درمان خانگی آنفولانزا با چند روش ساده

وقتی تب، بدن‌درد، بی‌ حالی و بی‌ اشتهایی سراغ یکی از اعضای خانواده می‌آید، غذا خوردن ممکن است به آخرین چیزی تبدیل شود که فرد بیمار به آن فکر می‌کند. با این حال، در روزهای بیماری، انتخاب نوشیدنی‌ها و غذاهای مناسب می‌تواند مراقبت در خانه را آسان‌تر کند. قرار نیست یک خوراکی خاص آنفلوآنزا را درمان کند اما دریافت مایعات کافی، استراحت و خوردن غذاهای ساده و قابل تحمل، بخشی از مراقبت از فرد بیمار است. در خانواده‌هایی که کودک، سالمند یا فردی با بیماری زمینه‌ای دارند، توجه به این موضوع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. البته تغذیه مناسب جای مراجعه به پزشک را نمی‌گیرد و اگر بیماری شدید باشد یا علائم نگران‌کننده ایجاد شود، نباید مراقبت پزشکی را به امید بهتر شدن با غذا و نوشیدنی به تاخیر انداخت.

مایعات را فراموش نکنید

یکی از ساده‌ترین کارهایی که خانواده می‌تواند برای فرد مبتلا به آنفلوآنزا انجام دهد، فراهم کردن نوشیدنی در فاصله‌های مختلف روز است. تب و بی‌ حالی ممکن است باعث شود فرد کمتر از معمول آب بنوشد و اگر هم‌ زمان اشتها نداشته باشد، دریافت مایعات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. آب ساده، آب‌گوشت یا سوپ رقیق و دیگر نوشیدنی‌های ساده می‌توانند گزینه‌هایی برای تامین مایعات باشند. لازم نیست بیمار در یک نوبت مقدار زیادی نوشیدنی بخورد. اگر نوشیدن یک لیوان کامل برایش سخت است، می‌توان مقدار کمتری را در فاصله‌های کوتاه‌تر پیشنهاد کرد.

یک نشانه ساده برای خانواده این است که به وضعیت عمومی بیمار توجه کند. تشنگی شدید، کاهش واضح ادرار، ضعف غیرعادی یا ناتوانی در نوشیدن به‌ویژه در کودکان و سالمندان می‌تواند نشانه‌ای باشد که نیاز به توجه پزشکی دارد.

آبمیوه طبیعی می‌تواند برای فردی که میل به آب ساده ندارد، یکی از گزینه‌های نوشیدنی باشد. با این حال نباید تصور کرد که آب پرتقال، آب لیمو یا دیگر آبمیوه‌ها به‌ تنهایی آنفلوآنزا را درمان می‌کنند. اگر آبمیوه در خانه تهیه می‌شود، بهتر است بدون افزودن مقدار زیادی شکر باشد. در کنار آن خود میوه نیز گزینه مناسبی است، زیرا علاوه بر آب، مواد غذایی دیگری هم دارد. نکته مهم این است که نوشیدنی اصلی فرد بیمار همچنان می‌تواند آب باشد و آبمیوه فقط یکی از انتخاب‌های ممکن باشد.

نوشیدنی‌های گرم برای زمانی که اشتها کم شده است

یک فنجان نوشیدنی گرم ممکن است برای فردی که گلودرد یا احساس ناخوشی دارد، خوشایند باشد. دمنوش‌های ساده و بدون کافئین، آب گرم یا سوپ رقیق می‌توانند در برنامه غذایی فرد بیمار قرار بگیرند؛ به‌ خصوص زمانی که نوشیدن مایعات سرد برای او خوشایند نیست. با این حال، درباره دمنوش‌ها نیز بهتر است از وعده‌های درمانی فاصله بگیریم. گیاهان مختلف ممکن است برای بعضی افراد مناسب نباشند و در صورت مصرف دارو یا وجود بیماری زمینه‌ای، بهتر است درباره مصرف مداوم فرآورده‌های گیاهی با پزشک یا داروساز مشورت شود. در واقع هدف اصلی از چنین نوشیدنی‌هایی ساده است، کمک به دریافت مایعات و فراهم کردن گزینه‌ای است که بیمار بتواند آن را راحت‌تر مصرف کند.

