تمام پرسشهای دریافتی را نمیدهد.
وی با اشاره به ورود هوش مصنوعی به فرآیند پاسخگویی دینی تصریح کرد: بخشی از پاسخهای مرکز توسط هوش مصنوعی «دین دان» ارائه میشود و این سامانه میتواند تحول مهمی در عرصه پاسخگویی دینی مبتنی بر فناوری هوش مصنوعی ایجاد کند.
رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی با بیان اینکه نسل نوجوان و جوان بیش از گذشته از ابزارهای دیجیتال استفاده میکند، گفت: در سالهای گذشته تلاش شده بود پاسخگویی دینی در بسترهای آفلاین، آنلاین و گفتوگوهای مجازی متناسب با این نیاز انجام شود، اما هوش مصنوعی بهعنوان یک ابزار بهروز میتواند در قالب دستیار و یک سیستم پاسخگو، ظرفیت جدیدی را در این حوزه ایجاد کند.
اولیائی با اشاره به سابقه راهاندازی «دین دان» اظهار کرد: پروژه بلندمدت هوشمندسازی پاسخگویی در سال ۱۳۹۸ کلید خورد و در ادامه نیز این سامانه توسعه یافت و رونمایی شد و اکنون فرآیند تقویت آن همچنان ادامه دارد، اما سامانه به مرحلهای رسیده است که میتوان ظرفیتها و دستاوردهای آن را مجدداً معرفی و در سطح کشور تبلیغ کرد.
وی با اشاره به محدودیت تبلیغات عمومی مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی بیان کرد: مرکز در بخش تلفنی طی حدود پنج سال گذشته تبلیغات نداشته است، زیرا حتی یک تبلیغ کوچک در سطح کشور میتواند حجم بسیار زیادی از پرسشها را به سمت مرکز هدایت کند و با توجه به ظرفیت موجود، امکان پاسخگویی به تمام این پرسشها وجود ندارد.
رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی افزود: شرایط هوش مصنوعی «دین دان» متفاوت است و امکان توسعه و تبلیغ آن بدون نگرانی از افزایش متناسب نیاز به نیروی انسانی امکان دارد. این سامانه اکنون روزانه حدود ۳ هزار پرسش را پاسخ میدهد و ظرفیت پاسخگویی آن معادل فعالیت حدود ۵۰ تا ۷۰ پاسخگو برآورد میشود.
اولیایی با اشاره به میزان اعتماد مرکز به پاسخهای این سامانه عنوان کرد: میزان اتقان و انطباق پاسخهای «دین دان» با پاسخهای کارشناسی حدود ۹۵ درصد است و پاسخگویی آن بهصورت مستمر رصد میشود و اگر اشکالی در عملکرد سامانه مشاهده شود، بهصورت روزانه بررسی و اصلاح خواهد شد.
رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی درباره فرآیند بهروزرسانی این سامانه نیز گفت: هر ۲۴ ساعت یکبار پرسشهایی که در قالبهای مختلف در مرکز مطرح شدهاند، از تماسهای تلفنی گرفته تا سایر شیوههای دریافت پرسش، در اختیار هوش مصنوعی قرار میگیرند و سامانه هر شب با این مجموعه پرسشها بهروزرسانی میشود.
اولیائی یکی از ویژگیهای مهم «دین دان» را استقلال آن از منابع و سامانههای بیرونی دانست و خاطرنشان کرد: این هوش مصنوعی کاملاً بومی است و به دیگر هوش ها، موتورهای جستجو و سامانهها و منابع بیرونی متصل نیست.
وی در ادامه با اشاره به چالشهای توسعه هوش مصنوعی در نهادهای دینی گفت: یکی از مشکلات موجود، توزیع نابرابر امکانات سختافزاری است و در حال حاضر تأمین تجهیزات مورد نیاز برای توسعه هوش مصنوعی با چالش جدی روبهرو است.
رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی افزود: برای نمونه، قیمت یک جی پی یو که سال گذشته حدود ۵ میلیارد تومان بوده، اکنون به حدود ۱۲ میلیارد تومان رسیده است و اضافه شدن هر کارت گرافیک میتواند سرعت هوش مصنوعی مرکز و کیفیت خدماتدهی آن را به میزان قابل توجهی افزایش دهد، اما تأمین این تجهیزات به دلیل هزینه بالا دشوار است.
استاد حوزه ودانشگاه با اشاره به مسئله بودجه نیز اظهار کرد: در برخی مراکز، امکانات سختافزاری بیشتری وجود دارد که ممکن است بهطور کامل مورد استفاده قرار نگیرد و اگر امکانات میان نهادهای دینی به شکل متوازنتری توزیع شود، میتواند کمک ویژهای به مراکزی مانند مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی کند؛ چراکه در شرایط فعلی حجم زیادی از پرسشها به سمت این مرکز روانه میشود.
وی درباره چشمانداز آینده مرکز تأکید کرد: هدف مرکز حذف پاسخگوی انسانی نیست و ارتباط روحانیت با مردم همچنان برای مجموعه موضوعیت دارد؛ حتی اگر «دین دان» در آینده روزانه ۵۰ هزار پرسش را پاسخ دهد، پاسخگویان تلفنی و انسانی مرکز حذف نخواهند شد.
رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی گفت: مأموریت مرکز تنها پاسخ دادن به یک پرسش و پایان دادن به ارتباط با پرسشگر نیست، بلکه گفتوگو با مخاطب، طرح سوالات اکتشافی، ارجاع به بخشهای دیگر و حرکت به سمت حل مسئله نیز در فرآیند پاسخگویی دنبال میشود.
اولیائی ادامه داد: در کنار استفاده از هوش مصنوعی، تلاش میشود کارکرد ویژه روحانیت در حوزه پاسخگویی و تبلیغ دینی حفظ شود و چشمانداز مرکز نیز پاسخگویی مطلق در بستر هوش مصنوعی نیست.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی افزود: هدف این است که هوش مصنوعی در کنار کارشناسان قرار گیرد و با پاسخگویی به سوالات سطحی و تکراری، فرصت بیشتری برای پاسخگویان حرفهای و طلاب فاضل فراهم شود تا آنان بتوانند روی پرسشهای جدیتر و مسائل پیچیدهتر تمرکز کنند.
رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی تأکید کرد: از یک سو نمیخواهیم پرسشهای ساده و تکراری، ظرفیت پاسخگویان حرفهای را متوقف کند و از سوی دیگر نیز قرار نیست تمام فرآیند پاسخگویی مرکز به هوش مصنوعی واگذار شود؛ این ملاحظه در طراحی و توسعه مسیر آینده مرکز جدی است.
اولیائی با اشاره به چشمانداز فناوری مرکز اظهار کرد: در عصر دیجیتال تلاش میکنیم در حوزه پاسخگویی هوشمند حرف اول را بزنیم و از ظرفیت بومی، مهندسان و نیروهای متخصصی که با انگیزه دینی و احساس رسالت در دفتر تبلیغات اسلامی و مرکز فعالیت میکنند، استفاده کنیم.
وی خاطرنشان کرد: بسیاری از این نیروهای متخصص در خارج از مجموعه و در شرکتهای خصوصی فناوری نیز فرصتهای کاری دارند، اما به دلیل پیوند فعالیت این مرکز با امر پاسخگویی و تبلیغ دینی، در این مجموعه حضور یافته و در مسیر توسعه فناوری پاسخگویی دینی فعالیت میکنند.
رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی در پایان گفت: چشمانداز مرکز این است که به یک منبع سریع، معتبر و مبتنی بر فناوری و هوش مصنوعی برای انتشار و پاسخگویی به معارف دینی تبدیل شود و الگوریتمهای یادگیری عمیقی که در هوش مصنوعی «دیندان» به کار گرفته شده است، در آینده بتواند در خدمت دیگر نهادها نیز قرار گیرد.
