معاون وزیر علوم در دانشگاه شیراز:
تحول در آموزش عالی با ارتقای کیفیت و مهارت‌محوری ضروری است
ضرورت بازنگری در شیوه‌های آموزش دانشگاهی، بهره‌گیری از هوش مصنوعی، تقویت مهارت‌آموزی و تأمین منابع مالی پایدار، از مهم‌ترین محورهای نشست شورای دانشگاه شیراز با معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بود.
به گزارش ایلنا، ابوالفضل واحدی صبح امروز ۶ آبان در نشست شورای دانشگاه شیراز با اشاره به جایگاه تاریخی و علمی دانشگاه شیراز و هشتادمین سال تأسیس این دانشگاه، آن را یکی از سرمایه‌های ارزشمند علمی کشور دانست و با تأکید بر نقش دانشگاه‌های باسابقه در تربیت نیروی انسانی متخصص و توسعه علمی، ضرورت حفظ و تقویت ظرفیت‌های آموزش عالی را یادآور شد.
وی همچنین با اشاره به تجربه جنگ‌های اخیر، نقش دانشگاه‌ها در تداوم فعالیت‌های علمی و فناورانه و پشتیبانی از کشور را برجسته دانست و تأکید کرد: آموزش عالی، علاوه بر مأموریت‌های آموزشی و پژوهشی، یکی از پشتوانه‌های راهبردی کشور در مواجهه با بحران‌هاست.
معاون آموزشی وزارت علوم با تشریح شرایط کنونی آموزش عالی، شتاب تحولات علمی و فناوری را عاملی برای بازنگری در سیاست‌ها و الگوهای آموزشی دانست و گفت ادامه مسیرهای گذشته، بدون توجه به تغییرات جمعیتی، فناوری‌های نوین و نیازهای جامعه، نمی‌تواند پاسخ‌گوی انتظارات آینده باشد.
به گفته وی، دانشگاه‌ها باید از آموزش صرفاً محتوامحور فاصله بگیرند و به سمت نظامی حرکت کنند که در آن، یادگیری مؤثر، مهارت‌آموزی، توانمندی عملی و پاسخ‌گویی به نیازهای واقعی جامعه در اولویت قرار گیرد.
واحدی با اشاره به گسترش فناوری‌هایی همچون هوش مصنوعی، یادگیری شخصی‌سازی‌شده، آموزش ترکیبی و واقعیت افزوده و مجازی، بر ضرورت بازنگری در شیوه‌های سنتی تدریس و ارزشیابی تأکید کرد.
وی همچنین آمارهای ارائه‌شده در نشست را نشان‌دهنده گستردگی و پیچیدگی نظام آموزش عالی دانست و اعلام کرد: شمار دانشجویان کشور در مجموعه دستگاه‌های آموزشی مورد بررسی، با احتساب دانشگاه آزاد اسلامی، در مردادماه ۱۴۰۵ حدود سه میلیون و ۵۰۳ هزار نفر و تعداد اعضای هیئت‌علمی تمام‌وقت حدود ۷۸ هزار نفر بوده است.
معاون آموزشی وزارت علوم در ادامه، فرسودگی تجهیزات، محدودیت منابع مالی و کاهش شمار داوطلبان ورود به دانشگاه‌ها را از جمله چالش‌های آموزش عالی برشمرد و گفت بر اساس نمودارهای ارائه‌شده، تعداد داوطلبان کنکور سراسری از حدود یک میلیون و ۳۰۷ هزار نفر در سال ۱۳۹۰ به حدود ۹۸۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۴ رسیده است؛ تغییری که ضرورت بازنگری در ظرفیت‌ها و سیاست‌های پذیرش دانشجو را افزایش می‌دهد.
وی با اشاره به ارتباط کیفیت ورودی‌های دانشگاهی با فرایند یادگیری و سطح توانمندی دانش‌آموختگان، بر لزوم توجه هم‌زمان به کیفیت آموزش در مراحل پیشین، آمادگی علمی دانشجویان، روش‌های تدریس و نظام ارزشیابی تأکید کرد.
