دومین نمایشگاه «نقاشیبازی» به کار خود پایان داد/ بچهها را از جهان تصویرهای آماده پس بگیریم»
اختتامیه دومین نمایشگاه «نقاشیبازی»، عصر روز چهارشنبه یازدهم شهریورماه، در فرهنگسرای ارسباران برگزار شد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، آیین اختتامیه دومین نمایشگاه «نقاشیبازی» با رونمایی از کتاب «نقاشیبازی ۲» و برگزاری نشست تخصصی درباره هنر و نقاشی کودک، عصر چهارشنبه یازدهم شهریور در فرهنگسرای ارسباران برگزار شد.
در این رویداد بر اهمیت پرورش خلاقیت کودکان، نقش قصه در شکلگیری زبان تصویری آنان و ضرورت سپردن آموزش هنری کودکان به مربیان متخصص تأکید شد.
قصهای که به نقاشی راه پیدا میکند
در ابتدای این مراسم، اکبر نیکانپور، هنرمند و تصویرگر، با اشاره به اهمیت فعالیتهای هنری برای کودکان گفت: پرداختن به هنر کودک تنها به آموزش یک مهارت هنری محدود نمیشود، بلکه میتواند در شکلگیری شخصیت، جهان ذهنی و خلاقیت کودکان نقش داشته باشد.
او با اشاره به تجربه خود از فعالیتهای فرهنگی و هنری برای کودکان اظهار کرد: کاری که در حوزه کودک انجام میشود، در واقع تلاشی برای ساختن شخصیت و جهان ذهنی کودک است؛ کودکی که از این مسیر خلاقتر میشود و میتواند در ادامه زندگی، ارتباط کاملتر و باورپذیرتری با جهان پیرامون خود برقرار کند.
نیکانپور افزود: چنین فعالیتهایی از جمله کارهای دشواری است که مجموعههایی مانند کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز دنبال میکنند، اما افرادی مانند آرزو آزادی نیز به شکل مستقل و عاشقانه این مسیر را ادامه میدهند. به گفته او، جهان امروز بیش از گذشته به سمت تربیت خلاقیت کودکان و تقویت توانایی آنان برای مواجهه با جهان پیرامون حرکت میکند.
بخش دیگری از صحبتهای نیکانپور به استفاده از قصه در نقاشی کودکان اختصاص داشت. او این شیوه را کاری دشوار اما مؤثر دانست و توضیح داد که وقتی قصه وارد فرآیند نقاشی کودک میشود، کودک همزمان دو تجربه را پشت سر میگذارد؛ از یک سو خلاقیت خود را پرورش میدهد و از سوی دیگر یاد میگیرد چگونه با یک روایت، تصویر و مفهوم ارتباط برقرار کند.
او درباره نمایشگاه «نقاشیبازی ۲» نیز گفت مجموعه آثار ارائهشده از انسجام بالایی برخوردار است؛ انسجامی که به اعتقاد او در بسیاری از نمایشگاهها و فعالیتهای مشابه کمتر دیده میشود.
نیکانپور با اشاره به تجربه حضور خود در نمایشگاهها و رویدادهای مختلف هنری و مشاهده فعالیت مربیان با کودکان گفت: در این نمایشگاه، آنچه آرزو آزادی با کودکان انجام داده، از منظر حرفهای قابل توجه است و میتوان در آثار ارائهشده، هدفمندی این روند را مشاهده کرد.
تأکید بر نقش مربیان متخصص و آگاه
نیکانپور در ادامه با اشاره به آشنایی چندساله خود با آرزو آزادی، ارتباط او با کودکان را یکی از نقاط قوت فعالیتش دانست و گفت آزادی توانسته است ارتباط مناسبی با کودکان برقرار کند و در فرآیند آموزش نقاشی، هم به خلاقیت شکلی و بصری آنها و هم به خلاقیت محتواییشان توجه داشته باشد.
به گفته او، توجه به رنگ، فرم، روایت و محتوای نقاشی، در کنار ایجاد فضای مناسب برای تجربه و کشف، میتواند زمینهای فراهم کند که کودکان در سالهای بعد نیز، در صورت علاقه، این مسیر را با عشق دنبال کنند.
نیکانپور همچنین با اشاره به اینکه بسیاری از ظرفیتهای خلاقانه کودکان در ساختارهای آموزشی رسمی فرصت بروز پیدا نمیکند، گفت گاهی خلاقیت کودکان در فرآیندهای آموزشی از بین میرود و به همین دلیل، نقش مربیان متخصص و آگاه در سالهای کودکی اهمیت ویژهای پیدا میکند.
