آغاز بخش قهوهخانهای جشنواره آیین و سنتی؛
مدیرکل هنرهای نمایشی به حکم حاکم پیش خوانده شد
آغاز بخش قهوه خانهای جشنواره هفدهم نمایشهای آیینی و سنتی با حضور مدیرکل هنرهای نمایشی و رونمایی از نسخه تعزیه متعلق به دوره صفویه دو خبر مهم روز گذشته این رویداد هستند.
به گزارش ایلنا، بخش قهوه خانه و نمایشهای قهوه خانهای هفدهمین جشنواره نمایشهای آیینی و سنتی پنجشنبه - پنجم شهریور ماه - ساعت 21 در محوطه تالار وحدت با حضور مدیر کل هنرهای نمایشی و جمعی دیگر ازپیشکسوتان، هنرمندان و مسئولین تئاتر کار خود را آغاز کرد.
مدیرکل هنرهای نمایشی ضمن امیدواری از رشد فرهنگ غنی ایران اسلامی متاثر از جشنواره آیینی و سنتی در بین مردم جامعه افزود: باید برنامهها و اقدامات به شکلی طراحی شود که مردم بدانند مسئله فرهنگ و آیینها بسیار جدی است. باید از هر تصمیم و اجرای تشریفاتی پرهیز کرد و برای اجراهای مستمر این آیینها برنامهریزی دقیق داشت.
این مراسم با نقل رستم و اشکبوس توسط مرشد غلامرضا خوشحال پور افتتاح شد.
در ادامه، مهدی شفیعی مدیر کل هنرهای نمایشی در مراسم ترنا بازی به حکم حاکم روی صحنه پیش خوانده شد و حاکم حکم به سخرانی وی داد.
مهدی شفیعی ضمن ابراز خوشحالی از حضور در این بخش گفت: همه ما میدانیم هر جامعه و هر ملتی با فرهنگ و تمدنش شناخته میشود و من خوشحالم از این که ایرانی هستم و فرهنگ غنی پشتیبان من است. جشنواره نمایشهای آیینی و سنتی با هدف حفظ و زنده نگهداشتن فرهنگ غنی ایران اسلامی برنامهریزی و برگزار شده است.
وی در ادامه تاکید کرد: قطعا هیچ کشوری وجود ندارد که فرهنگ و تاریخش را هرچقدر هم اندک رها کند و به فکر بازتعریف و استفاده به مطلوب از آن در زندگی معاصر نباشد. ما نیز رسیدگی به این مهم را در دستور کار قرار دادهایم. در برنامهریزی جشنواره هم گامهای بزرگ و سازندهای با همراهی هنرمندان گرانقدر استاد علی نصیریان و استاد داود فتحعلی بیگی برداشته شده است.
مدیرکل هنرهای نمایشی ضمن امیدواری از رشد فرهنگ غنی ایران اسلامی متاثر از جشنواره آیینی و سنتی در بین مردم جامعه افزود: باید برنامهها و اقدامات به شکلی طراحی شود که مردم بدانند مسئله فرهنگ و آیینها بسیار جدی است. باید از هر تصمیم و اجرای تشریفاتی پرهیز کرد و برای اجراهای مستمر این آیینها برنامهریزی دقیق داشت.
این مدیر کل با اشاره به برگزاری پنجمین سمینار بینالمللی نمایشهای آیینی و سنتی گفت: خبر دارم بخش سمینار بینالمللی این جشنواره بسیار خوب برگزار شده است و مطلع هستم ضمن استقبال خوب از آن بخش، تلاشهای فراوانی برای برگزاری با کیفیت آن انجام شده است.
بعد از پایان سخنان مدیرکل هنرهای نمایشی این مراسم با سعدی خوانی توسط دکتر سنا رضایی ادامه پیدا کرد، امیر دژاکام از هنرمندان تئاتر هم که پیش خوانده شده بود بر صحنه حاضر شد. این مدرس دانشگاه جشنواره نمایشهای آیینی و سنتی را مهمترین ماوای تئاتر ملی خواند و اجرای مستمر تئاتر آیینی و سنتی در سراسر ایران را آرزو کرد.
