زینب صباغی:
دوران غیبت صغرا ظرفیتهای روایتنشده بسیاری برای ادبیات داستانی دارد
در ادامه برنامههای هفته کتاب نشر بینالملل و سلسله نشستهای مجازی گفتوگو با نویسندگان، زینب صباغی، نویسنده کتاب «رسوایی در قلعه»، در گفتوگویی درباره تجربه نگارش این رمان، پژوهشهای تاریخی و چگونگی تبدیل یک داستان کوتاه کودکانه به اثری برای مخاطبان نوجوان سخن گفت.
به گزارش ایلنا، زینب صباغی درباره شکلگیری این اثر توضیح داد: در ابتدا داستانی کوتاه با موضوع روایات مهدوی نوشته بودم که در قالبی کودکانه روایت میشد. پس از مطالعه داستان در یک مجله، سردبیر پیشنهاد کرد که آن را به رمان تبدیل کنم. در ابتدا تصور نمیکردم بتوانم از عهده نگارش یک رمان برآیم، اما تشویق استادان و شرکت در کلاسهای داستاننویسی باعث شد این مسیر را ادامه دهم.
وی با اشاره به اینکه نسخه اولیه داستان را پیش از حضور در کلاسهای داستاننویسی آماده کرده بود، افزود: پس از آن، متن بارها بازنویسی شد و در مجموع حدود هفت یا هشت بار تغییر کرد. راهنمایی استادان ادبیات و همچنین همراهی یک استاد تاریخ در این مسیر بسیار مؤثر بود. ایشان منابع مورد نیاز را در اختیارم قرار میدادند و برای بررسی جزئیات تاریخی و روایی وقت میگذاشتند.
این نویسنده درباره اهمیت پژوهش در نگارش رمان تاریخی گفت: در چنین آثاری نویسنده باید مراقب باشد که روایت داستانی به تاریخ لطمه نزند. برای همین، دسترسی به منابع معتبر و بررسی جزئیات تاریخی اهمیت زیادی دارد. خوشبختانه در این مسیر استادانی همراه من بودند که منابع و روایتهای مرتبط را معرفی میکردند.
صباغی درباره داستان «رسوایی در قلعه» نیز گفت: شخصیت اصلی داستان نوجوانی ۱۷ ساله از همدان است که برای رساندن امانتهایی به نماینده امام حسن عسکری(ع) راهی سامرا میشود. او در این مسیر با اتفاقاتی از جمله ویرانی پایگاه ارتباطی یاران امام و شهادت امام حسن عسکری(ع) روبهرو میشود و در میان حوادث و رازهای متعدد باید مأموریت خود را به سرانجام برساند.
وی درباره یکی از شخصیتهای داستان که در روایت شرایط اجتماعی آن دوران نقش دارد، اظهار کرد: با انتخاب شخصیت ازهر میخواستم بخشی از سرگذشتهای دردناک و کمتر روایتشده آن دوره را به تصویر بکشم. شرایط دشوار زندگی مردم، ظلم حاکمان و فضای اختناق از موضوعاتی بود که تلاش کردم از طریق این شخصیت به مخاطب منتقل کنم. حضور چنین شخصیتهایی به من امکان داد اطلاعات تاریخی را نه در قالب توضیحات مستقیم، بلکه در دل اتفاقات داستانی بیان کنم.
نویسنده «رسوایی در قلعه» درباره تجربه فضاسازی سامرا در رمان نیز گفت: هنگام نگارش بخشهایی از داستان، سفر به سامرا برایم اتفاق افتاد. در ایام اربعین فرصتی فراهم شد تا شب را در سرداب بگذرانم و تا صبح آنجا حضور داشته باشم. این تجربه و جزئیاتی که از فضای شهر و حرم مشاهده کردم، در شکلگیری فضای داستان تأثیر زیادی داشت. بعدها برخی مخاطبان نیز به فضاسازی سامرا در کتاب اشاره کردند.
صباغی همچنین درباره انتخاب عنوان کتاب توضیح داد: عنوانهای مختلفی برای کتاب پیشنهاد شده بود و حتی «آن سوی قلعه» نیز از گزینهها بود، اما در نهایت با توجه به گره اصلی داستان و ماجرای آشکار شدن رسوایی جعفر در قلعه، عنوان «رسوایی در قلعه» انتخاب شد.
وی با بیان اینکه دوست ندارد مخاطب پس از مطالعه کتاب صرفاً از لذت داستانخوانی سخن بگوید، تصریح کرد: برای من مهم است که نوجوان پس از خواندن این اثر به دنبال ماجراهای دوران غیبت صغرا برود و شخصیتهایی را بشناسد که رسیدن و ارتباطشان با امام زمان(عج) با دشواریها و چالشهای فراوان همراه بوده است. این دوران از نظر تاریخی بسیار پربار است، اما در میان نویسندگان و فیلمنامهنویسان کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
این نویسنده در بخش دیگری از گفتوگو از پایان نگارش نسخه اولیه رمان سوم خود خبر داد و گفت: این اثر نیز در حالوهوای جریانهای دوران غیبت نوشته شده و همچنان برای تکمیل آن از پژوهشهای تاریخی و روایی بهره میبرم.
صباغی در پایان، کتاب «رسوایی در قلعه» را فرصتی برای سفر به سامرای تاریخی و آشنایی با بخشی از ماجراهای آغاز امامت امام زمان(عج) دانست و آن را به نوجوانانی پیشنهاد کرد که به داستانهای تاریخی و معمایی علاقهمند هستند.
گفتنی است نشست مجازی معرفی کتاب «رسوایی در قلعه» با حضور زینب صباغی، در چارچوب برنامههای هفته کتاب نشر بینالملل برگزار شد. این انتشارات در هفته کتاب، مجموعه برنامههایی را با عنوان «۷ روز، ۷ کتاب، ۷ نشست» در قالب نشستهای حضوری و مجازی و معرفی آثار خود تدارک دیده است. ویدئوی کامل نشستهای مجازی نیز از طریق صفحه آپارات نشر بینالملل منتشر میشود.