قصه، کودک را وارد جهان خودش میکند
در ادامه این نشست، آرزو آزادی با تأکید بر نقش مادران و مادربزرگها در قصهگویی برای کودکان گفت: «نقش مادرها و مادربزرگها، بهدلیل قصهگویی برای بچهها، بسیار مهم است؛ چراکه این قصهگویی باعث میشود بچهها جهان خلاق و ذهن بازی پیدا کنند و حتی خودشان شخصیتهای اصلی آن داستان شوند. ما امروز در عصری زندگی میکنیم که با تکنولوژی همسو و گره خورده است. بچهها دیگر مثل گذشته در مضیقه خیلی از چیزها قرار ندارند؛ بهراحتی میتوانند با دیدن تصاویر کودکانه یا انیمیشنهایی که امروز وجود دارد، آثار مختلفی خلق کنند. حتی شخصیتهای آنها نیز تحت تأثیر این تصاویر و شخصیتها قرار میگیرد و در نقاشیهایشان بازنمایی میشود. هوش مصنوعی هم باعث شده بچهها جهشیافته شوند.
این نویسنده و مدرس هنر در ادامه نشست بیان کرد: «ما آخرین نسل آنالوگ هستیم. ما در مضیقه بودیم؛ حتی برای دیدن کارتون فقط دو کانال تلویزیونی داشتیم، درحالیکه امروز بچهها انواع و اقسام انیمیشنها را میبینند، تجربه میکنند، با آنها همذاتپنداری و روایتگری میکنند و زندگی شخصی خودشان را با آن نقشها و شخصیتها گره میزنند. حتی نقاشیهایشان هم وامدار آنهاست؛ کمااینکه اسباببازیها نیز به همان شکل ساخته میشوند و شخصیت بچهها با آنها گره میخورد.»
از کودکی آنالوگ تا کودکان غرق در تصویر
آزادی با اشاره به مقالهای که در ابتدای کتاب «نقاشیبازی ۲» نوشته است، توضیح داد: «بخشی از کتاب که نوشته شده بود، درواقع ماحصل تلاش و کوشش من برای مقاله اول کتاب بود. من در آن مقاله عنوان کردم که امروز تصاویر بسیار راحت و قابل دسترس در اختیار بچهها هستند، درصورتیکه ما در زمان خودمان اینطور نبودیم. عروسکهایمان محدود بود، اسباببازیهایمان محدود بود و حتی بازیهایمان هم محدود بود. بیشتر همبازیهای ما دخترخاله، پسرخاله، دخترعمو، پسرعمو، خواهر و برادرمان بودند و بازی نقش زیادی در زندگی ما ایفا میکرد. به همین دلیل، بچههای امروز خیلی، خیلی جهشیافتهاند و درواقع با هوش بسیار بالایی در این زمینه فعالیت میکنند. مربیها باید خیلی دقت کنند. یک معلم میتواند یک جهان را برای یک بچه باز کند و یک معلم هم میتواند او را از خلاقیت بازدارد و اجازه خلاقیت ندهد.»
هر کسی که مداد دستش گرفت، معلم نقاشی نیست
آزادی با تأکید بر تأثیر معلم بر آموزش افزود: «من روی تأثیر معلم در آموزش خیلی تأکید داشتم. ما برای معلم ریاضی کلی وسواس به خرج میدهیم؛ برای معلم علوم و فیزیک آنقدر کنکاش میکنیم که بهترین معلم را انتخاب کنیم. چون میخواهیم بچهمان به جواب برسد و فکر میکنیم حتماً باید به جواب درست برسد. اما برای معلم نقاشی چنین وسواسی وجود ندارد. هر کسی که یک مداد دستش گرفت، میشود معلم نقاشی، یا هر کسی که مثلاً چهار بچه را کنار خودش با یک دفتر نقاشی سرگرم کرد، میشود معلم نقاشی؛ درصورتیکه اینطور نیست. بچه باید کاملاً با وسواس آموزش ببیند. کودک تا یک سنی اصلاً حق آموزش دیدن مستقیم را ندارد و باید برایش فضایی ایجاد کرد؛ فضایی که در آن، خودش به آن نقطه برسد و نقاشی کند.»
