هدیه تولد ۸۰ سالگی ترامپ؛ توافق با ایران یا یک پیروزی تبلیغاتی؟

به گزارش ایلنا، همزمان با نزدیک شدن ایران و آمریکا به توافقی که می‌تواند به ماه‌ها تنش و درگیری در منطقه پایان دهد، اختلاف بر سر زمان امضای این توافق به یکی از محورهای جدید کشمکش میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا اصرار دارد توافق امروز- یکشنبه- (۱۴ ژوئن)، همزمان با هشتادمین سالروز تولدش، امضا شود؛ موضوعی که به اعتقاد ناظران با رویکرد همیشگی او در پیوند زدن تحولات مهم سیاسی به نام و جایگاه شخصی‌اش همخوانی دارد.

در مقابل، مقامات ایرانی با تردید نسبت به قطعی بودن این زمان‌بندی، تلاش کرده‌اند از تبدیل شدن توافق به یک دستاورد تبلیغاتی برای رئیس‌جمهور آمریکا جلوگیری کنند. به همین دلیل، اظهارات مقام‌های ایرانی درباره زمان امضای توافق با مواضع اعلامی واشنگتن فاصله قابل توجهی دارد.

اختلاف بر سر زمان امضا

ترامپ و شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان اعلام کرده‌اند که توافق قرار است روز یکشنبه به امضا برسد. نخست‌وزیر پاکستان حتی از آماده‌سازی مقدمات برای مشارکت در مراسم امضای الکترونیکی خبر داده و گفته است که پس از آن، گفت‌وگوهای فنی میان طرف‌ها در هفته آینده ادامه خواهد یافت.

با این حال، تهران این خوش‌بینی را تأیید نکرده است. اسماعیل بقایی»، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران تاکید کرده که هنوز زمان امضای توافق نهایی نشده و گمانه‌زنی‌ها درباره امضای آن در روز یکشنبه زودهنگام است.

وی با اشاره به ادامه مذاکرات، تصریح کرده که دستیابی به تفاهم در روزهای آینده همچنان محتمل است، اما برخی تردیدها و رفتارهای طرف مقابل، احتیاط بیشتری را در این پرونده ضروری می‌سازد.

در همین راستا، برخی رسانه‌های ایرانی نیز معتقدند اصرار ترامپ بر امضای توافق در روز تولدش، بیش از آنکه ریشه در ضرورت‌های دیپلماتیک داشته باشد، با اهداف تبلیغاتی و تلاش برای ثبت یک موفقیت سیاسی شخصی مرتبط است.

ترامپ نیز در پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» مدعی شده است که با امضای توافق، تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز بلافاصله از سر گرفته خواهد شد و این گذرگاه راهبردی برای همه کشورها باز خواهد شد.

ملاحظات امنیتی و لجستیکی واشنگتن

با وجود برجسته شدن اختلافات سیاسی، بخشی از بحث درباره زمان امضای توافق به ملاحظات اجرایی و امنیتی دولت آمریکا نیز بازمی‌گردد.

شبکه سی‌ان‌ان گزارش داده است که گزینه امضای الکترونیکی توافق، تا حدی ناشی از محدودیت‌های زمانی و پروتکل‌های امنیتی کاخ سفید است. بر اساس این مقررات، رئیس‌جمهور و معاون او معمولا به‌طور همزمان در خارج از کشور حضور پیدا نمی‌کنند.

پیش‌تر رسانه‌های آمریکایی از احتمال سفر جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا به ژنو برای امضای توافق خبر داده بودند، اما با نزدیک شدن زمان سفر ترامپ به فرانسه برای شرکت در نشست سران گروه هفت، اجرای این سناریو با مشکلات زمانی و امنیتی روبه‌رو شد.

پایگاه خبری «آکسیوس» نیز به نقل از منابع آمریکایی و میانجی‌های منطقه‌ای گزارش داده است که دشواری بازگشت معاون رئیس‌جمهور آمریکا به واشنگتن پیش از سفر ترامپ، یکی از دلایل اصلی مطرح شدن گزینه امضای از راه دور بوده است.

مفاد احتمالی توافق

بر اساس گزارش منابع آگاه، پیش‌نویس تفاهم‌نامه شامل بازگشایی تنگه هرمز، رفع محاصره دریایی اعمال‌شده علیه بنادر ایران و آغاز اقدامات متقابل برای کاهش تنش‌های نظامی است.

همچنین آزادسازی تدریجی بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران و کاهش محدودیت‌ها بر صادرات نفت ایران از دیگر بندهای مورد بحث در این توافق عنوان شده است.

در مقابل، آمریکا اعلام کرده که موضوع برنامه هسته‌ای ایران در مرحله بعدی مذاکرات و طی یک دوره تقریبا ۶۰ روزه پیگیری خواهد شد.

مقام‌های آمریکایی هدف نهایی خود را محدودسازی برنامه هسته‌ای ایران و کاهش ذخایر اورانیوم با غنای بالا عنوان می‌کنند، در حالی‌که تهران همواره بر حق خود برای برخورداری از برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز و حفظ ظرفیت‌های غنی‌سازی در چارچوب نیازهای غیرنظامی تأکید کرده است.

با وجود ادامه اختلاف‌ها بر سر زمان اعلام رسمی توافق، نشانه‌ها حاکی از آن است که دو طرف بیش از هر زمان دیگری به دستیابی به یک تفاهم نزدیک شده‌اند. با این حال، کشمکش بر سر زمان امضا نشان می‌دهد رقابت سیاسی و نبرد روایت‌ها میان تهران و واشنگتن همچنان ادامه دارد؛ رقابتی که حتی زمان امضای توافق را نیز به بخشی از مذاکرات تبدیل کرده است.