در صد و شصتمین شب از شبهای بخارا برگزار شد:
بزرگداشت یوزف روت با همکاری انجمن فرهنگی اتریش
صدوشصتمین شب از شبهای بخارا به یوزف روت، نویسندهی اتریشی اختصاص یافت و در محل انجمن فرهنگی اتریش برگزار شد. در این مراسم نویسندگانی چون گابریل یوئن، علی دهباشی، سعید فیروزآبادی و مهشید میرمعزی به سخنرانی پرداختند.
شب «یوزف روت» عنوان صد و شتصمین شب از شبهای مجله بخارا بود که با همکاری بنیاد فرهنگی اجتماعی ملت و انجمن فرهنگی اتریش دوشنبه(۵ خرداد ماه) در محل این انجمن برگزار شد.
به گزارش ایلنا، این نشست را گابریله یوئن، مدیر انجمن فرهنگی اتریش، به همراه ارفع علوی آغاز کرد. وی ضمن خیرمقدم به حاضرین گفت: امسال صد و بیستمین سال تولد یوزف روت است و گذشته از این خیلی هم بیارتباط نخواهد بود که چرا ما امشب به آثاری از یوزف روت میپردازیم. یکی از دلایل اصلی این نشست آن است که آقای دکتر فیروزآبادی در یک بازار دست دوم کتاب بر حسب اتفاق کتابی از یوزف روت را میبیند و تصمیم میگیرد که این کتاب را ترجمه کند. و این مسئله از نظر تاریخی هم این نشست بسیار جالب است، چون امسال در اروپا هم صد سال از آغاز جنگ جهانی اول میگذرد و درخور توجه هست که در اثنای این داستان به حساسیتی پرداخته میشود که مردم اتریش در آن زمان داشتند، حساسیت آنها نسبت به جنگ و مسائلی که به بروز این جنگ و ادامه آن انجامید و نشان داد که این هیجان و شور و اشتیاقی که در آن زمان مردم به جنگ داشتند، چه زود پایان تلخی را رقم زد.
سپس علی دهباشی به سخنرانی پرداخت. وی در ابتدا به شبهای دیگری اشاره کرد که با همکاری این انجمن برگزار شده است، از فرانتسوبل تا ریلکه، باخمن، اشتفان تسوایگ، پورگشتال، شب ادبیات ایران و اتریش و پس از آن به معرفی کوتاهی از این نویسنده اتریشی پرداخت: اهل گالیسی بود و در روزگار جوانی به وین آمد تا تحصیل کند. مدتی در وین تحصیل کرد و بعد ناگزیر در جنگ جهانی اول شرکت کرد. حاصل تجربههای خود را در رمانهای مختلفی از جمله مارش رادینسکی، سیپر و پدرش، ایوب و سایر داستانهایش نوشت. مدتهای زیادی در روزنامههای مختلف مقاله نوشته است و در این میان از شهرت زیادی برخوردار بود. در دورۀ هیتلر از اتریش خارج شد و به فرانسه رفت. در فرانسه با نشریههای مختلف همکاری داشت و درنهایت در سال ۱۹۳۹ درگذشت.
سپس نوبت به دکتر سعید فیروزآبادی رسید که درباره یوزف روت سخن بگوید. وی سخنان خود را اینگونه آغاز کرد: یوزف روت در سال ۱۸۹۴ در گالیسی به دنیا آمد. در حال حاضر گالیسی بخشی از اوکراین و جنوب لهستان است، ولی از قرن هجدهم این سرزمین بخشی از امپراتوری بزرگ اتریش بود و با عنوان کرونلند شهرت داشت. همان گونه که نویسنده در رمان نسل بر باد رفته اشاره میکند، او پدر نداشته است. ظاهرا پدرش مادر او را ترک میکند و هرگز به دیدار دوبارۀ آنان نمیآید.