سوپ یک غذای ساده برای روزهای بی‌ اشتهایی

سوپ از غذاهایی است که معمولا در روزهای بیماری راحت‌ تر می‌توان آن را در وعده غذایی خانواده قرار داد. سوپ مرغ و سبزیجات، سوپ ساده برنج یا انواع سوپ‌های کم‌ چرب می‌توانند هم مایع مورد نیاز بدن را تا حدی تامین کنند و هم مقداری انرژی و مواد غذایی در اختیار فرد قرار دهند. برای مثال  وقتی کودک بیمار اشتهای زیادی ندارد، یک کاسه کوچک سوپ ساده ممکن است برایش قابل تحمل‌تر از یک بشقاب غذای سنگین باشد. می‌توان غذا را در حجم کم و در چند نوبت ارائه کرد و انتظار نداشت بیمار حتما مثل روزهای عادی غذا بخورد. در مورد کودکان، اصرار و اجبار برای تمام کردن غذا نیز معمولا کمکی به شرایط نمی‌کند. بهتر است والدین غذاهای ساده و قابل قبول را در اختیار کودک قرار دهند و در کنار آن، دریافت مایعات را جدی بگیرند.

غذای ساده انتخاب بهتری برای معده خسته است

گاهی در زمان آنفلوآنزا یا بیماری‌های تنفسی، فرد علاوه بر علائم معمول، دچار تهوع، دل‌درد یا حتی اسهال می‌شود. در چنین شرایطی غذاهای ساده‌تر می‌توانند انتخاب عملی‌تری باشند. غذاهایی مانند برنج ساده، نان، سیب‌زمینی پخته، موز یا سوپ سبک را می‌توان بر اساس تحمل و علاقه فرد در نظر گرفت. مهم این است که یک نسخه غذایی واحد برای همه وجود ندارد. ممکن است یک نفر سوپ را دوست داشته باشد و فرد دیگری در همان شرایط نان و پنیر یا مقدار کمی برنج را بهتر تحمل کند. خانواده باید به وضعیت و اشتهای بیمار توجه کند، نه اینکه او را مجبور به خوردن غذاهایی کند که دوست ندارد. اگر فرد برای مدت قابل توجهی قادر به خوردن یا نوشیدن نیست، موضوع دیگر صرفا انتخاب غذا نیست و باید از نظر پزشکی بررسی شود.

ویتامین C مفید در رژیم غذایی

مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای و برخی سبزیجات از منابع ویتامین C هستند و می‌توانند در یک برنامه غذایی متعادل خانواده قرار بگیرند. اما نباید از این موضوع نتیجه گرفت که خوردن مقدار زیادی پرتقال یا مصرف مکمل ویتامین C، آنفلوآنزا را درمان می‌کند. بهتر است خانواده به جای تمرکز روی یک ماده غذایی، به الگوی کلی غذا خوردن توجه کند. در روزهای بیماری نیز اگر فرد بتواند مقدار مناسبی از میوه، سبزیجات، غلات و منابع پروتئین را متناسب با اشتهای خود مصرف کند، انتخاب متعادل‌تری خواهد داشت. بنابراین اگر کودک بیمار تمایل دارد چند قاچ پرتقال یا یک عدد کیوی بخورد، می‌توان آن را در برنامه غذایی او قرار داد اما نباید انتظار داشت که این خوراکی جای استراحت یا مراقبت پزشکی را بگیرد.

غذاهای چرب و سنگین را موقتا کمتر کنید

در روزهای بیماری، غذاهای بسیار چرب، سرخ‌کرده یا سنگین ممکن است برای بعضی افراد خوشایند نباشند، به‌ خصوص اگر اشتها کم شده یا معده حساس است. به همین دلیل، انتخاب غذاهای ساده‌تر می‌تواند خوردن را آسان‌تر کند. برای مثال به جای یک وعده غذای سرخ‌کرده و پرحجم می‌توان مقدار کمی برنج با مرغ پخته، سوپ یا سیب‌زمینی آب‌پز را امتحان کرد. هدف ایجاد محدودیت غذایی سخت نیست، فقط بهتر است غذا با شرایط جسمی بیمار هماهنگ باشد. اگر فرد بیمار غذای مورد علاقه خود را می‌خواهد و آن غذا برایش قابل تحمل است، لازم نیست خانواده تمام مواد غذایی معمول را به دلیل ابتلا به آنفلوآنزا حذف کند. اصل مهم، تعادل و تحمل فرد است.

