بدن انسان در این دو سن وارد «فاز پیری» میشود
نتایج یک پژوهش تازه نشان میدهد روند پیر شدن انسان برخلاف تصور رایج، همیشه تدریجی نیست و بدن در دو مقطع سنی مشخص دچار تغییرات ناگهانی و گسترده مولکولی میشود.
شاید شما هم تجربه کرده باشید که یک روز ناگهان احساس میکنیدچهرهتان خستهتر شده، انرژیتان کمتر است یا بدنتان دیگر مثل گذشته کار نمیکند. حالا دانشمندان میگویند این احساس شاید فقط یک توهم ذهنی نباشد.
به گزارش ساینسآلرت، پژوهشی تازه نشان میدهد بدن انسان در طول زندگی، دو بار بهطور ناگهانی وارد مرحلهای از «جهش پیری» میشود؛ اتفاقی که میتواند توضیحی برای افزایش ناگهانی برخی بیماریها در میانسالی و سالمندی باشد.
این مطالعه که سال ۲۰۲۴ در نشریه علمی Nature Aging منتشر شد، به بررسی تغییرات مولکولی مرتبط با افزایش سن پرداخته و نشان داده است که روند پیری انسان بهصورت خطی و آرام پیش نمیرود. به گفته پژوهشگران، دو دوره بحرانی در زندگی انسان وجود دارد که بدن در آنها دستخوش تغییرات گسترده زیستی میشود؛ نخست در میانه دهه ۴۰ زندگی و دیگری در اوایل دهه ۶۰.
مایکل اسنایدر، متخصص ژنتیک از دانشگاه استنفورد و یکی از نویسندگان این تحقیق، میگوید: «ما فقط بهتدریج تغییر نمیکنیم، بلکه در برخی دورهها تغییرات بسیار چشمگیری رخ میدهد. دهه ۴۰ و اوایل دهه ۶۰ زندگی، دو نقطه مهم تحول در بدن هستند.»
دانشمندان برای انجام این پژوهش، وضعیت زیستی ۱۰۸ فرد بزرگسال را طی چند سال بررسی کردند. شرکتکنندگان هر چند ماه یکبار نمونههای زیستی مختلفی از بدن خود ارائه میدادند و در مجموع بیش از ۱۳۵ هزار ویژگی زیستی، از جمله RNA، پروتئینها، چربیها و باکتریهای موجود در روده، پوست، دهان و بینی آنها تحلیل شد.
حجم دادههای جمعآوریشده بسیار عظیم بود؛ بیش از ۲۴۶ میلیارد داده که به پژوهشگران امکان داد الگوهای پنهان تغییرات بدن را با دقت بررسی کنند.
نتایج نشان داد حدود ۸۱ درصد مولکولهای مورد مطالعه، در یکی یا هر دو مرحله سنی یادشده دچار تغییرات ناگهانی میشوند. اما نوع این تغییرات در هر دوره متفاوت است.
در حوالی ۴۴ سالگی، بیشترین تغییرات مربوط به سوختوساز چربیها، کافئین و الکل بود. همچنین نشانههایی از افزایش خطر بیماریهای قلبیعروقی و اختلال در سلامت پوست و عضلات مشاهده شد.
در اوایل دهه ۶۰ زندگی نیز تغییرات عمدتا به متابولیسم کربوهیدراتها، عملکرد سیستم ایمنی، سلامت کلیهها و بیماریهای قلبی مربوط بود.
یکی از نکات جالب این پژوهش آن است که دانشمندان ابتدا تصور میکردند تغییرات دهه ۴۰ عمدتا به یائسگی زنان مربوط باشد، اما دادهها نشان داد مردان نیز تقریبا در همان سن دچار دگرگونیهای مشابه میشوند. به گفته پژوهشگران، این موضوع نشان میدهد عوامل مهمتری در پشت پرده این جهشهای زیستی وجود دارد.
البته دانشمندان تأکید میکنند این تحقیق محدودیتهایی هم داشته است. نمونههای بررسیشده تنها مربوط به افراد ۲۵ تا ۷۰ ساله بوده و تعداد شرکتکنندگان نیز چندان زیاد نبوده است. به همین دلیل پژوهشهای گستردهتر برای درک دقیقتر روند پیری ضروری خواهد بود.
با این حال، این یافتهها میتوانند نگاه دانشمندان به روند سالمندی را تغییر دهند؛ نگاهی که شاید در آینده به طراحی روشهای تازه برای پیشگیری از بیماریهای مرتبط با افزایش سن و حتی کند کردن روند پیری منجر شود.
