بازیگر نمایش «ویلا» با ایلنا مطرح کرد؛
«طنز» تلخی جنگ را از بین نمیبرد؛ اما بستری است برای بیان اعتراض/ در دلِ بحران کنار هم بودن را بیش از همیشه حس کردیم
بازیگر نمایش «ویلا»، معتقد است طنز در این اثر بیش از آنکه برای کاهش تلخی جنگ به کار گرفته شود، کارکردی انتقادی دارد. او میگوید «ویلا» روایتی از جامعه امروز ایران است؛ جامعهای که در دل بحران، چهره واقعی روابط انسانی و شکافهای اجتماعی خود را آشکار میکند و در دل همین بحران بود که بیش از همیشه کنار هم بودن را، در ابعاد عاطفی، اجتماعی و حتی اقتصادی، عمیقتر لمس کردیم.
به گزارش خبرنگار ایلنا، از جنگ دوازده روزه که سال گذشته رخ داد، تا جنگ سوم تحمیلی که حال بیش از دو ماه از شروع آن گذشته است، تئاتریها برای تولید آثاری با مضامین فعلی، دست به کار شدند.
چهلوچهارمین جشنواره تئاتر فجر سال گذشته نیز با گنجاندن بخشی با موضوع جنگ دوازده روزه، انگیزه بخش نویسندگان و کارگردانهایی بود که چنین دغدغهای دارند.
«ویلا» به نویسندگی و کارگردانی سیروس همتی، یکی از همین نمایشهاست که از تبعات جنگ میگوید. این اثر در جشنواره تئاتر فجر سال گذشته، در بخش صحنهای «ایران من» در بخش بهترین نمایشنامهنویسی برگزیده شد. این اثر همچنین جایزه مکتب حاج قاسم سلیمانی، جایزه بازیگری زن و بهترین بازیگری مرد را از جشنواره تئاتر فجر از آن خود کرده است.
نمایش «ویلا» از روز هشتم اردیبهشتماه تا هجدهم این ماه در سالن چهارسوی مجموعه تئاتر شهر روی صحنه خواهد بود. این اثر در دیماه سال گذشته نیز روی صحنه رفته بود که به دلیل بروز جنگ و دیگر اتفاقات اجرای آن نیمه کاره ماند.
علی برجی، مسعود ترابی، بیتا عالمی، نگین عبادی، افشین غیاثی، آروشا غیاثی، مریم کاظمی، معصومه محمدی، طیبه نیکآزاد، آساره هداوند، نگار همتی، بهار همتی و سیروس همتی در این اثر نمایشی ایفای نقش میکنند. از دیگر عوامل این اثر نمایشی میتوان به بهار همتی (طراح صحنه)، رها گنبدیپور (طراح لباس)، اشاره کرد.
آساره هداوند یکی از بازیگران نمایش «ویلا» درباره حضور و جزییات اجرای این اثر با ایلنا گفتگو کرد.
خودتان را معرفی کنید و از فعالیتهایتان بگویید.
فارغالتحصیل رشته سینما و دانشآموخته تئاتر با مدرک کارشناسی سینما و کارشناسی ارشد روانشناسی هستم. شاعر سه کتاب هستم و عضویت گروه تئاتر «مانی» را در کارنامه دارم. فعالیت حرفهای خود را در تئاتر از سال ۱۳۸۷ آغاز کردم و در این سالها تجربههای متعددی در حوزه بازیگری و همکاری با گروههای نمایشی مختلف داشتهام.
«ویلا» یک نمایش مستند با لحن طنز درباره جنگ ۱۲ روزه است. به نظر شما طنز در این اثر بیشتر کارکرد انتقادی دارد یا راهی برای قابل تحمل کردن واقعیت جنگ است؟
قطعاً کارکرد طنز در این نمایش بیشتر انتقادی است. جنگ ذاتاً پدیدهای تلخ، خشن و گزنده است؛ به ویژه برای ما ایرانیها که در طول تاریخ، تجربههای متعددی از جنگ و بحران را پشت سر گذاشتهایم. طنز نمیتواند تلخی جنگ را از بین ببرد، اما میتواند به عنوان زبانی هوشمندانه، بستری برای بیان نقدها و اعتراضهای اجتماعی فراهم کند.
به نظرتان، در یک اثر مستند، بازیگر چقدر اجازه دارد تفسیر شخصی خودش داشته باشد؟ و شما در نمایش «ویلا»، چقدر به واقعیت وفادار ماندید و چقدر به شخصیتپردازی خودتان تکیه کردید؟
در آثار مستند، بازیگر امکان زیادی برای تفسیر شخصی دارد، چون با واقعیتی مواجه است که خود نیز آن را زیسته یا لمس کرده است. من زمانی به گروه اضافه شدم که نمایش به روزهای نزدیک اجرا رسیده بود و جایگزین بازیگری شدم که به دلیل از دست دادن عزیزانش در حوادث اخیر، امکان ادامه حضور نداشت. پذیرفتن نقشی که پیشتر توسط بازیگر دیگری شکل گرفته بود، تجربهای بسیار دشوار بود. به مرور و با شناختی که از جهان نمایش و کارگردان داشتم، تلاش کردم ضمن حفظ چارچوب نقش، نگاه و جزئیات شخصی خودم را نیز به آن اضافه کنم.