فیروزآبادی در ادامه ضمن اشاره به شرکت یوزف روت در جنگ جهانی اول گفت: پس از پایان جنگ جهانی اول و شکست اتریش، حکومت سلطنتی این کشور برچیده شد. امپراتوری بزرگ اتریش رو به زوال نهاد و شرایط سختی بر این کشور حکمفرما شد. فقر، بیکاری و بربادرفتن غرور ملی از جمله موضوع¬های مطرح در آثار روت است که در آثار بعدی روت همچون رژۀ رادیتسکی میتوان مشاهده کرد. بر اساس همین رمان بعدها فیلمساز مطرح آلمانی راینر ورنر فاسبیندر فیلمی برای تلویزیون آلمان ساخت.
وی افزود: پس از جنگ روت فرصت یافت که در همان گالیسی با نشریه¬ای همکاری و حدود صد مقالۀ اجتماعی و سیاسی در آنجا منتشر کند. بعدها روت در آلمان مدت¬های مدیدی با نشریه¬های معتبری همچون فرانکفورتر تسایتونگ و مونشنر ناخریشتن همکاری می¬کرد. ۱۹۲۰ روت به برلین مهاجرت کرد. در آن زمان برلین یکی از مراکز بزرگ فرهنگی و فیلمسازی جهان بود. ظهور صنعت فیلمسازی و شرایط آن دوره هم از موضوع¬های مهمی است که روت در رمان سیپر و پدرش به آن میپردازد.
فیرزوز آبادی ادامه داد: یوزف روت در ۱۹۲۲ یا فردریکه رایشلر ازدواج کرد تا همان گونه که در رمان¬هایش اشاره میکند، تلخی زندگی بعد از جنگ را فراموش کند و «هدفی بیابد». اما مرگ همسرش در ۱۹۲۹ تنهایی او را صدچندان کرد. در این فاصله رمان «تار عنکبوت» را منتشر کرد و سفرهایی هم به آلبانی و روسیه داشت.
وی در بخش دیگری از سخنانش به رمان ایوب اشاره کرد و گفت: روت با رمان ایوب در سال ۱۹۳۰ تصویری مشابه کافکا از مهاجران به قارۀ امریکا ارائه میکند و زندگی در محلههای یهودنشین امریکا را به تصویر میکشد. شخصیت رمان ایوب معلمی لهستانی است که در آن سوی دریاها به پوچی زندگی امریکایی پی میبرد.
وی افزود: همزمان با به قدرت رسیدن هیتلر کتابهای یوزف روت هم ممنوع میشود و به همین دلیل روت نیز به تبعیدی ناخواسته میرود. در همین سالها با نویسندگان دیگری همچون اشتفان تسوایگ مقالههایی را منتشر میکند که از آن جمله میتوان به نوشتههای او با عنوان «یکصد روز زندگی ناپلئون»، «یادداشتهای سیاه و زرد» و «غول» اشاره کرد.
فیروزآبادی در پایان به فقر و تنگدستی روت اشاره کرد و سخنان خود را اینگونه به پایان رساند: روت همانند بسیاری از دیگر نویسندگان در تبعید در فقر و تنگدستی در بیمارستانی در پاریس درگذشت، ولی آثارش به روشنی نشان میدهد که او نویسندهای بسیار متعهد و ضد جنگ بود و در نوشتههایش آغاز جنگ جهانی دوم و پیامدهای ناگوار آن را پیش بینی کرده بود.
مهشید میرمعزی سخنران بعدی این نشست بود که در ابتدا به شرح کوتاهی از رمان شب هزار و دوم نوشته روت پرداخت و سپس چند پاراگراف از آغاز این رمان را برای حاضران خواند و دکتر فیروزآبادی نیز آلمانی آن را قرائت کرد.
در پایان این نشست ریحانه شریفی به همراه دکتر فیروزآبادی بخشهایی از رمان «نسل بربادرفته» ترجمه دکتر فیروزآبادی را قرائت کرد.