فکر کردن و ساختن؛ اصل مهم در کار با کودکان
او درباره رویکرد خود در کار با کودکان نیز گفت: «من سعی کرده بودم در تمام کارهایی که با کودک میکنم، فقط یک انسجام فکری به آنها بدهم و بچهها را به این مسیر هدایت کنم که فکر کنند و بسازند. بیشتر روی فکر کردن و ساختن تأکید دارم؛ با حالت روایتگری و با این تأکید که هر کسی مدل خودش را دارد. سه مربی که درواقع نمایشگاه را پیش بردهاند، هر کدام رویکرد خودشان را دارند. الهام نیاورانی بیشتر با حس و شهود و درک نقاشگونه با بچهها کار میکند و آنها را به سمت نقاشی نقاشان هدایت میکند. فاطمه طهرانی سعی میکند بچهها را با رنگ بیشتر عجین کند، رنگ را برایشان شخصیسازی کند و با رنگ اثرگذاری کند. من هم روی تصویر و قصه تأکید داشتم. این چیزی بود که ماحصل همه گفتوگوها بود.»
یک مربی میتواند جهان آینده کودک را تغییر دهد
این نویسنده و هنرمند در پایان این نشست، با اشاره به نقش تعیینکننده مربی و معلم در مسیر زندگی کودکان، خطاب به والدین گفت: «مادرها و پدرها باید واقف باشند که گاهی یک مربی میتواند یک تلنگر به شما بزند و علاقهمندیای در شما ایجاد کند؛ همان علاقهمندی میتواند جهان آینده شما را به مسیری هدایت کند که زندگیتان را متحول کند. اما گاهی اوقات استعداد شما توسط یک مربی، معلم یا فردی که روی شما تأثیر دارد، از بین میرود و نابود میشود؛ به این دلیل که ناآگاهی آن آدم بر ضمیر ناخودآگاه شما تأثیر میگذارد و شما را از مسیرتان ناامید میکند.»
«نقاشیبازی ۲»؛ ثبت یک تجربه در قالب کتاب
کتاب «نقاشیبازی ۲» حاصل تجربه دومین دوره این رویداد است؛ تجربهای که تلاش دارد نقاشی کودک را تنها بهعنوان محصول یک کلاس آموزشی یا تمرین هنری نبیند، بلکه آن را بهمثابه زبانی برای بیان تخیل، احساس، تجربه و جهان ذهنی کودک دنبال کند.
در این نمایشگاه، آثار ۴۰ کودک به نمایش درآمد و هر اثر، بخشی از یک جهان تصویری مستقل را پیش روی مخاطب قرار داد؛ جهانی که در آن کودک میتواند قواعد آشنای جهان بزرگسالان را کنار بزند و واقعیتی متفاوت خلق کند.
در فضای «نقاشیبازی»، ماهی میتواند از آب بترسد، خانه میتواند راه برود و درخت میتواند آواز بخواند. در اینجا نقاشی الزاماً بازنمایی جهان بیرونی نیست؛ بلکه میتواند جهانی تازه را خلق کند. استیتمنت نمایشگاه نیز با همین رویکرد، مخاطب را به کنار گذاشتن پیشفرضهای خود دعوت میکند: «لطفاً قبل از ورود به نمایشگاه «نقاشیبازی» جیبهایتان را خالی کنید. » گویی مخاطب برای ورود به جهان کودکان باید بخشی از قواعد تثبیتشده دنیای بزرگسالان را پشت در بگذارد.
از نمایشگاه تا یک تجربه ماندگار
«نقاشیبازی ۲» با سرپرستی آرزو آزادی، الهام نیاورانی و فاطمه طهرانی برگزار شد و آثار حلما احمدی، مهراب آقا بیگ، مهسان آقا بیگ، نوژا بخشیپور مقدم، آیدا تهوری، ملوین رضایی، روژان شاهپور، گندم گنجیزاده طاری، هستی گنجی، نیلوفر حسینی، مرسانا محمدینژاد، عرفان نوریان، کژال مرشد سلوک، روژا مرشد سلوک، جانایار مرشد سلوک، نهان هادیان دهج، آیشن قنبری، گلبرگ رضوی، اسنا غلهدار، ارسام فطورهچی، آدریان ملکی، گیسو فرزانه، مبین مهدوی، نیلا موسوی، لنیا اینانلو، همایون افشار تبار، سلین قربانی، مهتا ملکی لکانی، راتین آقایی، الین صالحی، امیرحسین ابراهیمی، شنتیا حاجیقاسمی، آرشیدا نیکبین، ماهان بهرامی، نیلا خوانچهزر، رادمان دریانی، نوا رستمی، کیانا رشیدیان، زهره مقیمی و جانان سیاهکارزاده در آن به نمایش درآمد. اجرای موسیقی توسط کودکان به سرپرستی پویا امامبخش از دیگر بخشهای اختتامیه بود.