فضای بسته یک ویلا و گفتوگوهای گروهی میان سه خانواده، اجرا را شدیدا به ریتم و تعامل جمعی وابسته میکند. با توجه به این موضوع، در نمایش «ویلا» هماهنگی بین ۱۰ بازیگر چطور شکل گرفت و سختترین بخش این کار گروهی چه بود؟
برای من، ورود به نمایشی که ساختار و میزانسنهای آن از قبل شکل گرفته بود، بسیار دشوار بود. در روزهای نخست حتی احساس ناامنی روی صحنه داشتم؛ چون هنوز نسبت به نقش حس مالکیت نداشتم. اما از آنجا که پیشتر تجربه همکاریهای متعددی با سیروس همتی داشتم و شناخت متقابلی میان ما وجود داشت، این روند آسانتر شد.
کدام صحنه برای شما به عنوان بازیگر نسبت به دیگر بخشها چالشبرانگیز بوده است؟
یکی از چالشبرانگیزترین بخشهای کار برای من، صحنههای دونفره با آقای ترابی بود که خوشبختانه با حرفهایگری و همراهی ایشان، خیلی زود به هماهنگی لازم رسیدیم. در موقعیتهای جمعی نیز تلاش کردم با اتکا به تجربه سالها کار در تئاتر، کمترین فشار را به گروه وارد کنم.
شخصیتهای نمایش، نماینده چه طیف یا ذهنیتی از جامعه امروز هستند؟ آیا فکر میکنید مخاطب خودش را در این جمع میبیند؟
به نظرم تکتک شخصیتهای «ویلا» نماینده بخشی از جامعه امروز ما هستند. در جریان همان جنگ ۱۲ روزه، خانوادههای بسیاری شرایط و گفتگوهایی شبیه آنچه در نمایش میبینیم را، تجربه کردند. از نسل نوجوان تا بزرگسال، هر شخصیت بازتاب نوعی نگرش، ترس، امید یا واکنش اجتماعی است. بازخورد مخاطبان نیز نشان داده که آنها این نزدیکی را به وضوح احساس کردهاند.
طی همکاری با سیروس همتی، تأکید اصلی او روی کدام مولفه بوده است؛ «دقت مستند بودن»، «ریتم کمدی» یا «تنش در روابط انسانی»؟
با توجه به شناخت طولانی مدتی که از آقای همتی دارم، میتوانم بگویم اولویت اصلی او همیشه روابط انسانی و مواجهه آدمها در شرایط بحرانی است. چه در کارهای قبلی و چه در «ویلا»، نگاه انسانی و حساسیت نسبت به مناسبات میان شخصیتها، پررنگترین ویژگی کارگردانی اوست.
واکنش تماشاگران تا امروز بیشتر به کدام بخش اثر معطوف بوده؛ شوخیها، نقد اجتماعی یا موقعیت جنگی؟
بیشترین واکنش مخاطبان تا امروز نسبت به نقد اجتماعی اثر بوده است. به نظرم چون حرفها و اعتراضهای مطرحشده در نمایش، دغدغه مشترک بسیاری از مردم امروز است.
به طور کلی این بازخوردها و واکنشها، چقدر روی اجرای شما تأثیر گذاشته؟
این بازخوردها برای من بسیار مهم هستند. وقتی میبینم در این شرایط دشوار، نمایش میتواند آینهای از وضعیت جامعه باشد، احساس میکنم کار ما بیهوده نیست. تئاتر برای من هرگز صرفاً سرگرمی نبوده؛ دغدغه و حرفه من است. طبیعی است که واکنش مردم نسبت به موضوعاتی چون گرانی، تناقضهای اجتماعی و فشارهای اقتصادی، بر کیفیت و احساس اجرای ما نیز تأثیر میگذارد.
اگر بخواهید نقش خود و نمایش «ویلا» را در یک جمله تعریف کنید، این اثر برای شما درباره چیست؛ «جنگ»، «خانواده» یا «شیوه مواجههی ما با بحران»؟
«ویلا» برای من پیش از هر چیز یک اعتراض است؛ اعتراضی به خودمان، جامعه، مردم و مسئولان. قصه در بستر جنگ ۱۲ روزه روایت میشود، اما موضوع اصلی، مواجهه انسانها با بحران و نزدیکی یا فاصلهای است که در چنین موقعیتهایی میان آدمها شکل میگیرد. شاید همین بحران بود که باعث شد بیش از همیشه کنار هم بودن را، در ابعاد عاطفی، اجتماعی و حتی اقتصادی، عمیقتر لمس کنیم.
آیا ناگفتهای باقی مانده است؟
خیر. از شما و رسانهتان بابت این گفتگو و توجهتان به آثار روی صحنه، ممنونم.