شیرینی زیاد جای غذای اصلی را نگیرد

بعضی افراد هنگام بیماری به خوردن بیسکویت، شکلات، کیک یا خوراکی‌های شیرین تمایل بیشتری پیدا می‌کنند، به‌ خصوص زمانی که اشتهایشان کم شده است. مقدار متعادل چنین خوراکی‌هایی لزوما مسئله اصلی نیست اما نباید باعث شود وعده‌های غذایی و نوشیدنی‌های مناسب کنار گذاشته شوند. برای کودکان نیز بهتر است والدین به جای اینکه خوراکی شیرین را پاداش اصلی دوران بیماری قرار دهند، گزینه‌های مختلف و ساده‌ای مانند میوه، سوپ، نان، برنج یا غذاهای مورد علاقه کودک را در اختیار او بگذارند.

در دوران بیماری آب و دیگر مایعات ساده می‌توانند انتخاب‌های مناسب‌تری برای تامین نیاز بدن باشند. قهوه و نوشیدنی‌های حاوی کافئین نیز بهتر است جای آب و دیگر مایعات اصلی را نگیرند، به‌ ویژه اگر فرد با نوشیدن آنها احساس ناخوشایندی پیدا می‌کند یا خوابش مختل می‌شود. استراحت بخش مهمی از مراقبت از فرد مبتلا به آنفلوآنزاست، بنابراین اگر فرد بیمار برای بهتر خوابیدن یا کاهش بی‌قراری به محیط آرام نیاز دارد، بهتر است مصرف نوشیدنی‌های محرک در ساعات پایانی روز محدود شود.

سه قانون ساده برای سفره روزهای بیماری

برای خانواده‌ای که یکی از اعضای آن به آنفلوآنزا مبتلا شده است، لازم نیست برنامه غذایی پیچیده‌ای طراحی شود. می‌توان سه اصل مایعات کافی، غذاهای ساده و توجه به اشتهای بیمار را در نظر گرفت. اگر فرد اشتها دارد، می‌تواند وعده‌های معمول خود را با حجم کمتر ادامه دهد. اگر اشتهایش کم شده، وعده‌های کوچک‌تر و ساده‌تر انتخاب مناسبی هستند. اگر نوشیدن برایش دشوار است، می‌توان مایعات را در دفعات بیشتر و مقدار کمتر عرضه کرد. در کنار تغذیه، استراحت و کاهش تماس نزدیک با دیگر اعضای خانواده نیز اهمیت دارد. 

چه زمانی غذا و مراقبت خانگی کافی نیست؟

تغذیه مناسب برای دوران بیماری مفید است اما نباید باعث شود علائم جدی نادیده گرفته شوند. کودکان خردسال، سالمندان، زنان باردار و افرادی که بیماری‌های زمینه‌ای دارند، در معرض خطر بیشتری برای عوارض شدید آنفلوآنزا هستند و در صورت بروز علائم باید زودتر با پزشک تماس بگیرند. تنگی نفس یا دشواری تنفس، ضعف شدید، ناتوانی در نوشیدن مایعات، نشانه‌های کم‌ آبی، بدتر شدن وضعیت عمومی یا هر علامت شدید و غیرمعمول، نیازمند ارزیابی پزشکی است. در چنین شرایطی نباید به سوپ، آبمیوه، دمنوش یا مکمل‌ها به عنوان جایگزین درمان پزشکی تکیه کرد.

در نهایت مراقبت از فرد مبتلا به آنفلوآنزا در خانه بیشتر از آنکه به غذاهای عجیب و نسخه‌های پیچیده نیاز داشته باشد، به چند انتخاب ساده و منطقی از جمله آب و مایعات کافی، غذای سبک و قابل تحمل، استراحت و توجه به وضعیت عمومی بیمار وابسته است. خانواده‌ای که این اصول ساده را رعایت کند، می‌تواند دوران بیماری را برای فرد مبتلا قابل تحمل‌تر کند، بدون آنکه تغذیه را با ادعاهای درمانی و توصیه‌های غیرضروری پیچیده کند.