زهرا خزایی در گفتگو با ایلنا:
تفریح، نیاز اساسی سلامت روان جامعه است/ بازیهای مهیج، تمرین شجاعت در دنیای کودکان است
هیجان سالم؛ نسخهای شاد برای تخلیه انرژی کودکان است
یک روانشناس کودک، با تأکید بر نقش تفریح در سلامت روان فردی و اجتماعی گفت: تفریح برخلاف تصور رایج، یک نیاز لوکس یا غیرضروری نیست، بلکه یکی از پایههای سلامت روان محسوب میشود و حذف آن از سبک زندگی، در بلندمدت پیامدهای جدی روانی و اجتماعی به همراه دارد.
زهرا خزایی، رواشناس و درمانگر کودک و نوجوان در گفتگو با خبرگزاری ایلنا در خصوص تاثیر و جایگاه تفریح در زندگی روزمره و سلامت روان جامعه اظهار کرد: همانطور که بدن انسان برای ادامه عملکرد سالم به استراحت نیاز دارد، ذهن نیز نیازمند تخلیه هیجانی، تجربه لذت و فاصله گرفتن از فشارهای روزمره است. تفریح، به کاهش استرس، تنظیم هیجانات و افزایش تابآوری روانی کمک میکند و نقش مهمی در پیشگیری از فرسودگی روانی دارد.
وی افزود: فقدان تفریح در زندگی افراد، بهمرور میتواند آنها را به سمت افسردگی پنهان، اضطراب، خشم فروخورده و کاهش کیفیت روابط اجتماعی سوق دهد. این مسئله هم در کودکان و هم در بزرگسالان دیده میشود، هرچند نمود آن در هر گروه سنی متفاوت است.
این روانشناس کودک با اشاره به نقش شهربازیها در سلامت روان جامعه بیان کرد: شهربازیها از معدود فضاهایی هستند که بهصورت همزمان هیجان، بازی، خنده، حرکت بدن و تعامل اجتماعی را فعال میکنند. برای کودکان، شهربازی محیطی نسبتاً امن برای تجربه هیجان، جسارت، استقلال و تخلیه انرژی است و به آنها کمک میکند ترسهای خود را بشناسند و مدیریت کنند.
خزایی ادامهداد: کودکی که فرصت تجربه هیجان سالم را نداشته باشد، در آینده ممکن است یا دچار هیجانطلبی افراطی شود یا بهطور کامل از هیجان گریزان و مضطرب باشد. شهربازیها میتوانند نقش مهمی در رشد روانی کودک، افزایش اعتمادبهنفس و تقویت مهارتهای تصمیمگیری ایفاء کنند.
وی در بخش دیگری از این گفتگو با اشاره به تأثیر تفریحات هیجانی بر بزرگسالان افزود: برای بزرگسالان، شهربازی فقط یک سرگرمی ساده نیست، بلکه فرصتی است برای فاصله گرفتن موقت از نقشهای سنگین روزمره مانند مسئولیتهای شغلی، والدگری و فشارهای اقتصادی، این فضاها به فعال شدن «کودک درون» کمک کرده و تأثیر مستقیمی بر کاهش افسردگی و افزایش احساس زنده بودن دارد.
این روانشناس کودک با مقایسه تفریحات آرام و هیجانی توضیح داد:تفریحات آرام مانند پیادهروی یا کافهرفتن بیشتر باعث آرامسازی سیستم عصبی میشوند، اما شهربازی با ایجاد هیجان کنترلشده، سیستم عصبی سمپاتیک را فعال میکند. این نوع هیجان سالم موجب ترشح متعادل دوپامین و آدرنالین شده و به تخلیه هیجانات سرکوبشدهای مانند ترس و خشم کمک میکند.
خزایی با اشاره به شرایط فعلی جامعه اظهار کرد: در جوامعی که فشار اقتصادی، تنشهای اجتماعی و ناامنی روانی افزایش پیدا میکند، نیاز به تفریحات هیجانی بیش از گذشته احساس میشود. در چنین شرایطی، شهربازیها نقش نوعی سوپاپ اطمینان روانی را ایفاء میکنند و نبود آنها میتواند به بروز پرخاشگری، ناامیدی، خشونت خانگی و فرسودگی روانی منجر شود.
وی درباره نگاه اقتصادی به تفریح نیز افزود: اگر به تفریح صرفاً به عنوان هزینه نگاه کنیم، ممکن است غیرضروری به نظر برسد، اما از منظر سلامت روان این هزینه نوعی سرمایهگذاری پیشگیرانه است. خانوادههایی که برای تفریح و تجربههای مشترک برنامهریزی میکنند، معمولاً روابط عاطفی قویتری دارند و در بلندمدت با مشکلات روانی کمتری مواجه میشوند.
این روانشناس کودک در پایان تأکید کرد: تفریح، بهویژه تفریحات هیجانی مانند؛ شهربازی، نه تجمل است و نه اضافهکاری؛ بلکه بخشی از مراقبتهای روانی فرد، خانواده و جامعه محسوب میشود. جامعهای که برای حال خوب مردم خود فضا ایجاد نکند، ناچار خواهد شد هزینه آن را در قالب آسیبهای روانی و اجتماعی سنگینتری بپردازد.
