تحویل عین الاسد به بغداد، به معنای خروج کامل آمریکا از عراق نیست/حضور واشنگتن در منطقه به صورت چندوجهی ادامه خواهد یافت

قاسم محبعلی، مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه در تشریح ابعاد تخلیه پایگاه نظامی عین الاسد عراق توسط ایالات متحده با اشاره به در گفت‌وگو با ایلنا اظهار کرد: قبل از هر چیز باید توجه داشت که عراق و آمریکا توافقنامه همکاری‌های راهبردی نظامی با یکدیگر را از گذشته امضا کرده بودند و طبق این توافق، آمریکا مسئول آموزش، تجهیز و حمایت از ارتش عراق خواهد بود. البته صداهایی در عراق وجود دارند که این حضور را به عنوان یک حضور آمریکایی می‌شناسند اما واقعیت این است که خروج آمریکا از عراق به معنای خروج کامل از مرزهای این کشور نیست، بلکه یک نوع کاهش تدریجی نیرو به حساب می‌آید که قبلاً برنامه‌ریزی شده بود. همچنین، آمریکا با کردها نیز توافق جداگانه‌ای دارد و به نظر می‌رسد که حضورش در منطقه ادامه دارد. توجه داشته باشید که بزرگترین کنسولگری آمریکا در خارج از این کشور، در کردستان عراق قرار دارد که به تازگی افتتاح شده است و این موضوع نشان می‌دهد که رابطه کردها و آمریکا یک رابطه راهبردی است.

وی ادامه داد: برخی تحلیل‌ها نیز می‌گویند که این توافق و روند ممکن است به عنوان یک پیام به ایران باشد، تا نشان دهد که عراق به تنهایی می‌تواند با چالش‌های منطقه‌ای روبرو شود. البته این حضور نظامی آمریکا در منطقه، به خصوص در پایگاه‌هایی مثل عین الاسد و الحریر، همچنان ادامه دارد. در این توافق، یک پیوست دیگر نیز وجود دارد که شامل خلع سلاح گروه‌های غیردولتی مسلح در عراق است. این موضوع نشان می‌دهد که آمریکا در تلاش است تا تأثیرات نظامی و سیاسی خود را در عراق گسترش دهد. البته هنوز مشخص نیست که آمریکا تا چه زمانی در پایگاه‌هایی مثل الحریر حضور خواهد داشت اما در کل، آمریکا در عراق حضور نظامی، اقتصادی و سیاسی دارد. این حضور شامل همکاری‌های نظامی، دفاعی، آموزشی و تسلیحاتی است. آمریکا همچنین در تاسیسات نفتی و اقتصاد عراق فعالیت می‌کند. با وجود اینکه ممکن است در جایی از منطقه جابه‌جا شود، اما حضورش در همه نقاط جهان ادامه دارد و این جابه‌جایی‌ها بر اساس منافع و هزینه‌های آمریکا است. در نهایت، با توجه به توافق‌های راهبردی و حضور نظامی آمریکا در منطقه، به نظر می‌رسد که آمریکا عراق را کنار نخواهد گذاشت و حضورش در منطقه به صورت چندوجهی ادامه خواهد یافت. 

این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: عراق و آمریکا توافقنامه همکاری‌های راهبردی با هم امضا کردند. آمریکا و ارتش آمریکا مسئول آموزش، تجهیز و به اصطلاح حمایت از ارتش عراق هستند. طبیعتاً صداهایی که در عراق به گوش می‌رسند، صداهای آمریکایی هستند. خروج آمریکا از این منطقه، به معنای خروج فیزیکی از مرز عراق نیست، بلکه یک برنامه‌ای است که قرار بود نیروهای آمریکا را به تدریج کاهش دهد. در عین حال، با کردها نیز یک برنامه توافقی جداگانه دارند و به نظر می‌رسد حضور آمریکا در عراق همچنان ادامه دارد. این موضوع نشان می‌دهد که رابطه عراق و آمریکا یک رابطه راهبردی است. این رابطه با شدت و مستقیم اعلام می‌شود تا به این معنا باشد که آمریکا می‌خواهد با حضور خود در منطقه، اطمینان حاصل کند که ایران نتواند در این منطقه فعالیت کند. آمریکایی‌ها همیشه یک مسئله را مطرح می‌کردند و آنهم خروج از منطقه است اما همین حالا حضورشان ادامه دارد. در کل، نمی‌توان گفت آمریکا رسماً عراق را ترک کرده است، بلکه با توجه به وضعیت فعلی منطقه، آمریکا به عراق به‌خوبی توجه دارد و همکاری‌های نظامی، دفاعی، آموزشی و تسلیحاتی آمریکا در این منطقه ادامه خواهد داشت. 

