در گفتگو با ایلنا مطرح شد؛
تداوم چالش بر سر حفاظت از شهر باستانی «دقیانوس»/ وزارت میراث فرهنگی تابع رای مسکن و شهرسازی نیست
بحث بر سر ساختوساز در عرصه شهر تاریخی جیرفت، بار دیگر به یکی از مهمترین مناقشات میراثفرهنگی کشور تبدیل شده است؛ محوطهای که بسیاری از باستانشناسان آن را یکی از ارزشمندترین کانونهای تمدنی شرق ایران میدانند و حالا دوباره در معرض تهدید توسعه شهری قرار گرفته است.
به گزارش خبرنگار ایلنا، در هفتههای اخیر، انتشار اخباری درباره تلاش اداره مسکن جیرفت برای انجام گمانهزنی مجدد با هدف پیشبرد طرحهای شهرکسازی در محدوده شهر تاریخی دقیانوس، واکنش گسترده جامعه باستانشناسی را به همراه داشت.
گروهی از باستانشناسان نیز با انتشار بیانیهای نسبت به هرگونه مداخله عمرانی در عرصه این محوطه هشدار داده و خواستار توقف کامل طرحهای ساختوساز در محدوده تاریخی جیرفت شدهاند.
علیرضا ایزدی، مدیرکل ثبت و حریم آثار تاریخی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی نیز در گفتوگو با ایلنا اعلام کرد: تاکنون هیچ درخواست رسمی و مکتوبی برای بازنگری عرصه و حریم یا اجرای عملیات جدید از سوی اداره مسکن به این دفتر ارائه نشده است.
او گفت: از سال گذشته تا الان در کش و قوس موضوع عرصه و حریم شهر کهن جیرفت هستیم. با این حال هنوز چیزی بهصورت رسمی برای ما ارسال نشده و مشخص نیست این بحثها دقیقاً از کجا شروع شده است.
ایزدی با اشاره به اینکه اختلافات مربوط به محدوده عرصه و حریم شهر تاریخی جیرفت حتی تا دیوان محاسبات نیز پیش رفت، تاکید کرد: عرصه و حریم این محوطه برای ما مشخص است، هرچند برخی کارشناسان معتقدند محدوده واقعی آن حتی وسیعتر از چیزی است که تاکنون تعیین شده است.
مدیرکل ثبت و حریم آثار تاریخی تصریح کرد: وزارت میراثفرهنگی در تصمیمات کارشناسی تابع دستگاههای دیگر نخواهد بود.
او گفت: ما تابع رأی مسکن و شهرسازی نیستیم و هر تصمیمی صرفاً بر اساس مطالعات تخصصی گرفته میشود.
ایزدی در عین حال از آمادگی شورای حریم برای بررسی دوباره مطالعات علمی درخصوص عرصه و حریم شهر کهن جیرفت خبر داد و افزود: اگر کسی بحث تخصصی دارد، بیاید مطرح کند. ما هم از بیشتر شدن گمانهزنی های علمی استقبال میکنیم. چون منجر به پربارتر شدن مطالعات علمی درخصوص محوطه باستانی دقیانوس میشود.
او با تاکید بر اهمیت استثنایی این محوطه تاریخی گفت: دقیانوس یک محوطه معمولی نیست و قطع به یقین این محوطه بسیار وسیعتر و مهمتر از چیزی است که اکنون تصور میشود.
اظهارات علیرضا ایزدی در حالی مطرح میشود که پیشتر حمیده چوبک، باستانشناس و سرپرست تعیین عرصه و حریم شهر تاریخی جیرفت در گفتوگو با ایلنا، نسبت به هرگونه ساختوساز در این محدوده هشدار داده بود.
او ارزشهای تاریخی شهر کهن جیرفت را متعلق به دورههای پیش از تاریخ تا اوایل دوران اسلامی دانسته و تاکید کرده بود که این محوطه یکی از نادرترین لایههای استقرار تاریخی جنوب شرق ایران را در خود جای داده است.
چوبک همچنین با اشاره به اینکه محدوده مورد اختلاف پیشتر بارها مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته، انجام دوباره گمانهزنی در این عرصه را «اتلاف بودجه» توصیف کرده بود.
او گفته بود: شهر کهن جیرفت هزاران سال قدمت دارد و بخشی از عرصهای که امروز محل اختلاف است، در قلب این محوطه تاریخی قرار گرفته است.
به گفته این باستانشناس، هرگونه توسعه شهری در محدوده عرصه دقیانوس میتواند به تخریب لایههای ارزشمند تاریخی منجر شود؛ لایههایی که به گفته کارشناسان، بخشی از شواهد تمدنی حوزه هلیلرود را در خود حفظ کردهاند.
شهر تاریخی دقیانوس که در حاشیه هلیلرود و در مجاورت محوطههای باستانی مشهور جیرفت قرار دارد، طی دو دهه اخیر همواره یکی از حساسترین پروندههای میراثی کشور بوده است. کشف آثار کمنظیر تمدن جیرفت در این منطقه، نگاه بسیاری از پژوهشگران داخلی و خارجی را به این حوزه جلب کرد؛ منطقهای که برخی آن را یکی از خاستگاههای مهم تمدن در فلات ایران میدانند.
اکنون با بازگشت دوباره بحث شهرکسازی به عرصه این شهر تاریخی که پیشتر مصوب و ابلاغ شده بود و براساس قانون امکان اجرای چنین طرحی در آن وجود ندارد، نگرانیها درباره تکرار تجربه تخریب تدریجی محوطههای تاریخی در کشور، افزایش یافته است؛ نگرانیای که باستانشناسان معتقدند اگر جدی گرفته نشود، ممکن است بخشی از حافظه تاریخی ایران برای همیشه از میان برود.
