در نشست نقد و بررسی مستند «فراموش‌شده» در اهواز مطرح شد؛
از جاده‌های نفتی تا سوءمدیریت آب؛ هورالعظیم قربانی نگاه بخشی به منابع آبی خوزستان
یک فعال محیط زیست با تاکید بر ضرورت تامین حقابه تالاب هورالعظیم، گفت: احیای این تالاب نیازمند اصلاح روند مدیریت منابع آب، مدیریت یکپارچه حوضه آبریز کرخه و پیگیری مطالبات محیط زیستی بر پایه اسناد بالادستی و داده‌های علمی است.
به گزارش ایلنا از خوزستان، محمد درویش شامگاه چهارشنبه در نشست نقد و بررسی مستند «فراموش‌شده» در پردیس سینمایی هلال اهواز، تامین حقابه و مطالبه‌گری مبتنی بر دانش را از مهم‌ترین الزامات حفاظت و احیای تالاب هورالعظیم دانست و بر ضرورت گفت‌وگو میان ذی‌نفعان و کنشگران محیط زیست تاکید کرد.
وی با اشاره به ضرورت مشارکت گروه‌های مختلف در بررسی مسائل هورالعظیم اظهار کرد: باید از حضور ذی‌نفعان، منتقدان و فعالان محیط زیست در نشست‌های گفت‌وگو محور استقبال کرد و به جای تقابل، مشکلات این تالاب را بر مبنای مستندات علمی و از مسیر گفت‌وگو پیگیری کرد.
این فعال محیط زیست با اشاره به اهداف تولید مستند «فراموش‌شده» افزود: این اثر با هدف طرح دقیق مسئله هورالعظیم و پرداختن به ابعاد ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی آن ساخته شده است و پخش بین‌المللی آن می‌تواند به بازتاب گسترده‌تر مشکلات این تالاب کمک کند.
نگاه بخشی به هورالعظیم به زیان خوزستان است
در ادامه این نشست، مهدی افشارنیک، کارگردان مستند «فراموش‌شده»، با بیان اینکه مشکلات هورالعظیم را نمی‌توان صرفاً به کمبود آب محدود کرد، گفت: پیش از ورود به مباحثی مانند حقابه، فعالیت‌های نفتی یا کشاورزی، باید میان بخش‌های مختلف تفاهم ایجاد شود و طرف‌های درگیر، یکدیگر را به رسمیت بشناسند.
وی نبود گفت‌وگو میان بخش‌های نفت، محیط زیست، آب و کشاورزی را از مشکلات جدی در مدیریت مسائل این تالاب برشمرد و افزود: نگاه بخشی به مسائل، بیش از همه به خوزستان و هورالعظیم آسیب می‌زند.
افشارنیک با اشاره به نقش جوامع محلی در تولید این مستند اظهار کرد: ساخت این اثر بدون همراهی مردم رفیع، هویزه و سوسنگرد امکان‌پذیر نبود و همکاری و مهمان‌نوازی مردم منطقه نقش مهمی در شکل‌گیری آن داشت.
کارگردان مستند «فراموش‌شده» همچنین با اشاره به همکاری محمد درویش در مراحل پژوهش و طراحی اثر گفت: این همکاری از مراحل ابتدایی آغاز شد و روایت مستند به‌صورت مرحله‌به‌مرحله شکل گرفت.
وی با استقبال از توجه جدی‌تر صنعت نفت به مسائل محیط زیستی تاکید کرد: باید به جای تقابل، زمینه گفت‌وگو و تفاهم میان بخش‌های مختلف فراهم شود تا مسائل محیط زیستی پیش از تبدیل شدن به تعارض اجتماعی، از مسیر مطالبه‌گری کارشناسی پیگیری شوند.
نیاز آبی هورالعظیم تا ۱.۸ میلیارد مترمکعب در سال برآورد شد
محمدجواد اشرفی، مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان نیز در این نشست، تامین نشدن حقابه را مهم‌ترین چالش کنونی هورالعظیم دانست و گفت: احیای این تالاب بدون اصلاح حکمرانی آب و مدیریت یکپارچه حوضه آبریز کرخه امکان‌پذیر نیست.
وی با اشاره به عوامل موثر در وضعیت کنونی تالاب اظهار کرد: کاهش منابع آب، خشکسالی، نحوه بهره‌برداری از منابع آبی حوضه کرخه و برخی فعالیت‌های انسانی، در شرایط فعلی هورالعظیم نقش دارند.
اشرفی با اشاره به آثار فعالیت‌های نفتی بر ساختار تالاب افزود: نمی‌توان تاثیر احداث جاده‌ها و پدهای نفتی بر پیکره هورالعظیم را نادیده گرفت، اما نسبت دادن تمام مشکلات تالاب به فعالیت‌های نفتی نیز تصویر دقیقی از شرایط موجود ارائه نمی‌دهد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان ادامه داد: در دهه ۸۰ و نیمه نخست دهه ۹۰، در برخی فعالیت‌های نفتی ملاحظات محیط زیستی به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفت و احداث جاده‌های دسترسی و پدهای نفتی در بخش‌هایی از تالاب، قابلیت آبگیری برخی عرصه‌ها را کاهش داد.
وی با اشاره به تاثیر جاده‌های احداث‌شده در محدوده تالاب گفت: جاده‌های شرقی و غربی، از جمله جاده‌های امام رضا، شط علی، همت و سیدالشهدا، موجب گسستگی بخش‌هایی از تالاب شده‌اند و می‌توانند بر وضعیت کمی و کیفی آب و عملکرد اکولوژیک هورالعظیم اثر بگذارند.
اشرفی با استناد به مطالعات دانشگاه شهید چمران اهواز که به درخواست اداره‌کل حفاظت محیط زیست خوزستان انجام شده است، نیاز آبی هورالعظیم را متناسب با شرایط اقلیمی حدود یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون تا یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون مترمکعب در سال اعلام کرد و افزود: در بسیاری از سال‌های اخیر حتی نیمی از این میزان نیز تامین نشده است.
وی با انتقاد از نبود مدیریت یکپارچه در حوضه آبریز کرخه تصریح کرد: محیط زیست نباید منتظر بماند تا پس از تامین سایر مصارف، آبی برای اختصاص به تالاب باقی بماند؛ بلکه حقابه هورالعظیم باید در چارچوب برنامه‌ای مشخص و پایدار تامین شود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان تاکید کرد: مطالبه اصلی برای احیای هورالعظیم باید بر تامین حقابه، اصلاح حکمرانی آب و مدیریت یکپارچه حوضه کرخه متمرکز باشد و همزمان، آثار فعالیت‌های نفتی و سایر فعالیت‌های انسانی نیز با جدیت مدیریت و کنترل شود.
در این نشست، مستند «فراموش‌شده» با محوریت تالاب هورالعظیم با حضور جمعی از فعالان محیط زیست، متخصصان و اهالی رسانه در پردیس سینمایی هلال اهواز اکران شد و پس از آن، نشست نقد و بررسی تخصصی این اثر برگزار شد.
این برنامه با همکاری مرکز مطالعات حکمرانی آب، کانون محیط زیست معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز، انجمن علمی هنرهای تجسمی ایران، شعبه خوزستان و پردیس سینمایی هلال برگزار شد.