وی افزود: در این حضور، الزامی به داشتن یک پایگاه نظامی بزرگ نیست. آمریکا در کردستان عراق، شمال سوریه، اردن، عربستان، ترکیه، کویت، امارات، بحرین، قطر، عمان و ... حضور دارد و بر اساس هزینه‌ها و منافع خودش جابه‌جا می‌شود. این حضور، متناسب با توافق راهبردی است که از قبل عراق و آمریکا با هم امضا کرده‌اند که البته حضور آمریکایی‌ها در مناطق جنوبی عراق، حساسیت‌هایی دارد. طبیعتاً آمریکا نمی‌خواهد این حساسیت‌ها را بالا ببرد. در مناطق کردنشین، گزارشاتی وجود دارد که به داعش اشاره می‌کنند. خطر داعش در عراق کاهش یافته است، اما در مناطق دیگر هم وجود دارد که به خصوص در شمال شرق سوریه، پایگاه الحریر برای مانیتور کردن این مناطق و مبارزه با داعش مهم است و در عملیات‌های اخیر علیه داعش، آمریکا، اردن و سوریه همکاری داشتند. اگرچه داعش هم‌اکنون به اندازه گذشته قدرت عملیاتی ندارد، اما هنوز در این مناطق حضور لکه‌ای دارد و در این نقاط یک جابه‌جایی صورت گرفته است. قبلا تنها متحد آمریکا در سوریه، کردها بودند، اما حالا دولت سوریه به‌عنوان متحد بزرگتری برای آمریکا شناخته می‌شود. آمریکا با دولت سوریه همکاری‌های مشترک دارد و این موضوع با تغییر دولت در سوریه اتفاق افتاده است. طبیعتاً زندانیان داعش در اردوگاه‌ها زیر نظارت آمریکا و کردها خواهند بود اما حالا باید ببینیم که این مسئله چگونه مدیریت می‌شود. 

محبعلی در پایان خاطرنشان کرد: اگر توافقی بین آمریکا و دولت سوریه انجام شود، ممکن است مناطق کردنشین به‌صورت خودمختار مانند کردستان عراق مدیریت شوند، یا ممکن است مناقشات ادامه پیدا کنند. در هر صورت، به نظر می‌رسد که مدیریت مسائل در عراق، سوریه و منطقه به‌خوبی در دست آمریکا است. آمریکایی‌ها هم در لبنان، هم در سوریه، هم در عراق مسائل را پیگیری می‌کنند. آمریکا نمی‌خواهد سوریه تجزیه شود و اجازه می‌دهد که دولت سوریه پیش برود، همچنین، آمریکا در مدیریت امنیتی و سیاسی مناطق مختلف دخیل است و با بازیگران مختلف در منطقه، ارتباط جداگانه دارد، اما مدیریت کلی هم دارد. در مناطقی مثل عراق، سوریه و لبنان که وضعیت بحرانی دارند، آمریکا مسائل را مدیریت می‌کند که این مدیریت شامل حضور نظامی، سیاسی و اقتصادی است. آمریکا در عراق نیز دخیل است و دنبال آن است که به‌خوبی مسئولیت‌ها را به متحدان محلی واگذار کند، هزینه‌های خود را کاهش دهد، و در صورت لزوم از قدرت هوایی، دریایی و اقتصادی خود استفاده کند. با توجه به پایگاه‌های بزرگی که در منطقه دارد، آمریکا می‌تواند در چند ساعت یا چند روز به عراق یا سوریه بازگردد که این حضور، قدرت و تأثیر آمریکا در منطقه را نشان می‌دهد.