پشتپرده ادعای پایان جنگ علیه ایران؛ شکست یا تغییر راهبرد؟
در پی اظهارات متناقض دونالد ترامپ درباره «پایان جنگ»، گمانهزنیها درباره تغییر معادلات میدانی و احتمال عقبنشینی یکی از طرفها از اهداف اولیه خود در قبال ایران افزایش یافته است.
به گزارش ایلنا، عبدالباری عطوان، تحلیلگر مطرح جهان عرب در سرمقاله روزنامه فرامنطقهای «رای الیوم» نوشت: در پی اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، درباره پایان جنگ علیه ایران، بار دیگر پرسشهای جدی درباره واقعیت تحولات میدانی و میزان اعتبار این مواضع مطرح شده است؛ اظهاراتی که بهگفته برخی ناظران، با تناقضهای متعدد همراه بوده و نمیتوان بهسادگی آنها را مبنای تحلیل قطعی قرار داد.
ترامپ در روزهای گذشته از اعمال «محاصره دریایی شدید» علیه بنادر ایران و جلوگیری از تردد کشتیها در تنگه هرمز سخن گفته بود، اما گزارشهای بعدی از جمله عبور و پهلوگیری نفتکشهای ایرانی در این گذرگاه راهبردی، عملا نشان داد بخشی از این تهدیدها در میدان اجرا نشده است.
در همین حال، برخی رسانههای غربی به نقل از خبرنگاران نزدیک به دولت آمریکا مدعی شدهاند که «جنگ با ایران به پایان رسیده» و تلاشهایی برای بازگشت به مسیر مذاکرات در جریان است؛ ادعایی که در صورت صحت، میتواند نشانه تغییر جدی در محاسبات واشنگتن باشد.
با این حال، عطوان تأکید میکند چنین سناریویی در شرایطی که طی ماههای گذشته تهدیدهای شدید علیه ایران مطرح شده، از جمله سخن گفتن از «تغییر نظام» و «فشار حداکثری نظامی»، بدون عقبنشینی یکی از طرفین عملا قابل تحقق نیست.
بر این اساس، این پرسش مطرح میشود که اگر واقعا جنگ پایان یافته باشد، آیا این به معنای عقبنشینی آمریکا از شروط اولیه خود در پرونده هستهای ایران است یا تهران از مواضع خود کوتاه آمده است؟ موضوعی که تاکنون هیچ نشانه روشنی از آن دیده نشده است.
به نوشته این تحلیلگر، اگر ادعای پایان درگیری صحت داشته باشد، احتمال دیگری نیز مطرح میشود و آن تغییر موضع واشنگتن و عقبنشینی از بخشی از مطالبات سختگیرانه پیشین است؛ مطالباتی که شامل توقف کامل غنیسازی، تحویل ذخایر اورانیوم با غنای بالا و پذیرش شروط گسترده در برابر رفع تحریمها بود.
در مقابل، برخی گزارشهای غیررسمی از تغییر رویکرد احتمالی آمریکا حکایت دارد؛ بهگونهای که واشنگتن ممکن است به جای توقف کامل غنیسازی، به سطح و میزان آن رضایت دهد، هرچند این موضوع هنوز در سطح رسمی تأیید نشده است.
عطوان در ادامه مینویسد شکستهای پیدرپی آمریکا و رژیم صهیونیستی در تحقق اهداف اعلامشده خود، از جمله مهار برنامه هستهای ایران یا تغییر ساختار سیاسی این کشور، میتواند یکی از عوامل احتمالی تغییر رویکرد واشنگتن باشد.
بهگفته او، در جریان درگیریهای اخیر، نهتنها اهداف اعلامی محقق نشده، بلکه جبهههای جدیدی از درگیری و فشار شکل گرفته و معادلات منطقهای وارد مرحلهای پیچیدهتر شده است؛ موضوعی که به ادعای برخی منابع، با گسترش توان موشکی و پهپادی ایران و افزایش عمق درگیریها در منطقه همراه بوده است.
در بخش دیگری از این تحلیل آمده است که تحولات اخیر نشان میدهد جنگ فراتر از یک درگیری محدود، به یک تقابل منطقهای گسترده تبدیل شده که پیامدهای آن تنها به یک جغرافیا محدود نمیشود.
در پایان، عطوان با اشاره به تغییرات احتمالی در موازنه قدرت منطقهای، این احتمال را مطرح میکند که تحولات جاری میتواند نشانهای از تغییرات عمیقتر در معادلات بینالمللی باشد؛ تغییراتی که هنوز ابعاد نهایی آن روشن نشده و بهگفته او، روزها و هفتههای آینده میتواند تعیینکنندهتر باشد.
