انتخابات عراق؛ آزمون نفوذ ترکیه در بغداد

به گزارش ایلنا به نقل از خبرگزاری فرانسه، ترکیه در جریان انتخابات پارلمانی عراق که ساعاتی پیش آغاز شد، به‌عنوان بازیگری آرام عمل می‌کند و تلاش دارد دستاوردهای مثبت خود با دولت محمد شیاع السودانی را حفظ کند و اختلافات سال‌های گذشته بر سر عملیات نظامی آنکارا علیه مسلحان کرد در شمال عراق را پشت سر بگذارد. آنکارا امیدوار است دولت آینده بغداد، بدون توجه به ترکیب آن، مسیر همکاری موجود را ادامه دهد.

فرصت‌ها و چالش‌های ائتلاف السودانی

تمام ۳۲۹ کرسی پارلمان عراق در این انتخابات به رأی مردم گذاشته شده است و ائتلاف «بازسازی و توسعه» به ریاست السودانی،  شانس بالایی برای کسب آرا دارد. این ائتلاف از اصلاحات زیرساختی و بهبود نسبی ثبات از سال ۲۰۲۲ بهره‌مند شده است.

رقابت اصلی میان ائتلاف السودانی و «چارچوب هماهنگی» به رهبری نوری المالکی جریان دارد؛ چارچوبی که به دنبال بازپس‌گیری نفوذ و جلوگیری از تمدید دوره السودانی است.

تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند ائتلاف السودانی حدود ۶۰ کرسی و «چارچوب هماهنگی» بیش از ۳۰ کرسی به دست آورد، اما تضمینی برای ادامه ریاست السودانی به دلیل مخالفت اکثریت اعضای چارچوب وجود ندارد.

برای تشکیل دولت، السودانی به ۱۶۵ کرسی نیاز دارد و ممکن است برای تکمیل اکثریت، با جریان‌های سنی و کردهای معتدل مانند ائتلاف قواى دولت ملی به رهبری عمار حکیم ائتلاف کند.

اولویت‌های ترکیه در بغداد

ترکیه در عراق بر دو موضوع کلیدی متمرکز است: امنیت و منابع آب. بغداد در مارس ۲۰۲۴ حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) را ممنوع اعلام کرد تا خواسته‌های ترکیه برآورده شود. روند خلع سلاح این حزب نیز در جریان مذاکرات صلح ادامه دارد.

در حوزه آب، دو طرف در جریان سفر رجب طیب اردوغان به بغداد در آوریل ۲۰۲۴ به توافقنامه‌ای دست یافتند که با استفاده از بخشی از درآمد نفت عراق، پروژه‌های زیرساختی آب اجرا می‌شود. این توافق باعث کاهش تنش‌ها، به ویژه در جنوب عراق، شده و محبوبیت دولت السودانی پیش از انتخابات را تقویت کرده است.

همچنین عراق پروژه «جاده توسعه» را دنبال می‌کند که بنادر جنوبی را از طریق ترکیه به اروپا متصل می‌کند و روابط اقتصادی و استراتژیک دو کشور را مستحکم می‌کند. کارشناسان تأکید دارند که این مسیر، فارغ از نتیجه انتخابات، ادامه خواهد یافت و امکان همکاری حتی با نخست‌وزیری مانند نوری المالکی، که آنکارا پیش‌تر سیاست‌های طایفه‌ای او علیه سنی‌ها را مورد انتقاد قرار داده بود، فراهم است.

نقش احزاب کرد و سنی

احزاب کرد در تشکیل دولت نقش مهمی دارند، زیرا انتخاب رئیس‌جمهور عراق وابسته به توافق میان این احزاب است، در حالی که رئیس‌جمهور معمولا بزرگ‌ترین حزب شیعی را مأمور تشکیل دولت می‌کند.

ترکیه به طور سنتی گرایش دارد از حزب دموکرات کردستان به رهبری بارزانی حمایت کند، حزبی که نزدیک‌ترین همکاری‌ها را با آنکارا در حوزه‌های تجاری و امنیتی دارد. با این حال، روابط آنکارا با حزب اتحادیه ملی کردستان نیز اخیرا پس از از سرگیری پروازهای مستقیم به سلیمانیه بهبود یافته است.

همچنین، اختلافات داخلی جریان‌های سنی روند تشکیل دولت را پیچیده کرده اما در عین حال فرصت‌هایی برای ائتلاف‌های میانه‌رو فراهم می‌آورد تا بتوانند از اختلافات طائفه‌ای و جناحی عبور کرده و به تثبیت سیاست‌های عراق در بلندمدت کمک کنند.

پارلمان آینده همچنان موضع مثبت خود را نسبت به ترکیه حفظ خواهد کرد و اولویت‌های اصلی همچنان بر دو موضوع متمرکز است: منابع آب و وضعیت نیروهای ترکیه در خاک عراق.

بدین ترتیب، صرف‌نظر از نتایج انتخابات جاری، آنکارا به عنوان یک شریک استراتژیک عراق باقی می‌ماند.