نقل موسیقایی دنیشمه توسط عاشیق حسن اسکندری و عاشیق کریمی از تبریز برنامه بعدی مراسم بود که با نواختن «بالابام» و گفتگوی آذری و خوانندگی منحصر به فردشان حضار را حیرت زده کردند.
بخش قهوه خانه هفدهمین جشنواره نمایشهای آیینی و سنتی با احیا نمایش آهو بره توسط رضا پورعیدیان فرزند خلف استاد پورعیدیان در دوتار نوازی نیشابوری و عروسک گردانی آهو بره ادامه یافت و با نقل پرده هفتاد و دوتن توسط مرشد محمد احدی به پایان رسید.
در این مراسم مهدی شفیعی مدیرکل هنرهای نمایشی، مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی ارمغان بهادروند، معاونت اجرایی اداره کل هنرهای نمایشی پیمان شریعتی و هنرمندان و محمد حسین ناصر بخت، امیر دژاکام، علی پور حسن، مرشد خوشحال پور، مرشد احدی و... حضور داشتند. همچنین ترنا بازی، ضرب و زنگ و سیاه بازی از دیگر نمایشهایی بود که در اولین شب از بخش قهوه خانه اجرا شد.
قدیمیترین نسخه تعزیه رونمایی شد
قدیمیترین شبیهنامه به دست آمده از دوره صفوی تحت عنوان «مجلس تعزیه غارت خیمهها»، در قالب دفتر تعزیه ۱۳ رونمایی شد.
این نسخه که متعلق به سال 1136 ه.ق است (در ابعاد 8*11 سانتیمتر و با احتساب نسخه فهرست از 14 پرده تشکیل شده ) عصر روز گذشته پنجم شهریور ماه توسط ملا محمدعلی واعظ خوانساری در سالن کنفرانس مجموعه تئاتر شهر رونمایی شد.
براساس مستندات واعظ خوانساری پیش از سال مذکور درگذشته است که قدمت اثر را بالاتر میبرد. بنا به گفته داوود فتحعلی بیگی به علت وجود عنوان «ناظم» در نسخه خولی شبیهنامه میتوان استدلال کرد که اشعار قبل از 1136 سروده شده است.
پیش از این گارسون نیبون مستشرق در سفرش به خارک، گزارشی از اجرای تعزیه ارائه کرده بود که به عنوان قدیمیترین سند تعزیه در ایران شناخته میشد. این گزارش متعلق به دوران کریمخان زند است.
در مراسم رونمایی از این نسخه مهم شبیهنامه دکتر ناصربخت، پژوهشگر حوزه نمایشهای ایرانی از این رویداد به عنوان اتفاقی تاریخی در حوزه شبیهخوانی کشور نام برد. همچنین داوود فتحعلی بیگی، دبیر جشنواره نمایشهای آیینی - سنتی با معرفی مبسوط و کامل این نسخه و اثبات تعلقش به دوره صفویه، تاکید کرد این کشف ثابت میکند در آن دوران ما تعزیه داشتهایم. به گفته این استاد دانشگاه علاوه بر ذکر سالهای کتابت، جنس کاغذ روسی، ممهور بودن کاغذها و وجود نوشتههای روسی بر قدمت این نسخه دلالت میکند. کاغذهای اروپایی از قرن دهم هجری به ایران وارد شدند.
دفتر تعزیه 13 که شامل دو شبیهنامه «مجلس تعزیه غارت خیمهها» و «مجلس تعزیه هنگامه قیامت» است به همت داوود فتحعلی بیگی و مهدی دریایی و توسط انتشارات نمایش به چاپ رسیده است. «مجلس تعزیه هنگامه قیامت» در سال 1172 ه.ق به نگارش درآمده است که متعلق به سالهای حکومت زندیان است.
در این مراسم رونمایی گروه تعزیه مهدی دریایی از اراک بخش نخست شبیهنامه «مجلس تعزیه غارت خیمهها» را به اجرا درآوردند که مورد استقبال عموم حضار قرار گرفت. این شبیه ویژگیهای قابل توجهی همچون زنجیره، گفتگوی مصرع به مصرع و چهارپاره دارد که فتحعلی بیگی آنها را تشریح کرد.
این کتاب با حضور جمعی از اساتید و علاقهمندان به هنر تعزیه و شبیهخوانی برگزار شد.