واحدی، حرکت به سمت آموزش هوشمند و داده‌محور، توسعه آموزش‌های مهارت‌محور و اشتغال‌پذیر، حمایت از رشته‌های راهبردی و آینده‌ساز، استقرار نظام اعتباربخشی و تقویت تاب‌آوری دانشگاه‌ها را از محورهای اصلی تحول آموزش عالی دانست.
به گفته وی، تحقق این اهداف به به‌روزرسانی برنامه‌های درسی، توسعه آموزش ترکیبی، تقویت مراکز توسعه و تعالی آموزش و هماهنگی بیشتر میان سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی آموزشی و ارزیابی کیفیت نیاز دارد.
وی همچنین بر ضرورت سامان‌دهی مؤسسات آموزش عالی بر مبنای آمایش آموزش عالی و برنامه‌ریزی برای استمرار فعالیت‌های دانشگاهی در شرایط بحران تأکید کرد.
ظرفیت علمی دانشگاه‌ها سرمایه ملی است
علیرضا افشاری‌فر، رئیس دانشگاه شیراز، با اشاره به تجربه جنگ‌های اخیر، نقش دانشگاه‌ها در پشتیبانی علمی و فناورانه از کشور را مورد تأکید قرار داد و گفت این تجربه‌ها نشان داد که ظرفیت علمی و فناوری دانشگاه‌ها از سرمایه‌های ملی است و باید زمینه استفاده مؤثر از آن در بخش‌های مختلف کشور فراهم شود.
وی با اشاره به افزایش ارتباط دستگاه‌ها و نهادهای مختلف با دانشگاه‌ها برای بهره‌گیری از توان تخصصی اعضای هیئت‌علمی و پژوهشگران، بر ضرورت تقویت جایگاه دانشگاه‌ها در حل مسائل جامعه تأکید کرد.
افشاری‌فر کاهش شمار دانشجویان ورودی، تعدد و پراکندگی مراکز آموزش عالی و محدودیت منابع مالی را از مهم‌ترین چالش‌های دانشگاه‌ها دانست و اظهار کرد که حفظ کیفیت آموزش و توسعه فعالیت‌های دانشگاهی، بدون برخورداری از منابع مالی کافی و پایدار دشوار خواهد بود.
وی تنوع‌بخشی به منابع درآمدی دانشگاه‌ها، بهره‌گیری از ظرفیت مولدسازی، تقویت فعالیت‌های بنیاد حامیان و جلب مشارکت خیرین را از راهکارهای قابل پیگیری برای بهبود وضعیت مالی دانشگاه‌ها برشمرد و خواستار تدوین برنامه‌ای تحولی برای وزارت علوم شد؛ برنامه‌ای که ضمن تقویت مرجعیت علمی و تربیت نیروی انسانی متخصص، نقش دانشگاه‌ها در حل مسائل کشور را نیز پررنگ‌تر کند.
در بخش دیگری از نشست، رؤسای دانشکده‌های دانشگاه شیراز دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را درباره ارتقای کیفیت آموزش و رفع موانع فعالیت دانشگاه‌ها مطرح کردند. به‌روزرسانی برنامه‌های درسی، بازنگری در شیوه‌های امتحان‌گیری و ارزشیابی، آموزش اعضای هیئت‌علمی در زمینه روش‌های نوین تدریس و بهره‌گیری از فناوری‌های جدید آموزشی، از جمله موضوعات مورد تأکید حاضران بود.
در همین چارچوب، دانشگاه شیراز آمادگی خود را برای طراحی و اجرای آزمایشی یک دستیار هوش مصنوعی با هدف کمک به فرایند آموزش دانشگاهی اعلام کرد؛ پیشنهادی که در راستای توسعه آموزش هوشمند و شخصی‌سازی‌شده مطرح شد.
وضعیت معیشت اعضای هیئت‌علمی، کمبود و فرسودگی تجهیزات آموزشی و آزمایشگاهی، ضرورت تقویت استقلال دانشگاه‌ها و توانمندسازی اعضای هیئت‌علمی نیز از دیگر موضوعات مورد بحث بود.
