الجزیره: چرا قویترین ارتش جهان قادر به باز کردن تنگه هرمز نیست؟
با وجود برخورداری آمریکا از پیشرفتهترین ناوگان دریایی جهان، تنگه هرمز همچنان به یک چالش نظامی جدی تبدیل شده است؛ مینهای قاعی پیشرفته، قایقهای سریع و ساحلهای مستحکم ایران، هرگونه تلاش برای باز کردن مسیر امن کشتیرانی را به مأموریتی پرخطر و پیچیده تبدیل کردهاند، جایی که قدرت ظاهری میتواند به نقطه ضعف تبدیل شود.
به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، تنگه هرمز، با عرضی کمتر از ۳۴ کیلومتر در باریکترین نقطه، یکی از حیاتیترین گذرگاههای دریایی جهان و یکی از دشوارترین مناطق برای عملیات نظامی است. آنچه این تنگه را تهدیدآمیز میکند، نه کمبود توانایی ارتشها، بلکه تلفیق ویژه جغرافیا و تهدیدات ساده اما مؤثر است؛ جایی که مینهای دریایی کوچک، آبهای کمعمق و ساحل طولانی ایران میتوانند هر ناو بزرگ را محدود کرده و مسیر را برای هفتهها یا ماهها ناامن کنند.
ادوارد لوتواک، استراتژیست آمریکایی، میگوید در بعضی موقعیتهای نظامی، گاهی نقاط قوت بزرگ میتوانند به نقطه ضعف تبدیل شوند و ابزارهای کوچک یا ساده قادرند بر دشمنی قدرتمند تأثیر بزرگی بگذارند. در هرمز، یک مین ساده میتواند مانع حرکت کشتیها شود و بازسازی مسیر ایمن، هزینهای بسیار بالاتر از ارزش خود مین به دنبال دارد؛ نمونه آن فروند ناو «صاموئل بی. رابرتس» در سال ۱۹۸۸ است که برخورد با یک مین ۲۰۰۰ دلاری باعث خسارتی ۹۰ میلیون دلاری شد.
ایران با تکیه بر همین منطق، توانسته است بیش از ۵۰۰۰ مین دریایی در اختیار داشته باشد و بخشی از آنها را در هرمز مستقر کند. این مینها شامل انواع مینهای پیشرفته کف دریا، مینهای چسبنده و مینهای شناور هستند که قابلیت انفجار هدفمند، برنامهریزی با تأخیر و مقاومت در برابر روشهای سنتی کشف و خنثیسازی را دارند. برخی از آنها مانند مینهای چینی EM-52 قابلیت اصابت به قسمت زیرین کشتی از عمق ۲۰۰ متر را دارند و میتوانند توسط زیردریاییها و قایقهای کوچک مستقر شوند.
در مقابل، آمریکا برای مقابله با این تهدید از کشتیهای جدیدی به نام «کشتیهای جنگی ساحلی» (LCS) استفاده میکند. این کشتیها برای عملیات در آبهای کمعمق و ساحلی طراحی شدهاند و به سیستمهای کشف و خنثیسازی مین مجهز هستند. به جای ورود مستقیم به میدان مین، این کشتیها از پهپادهای سطحی و زیرسطحی برای شناسایی و نابودی مینها استفاده میکنند، اما این سیستم هنوز در عملیات واقعی بزرگمقیاس آزمایش نشده و گزارشهای میدانی، ضعفهایی در عملکرد آن نشان دادهاند. از جمله مشکلات این سیستم میتوان به محدودیت ارتباط با پهپادها، وابستگی به دید مستقیم و آسیبپذیری کشتی در برابر تهدیدات همزمان اشاره کرد.
علاوه بر مینها، تهدیدات متعدد دیگری نیز وجود دارد: موشکهای ساحلی با برد حدود ۳۰۰ کیلومتر، زیردریاییهای سبک قادر به فعالیت در آبهای کمعمق، قایقهای تندرو مسلح و عملیات پهپادی میتوانند کشتیها را در هر لحظه هدف قرار دهند. ترکیب این تهدیدات، عملیات پاکسازی مین را کند، پرهزینه و پرریسک میکند. در بسیاری موارد، ایران میتواند مینها را سریعتر از آنچه آمریکا قادر به خنثیسازی آنها است، دوباره مستقر کند و هر مسیر ایمن ایجاد شده را عملاً به سرعت مجدداً تهدید کند.
در طول تاریخ، مینهای دریایی همواره اثربخش بودهاند؛ از مینهای ابتدایی چینی در قرن چهاردهم گرفته تا میدانهای مین عظیم جنگ جهانی اول و دوم، این سلاحها نشان دادهاند که با هزینه کم میتوان آسیب جدی به نیروی دریایی وارد کرد. حتی در مدلهای پیشرفته امروزی، مینها با استفاده از حسگرهای مغناطیسی، صوتی و فشار، میتوانند اهداف مشخص را شناسایی و نابود کنند و کشتیهای کوچک یا غیرمهم را نادیده بگیرند، که این امر عملیات پاکسازی را پیچیدهتر میکند.
آمریکا پیش از این برای چهار دهه از کشتیهای پاککننده مین کلاس «آوِنجِر» استفاده میکرد که با بدنه چوبی و فایبرگلاس خود، خطر مینها را کاهش میداد و امکان ورود مستقیم به میدان مین را فراهم میکرد. اما این کشتیها اخیراً از منطقه خلیج فارس خارج شدهاند و جایگزین آنها، کشتیهای LCS است که فلسفه عملکرد متفاوتی دارند و نیازمند سیستمهای غیرمأهول برای شناسایی مین هستند. علاوه بر این، این کشتیها از بدنه آلومینیومی ساخته شدهاند و نمیتوانند مستقیما وارد میدان مین شوند.
به گفته تحلیلگران، حتی با توانمندیهای مدرن، آمریکا نمیتواند عملیات ضربتی، مرافقت و پاکسازی مین را همزمان و به تنهایی انجام دهد. تنها سه کشتی LCS مجهز به بستههای ضدمین وجود دارد و هر نقص فنی یا اختلال در سیستم، کل عملیات را مختل میکند.
بنابراین، مسئله اصلی نه کمبود فناوری بلکه توانایی نگهداشتن مسیر باز است. ایران با سرعت بالای بازچینی مینها و محدودیت عرض تنگه، هر مسیر ایمن را میتواند به سرعت دوباره ناامن کند. موفقیت آمریکا در این محیط محدود، تنها با تلاش طولانی و منابع گسترده ممکن است و هر دستاورد موقتی است که ممکن است در روزهای بعد از بین برود.
