بیگدلی در گفتوگو با ایلنا:
عضویت ارمنستان در اتحادیه اروپا با واکنش شدید روسیه مواجه میشود/عزم آمریکا برای نزدیک شدن به مرزهای سنتی مسکو
کارشناس مسائل آمریکا گفت: عضویت ارمنستان در اتحادیه اروپا میتواند در مرحله بعد زمینه عضویت ایروان در ناتو را فراهم کند و این مسئله برای روسیه بسیار خطرناک خواهد بود.
علی بیگدلی، کارشناس مسائل آمریکا با اشاره به تنشهای دیپلماتیک میان روسیه و ارمنستان در گفتوگو با ایلنا اظهار کرد: ارمنستان در منطقه قفقاز تا حد زیادی تنها مانده و تحت فشار ترکیه و آذربایجان قرار دارد. این کشور در سالهای اخیر شرایط دشواری را پشت سر گذاشته و از سوی دیگر، با مشکلات اقتصادی فراوانی نیز مواجه است. عامل سوم این است که ارمنستان کشوری مسیحی است و فرانسه، فارغ از اینکه مسیحیان کاتولیک، ارتدوکس یا پروتستان باشند، خود را حامی جوامع مسیحی میداند. از طرف دیگر، آمریکاییها در تلاش هستند خود را به مرزهای سنتی روسیه نزدیک کنند. این موضوع بسیار خطرناک است، زیرا از این طریق میتوانند پایگاههای جدید نظامی و اطلاعاتی ایجاد کنند. اگر آمریکا در ارمنستان مستقر شود، این احتمال وجود دارد که همانند آذربایجان، بستری برای حضور و فعالیت اسرائیل نیز فراهم شود؛ مسئلهای که میتواند محدودیتهای بیشتری برای ایران ایجاد کند.
وی ادامه داد: موضوع دیگر به اتحادیه اروپا مربوط میشود. اگر ارمنستان به عضویت اتحادیه اروپا پذیرفته شود، این احتمال وجود دارد که در ادامه به عضویت ناتو نیز درآید. چنین وضعیتی برای روسیه بسیار خطرناک خواهد بود. البته ممکن است این روند به نفع ترکیه یا آذربایجان باشد، اما در مجموع با مجموعهای از مسائل و منافع متضاد روبهرو هستیم. من تصور نمیکنم روسها اجازه دهند آمریکاییها و اروپاییها در مجاورت سرزمینهای تاریخی و حوزه نفوذ سنتی روسیه چنین حضوری پیدا کنند. این مسئله برای مسکو بسیار حساس است و به همین دلیل شرایط پیچیده خواهد شد. اینکه گفته میشود تماس تلفنی یا دیدارهایی به مناسبتهای مختلف، از جمله تبریک تولد میان پاشینیان و پوتین انجام شده است، میتواند به افزایش رفتوآمدها و حتی شکلگیری دیدارهای محرمانهتر منجر شود. با این حال، روسیه نیز آن میزان نفوذ سابق را بر ارمنستان ندارد که بتواند بهسادگی این کشور را از مسیر نزدیکی به اتحادیه اروپا بازگرداند. همانطور که گفتم، ارمنستان با مشکلات اقتصادی فراوانی روبهروست و روسیه نیز در شرایط کنونی توان سرمایهگذاری گسترده در این کشور را ندارد.
این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: این موضوع البته مربوط به امروز نیست. سالها پیش، زمانی که پاشینیان برای نخستین بار به فرانسه سفر کرد، مکرون وعده داد که برای پذیرش ارمنستان در اتحادیه اروپا تلاش کند، اما تحولات و مشکلات بعدی مانع تحقق این وعده شد. به طور کلی، اروپاییها و غربیها در تلاش هستند نفوذ خود را در مناطق پیرامونی روسیه گسترش دهند و این کشور را بیش از پیش مهار کنند. در مقابل، روسیه نیز بهسادگی میدان را واگذار نمیکند. سیاست خارجی روسیه معمولاً محافظهکارانه و در عین حال زیرکانه است. به همین دلیل نباید تصور کرد که مسکو به راحتی از این تحولات عبور خواهد کرد. نمیدانم روسیه دقیقاً با چه سازوکاری واکنش نشان خواهد داد، اما عضویت احتمالی ارمنستان در اتحادیه اروپا به خودی خود مسئله اصلی نیست. اهمیت موضوع در این است که عضویت در اتحادیه اروپا میتواند در مرحله بعد زمینه عضویت ایروان در ناتو را فراهم کند و این مسئله برای روسیه بسیار خطرناک خواهد بود.
حدود دو هفته پیش نشستی در ارمنستان برگزار شد که بسیاری از سران کشورهای اروپایی در آن حضور داشتند. این نشست طبیعتاً برای روسیه خوشایند نبود. در آن اجلاس، پاشینیان، مکرون و خانم فون درلاین و دیگر مقامات ارشد اتحادیه اروپا حضور داشتند اما روسیه واکنش تندی نسبت به این نشست نشان داد. حال اگر فرض کنیم این روند ادامه پیدا کند و نیکول پاشینیان و دولت ارمنستان تصمیم بگیرند به اتحادیه اروپا بپیوندند و در واقع یک تغییر پارادایم اساسی به سمت غرب را دنبال کنند، این پرسش مطرح میشود که آیا ممکن است روسیه همان رفتاری را که در قبال گرجستان و اوکراین انجام داد، در مورد ارمنستان نیز تکرار کند؟ به نظر میرسد چنین احتمالی قطعاً وجود دارد؛ چراکه روسیه اکنون در حال ارزیابی شرایط و بررسی گزینههای خود است. احتمالاً اقدامات دیپلماتیک محدودی را آغاز کرده و به ایروان نیز پیام داده است که از ادامه این مسیر خودداری کند. در غیر این صورت، حتی احتمال اقدامات شدیدتر، از جمله اشغال بخشی از سرزمین ارمنستان، وجود دارد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به سوابق رفتاری روسیه، اگر ارمنستان به دلیل نارضایتی از عملکرد گذشته مسکو و همچنین ناتوانی اقتصادی روسیه در کمک به این کشور، تصمیم بگیرد به سمت اتحادیه اروپا و آمریکا حرکت کند، این روند به صورت عادی، آرام و بدون تنش پیش نخواهد رفت و بیتردید با واکنش شدید روسیه مواجه خواهد شد. همانطور که اشاره کردم، عضویت در اتحادیه اروپا به تنهایی برای روسیه مسئله اصلی نیست. حتی در مورد اوکراین نیز در مقاطعی گفته میشد که عضویت در اتحادیه اروپا میتواند قابل تحمل باشد، اما مسئله مهمتر، احتمال عضویت در ناتو است. اگر روند تحولات به آن مرحله برسد، باید انتظار واکنش بسیار سخت و حتی احتمال اقدام نظامی روسیه علیه ارمنستان را نیز در نظر گرفت.
