در چرخه مصرف نان با نرخ ضایعات 25 تا 30 درصدی مواجه هستیم / هوشمندسازی حمل آرد راهبرد جدید برای مقابله با فساد در شبکه توزیع

به گزارش ایلنا، غلامرضا ملکی در نشست با خبرنگاران و اصحاب رسانه‌های استان مرکزی به مناسبت روز خبرنگار، افزود: خرید بیش از حد نان، به ویژه نان‌های سنتی و خاص مانند سنگک و بربری که ماندگاری کمتری دارند، عامل اصلی تبدیل نان به ضایعات در خانوارها است. برخی افراد با خرید مقادیر بسیار زیاد نان از نانوایی‌ها و اقدام به فروش نان خشک یا باقی‌مانده، بر روند افزایش ضایعات می‌افزایند و همین امر امنیت غذایی را به مخاطره می‌اندازد.

وی ادامه داد: هدف از اعلام این هشدارها، متهم کردن خانوارها نیست، بلکه تبیین این واقعیت است که هدر رفتن هر واحد نان که به ضایعات تبدیل می‌شود، در واقع حجم عظیمی از منابع آبی و انرژی تولید شده را به هدر می‌دهد و به معنای اتلاف عظیم این منابع استراتژیک است. فرهنگ مصرف در کشور ایران به گونه‌ای است که نان اغلب به صورت گرم و بلافاصله پس از پخت استفاده می‌شود که این امر بخشی از چرخه ضایعات را افزایش می‌دهد.

هوشمندسازی حمل آرد راهبرد جدید برای مقابله با فساد در شبکه توزیع

مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان مرکزی به راه‌اندازی سامانه هوشمند حمل آرد از کارخانه‌ها تا نانوایی‌ها اشاره کرده و اظهار داشت: هوشمندسازی حمل آرد، راهبرد جدید استان برای مقابله با فساد در شبکه توزیع است. ایجاد شفافیت و جلوگیری از خروج غیرقانونی آرد در شبکه توزیع، از مهمترین اهداف این راهبرد است. این سامانه تمامی مراحل جابجایی آرد از کارخانه تا خبازی را رصد کرده و گزارش‌های دقیقی را در اختیار دستگاه‌های نظارتی قرار می‌دهد.

ملکی تصریح کرد: تمامی واحدهای نانوایی استان مرکزی به سامانه‌های هوشمند نظارتی نظیر سامانه آرد و سامانه نانو متصل هستند و فعالیت آنها به صورت مستمر پایش می‌شود. با عملیاتی شدن این سامانه‌ها، گامی مهم در ارتقاء سلامت شبکه توزیع برداشته خواهد شد. شکاف قیمتی فاحش میان نرخ تضمینی خرید گندم و قیمت آرد یارانه‌ای عرضه شده به نانوایی‌ها، زمینه‌ساز بروز برخی تخلفات، سوءاستفاده‌های اقتصادی و انحراف از شبکه توزیع شده است.

وی بیان داشت: در شرایط فعلی که یارانه به واحدهای نانوایی اختصاص می‌یابد، نیازمند ابزارهای دقیق نظارتی هستیم تا از انحراف در شبکه توزیع جلوگیری شود. با توجه به نرخ یارانه‌ای آرد در مقایسه با هزینه‌های واقعی تولید که با هزینه بسیار پایین در اختیار نانوایان قرار می‌گیرد، گاه شاهد بروز تخلفاتی نظیر تبدیل نان به آرد خشک و انحراف آن از چرخه مصرف هستیم که با ورود دستگاه‌های نظارتی و پلیس امنیت اقتصادی، با این موارد برخورد می‌شود.

گندم و نان جایگاه استراتژیک ویژه‌ای در حوزه امنیت غذایی کشور دارند

مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان مرکزی به جایگاه استراتژیک گندم و نان در امنیت غذایی کشور اشاره داشته و در این رابطه تأکید کرد: گندم و نان جایگاه استراتژیک ویژه‌ای در حوزه امنیت غذایی کشور دارند. در این راستا با توجه به سرانه مصرف بالای نان در کشور ایران که حدود 160 تا 170 کیلوگرم برای هر نفر در سال برآورد می‌شود، تلاش‌ها بر محور این است که با تکیه بر تولید داخل، کیفیت آرد و نان مصرفی شهروندان تضمین شود.

ملکی ابراز داشت: گندم‌های خریداری شده در سیلوها و مراکز خرید، پس از انجام آزمایش‌های کیفی، متناسب با نیاز با یکدیگر مخلوط می‌شوند تا کیفیت آرد و نان در سطح مطلوب و یکنواخت حفظ شود. در کنار خرید گندم، موضوع مخلوط شدن، واردات، صادرات و ذخیره‌سازی ترکیبی این محصول نیز به صورت مستمر پیگیری می‌شود تا کمبودهای کمی و کیفی گندم در استان مرکزی مدیریت شود و تعادل لازم در تأمین و توزیع گندم کشور برقرار گردد.

وی اضافه کرد: با توجه به وجود 15 تا 20 رقم گندم آبی و دیم در استان مرکزی، با مدیریت صحیح و اختلاط گونه‌های مختلف، تلاش می‌شود کیفیت آرد استحصالی برای نان‌های مصرفی در سطح استاندارد و یکنواخت حفظ گردد. برای جبران کمبودهای کیفی و انجام اختلاط، سال گذشته حدود 50 هزار تن گندم از استان‌های جنوبی و مبادی وارداتی کشور به استان وارد و همچنین حدود 20 هزار تن گندم نیز از استان به استان‌های مصرف‌کننده صادر شده است.

سهم 10 هزار میلیارد تومانی استان مرکزی از یارانه نان

مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان مرکزی گفت: 500 هزار میلیارد تومان یارانه برای تأمین نان در کشور پیش‌بینی شده که سهم استان از این رقم حدود 9 تا 10 هزار میلیارد تومان است. دولت برای حفظ امنیت غذایی و تضمین دسترسی آسان شهروندان به نان، هزینه‌های زنجیره تأمین آرد را تقبل کرده است. به گونه‌ای که آرد تحویلی به نانوایی‌ها با قیمت یارانه‌ای عرضه می‌شود تا هزینه‌های پخت و توزیع، فشار مضاعفی بر قیمت نهایی نان وارد نکند.

ملکی به ناترازی‌های موجود در هزینه‌های زنجیره تأمین اشاره داشته و در این رابطه افزود: دولت گندم را با قیمت تضمینی حدود 50 هزار تومان خریداری می‌کند، اما آرد را با نرخ 900 تومان به نانوایی‌ها تحویل می‌دهد. این در حالی است که هزینه‌های جانبی نظیر کیسه و حمل‌ونقل نیز توسط دولت پرداخت می‌شود. این اختلاف قیمت‌های گسترده، چالش‌هایی را در حوزه‌های نظارتی ایجاد کرده است که باید برای آن تدابیر خاص و ویژه‌ای اندیشیده شود.

وی ادامه داد: انتقال یارانه مستقیم از زنجیره تولید به مصرف‌کننده نهایی، راهکار مطلوب‌تری برای افزایش شفافیت و کارآمدی در این حوزه است. اگر این موضوع اجرایی شود و یارانه حوزه آرد و نان از چرخه تولید به مصرف‌کننده نهایی منتقل گردد، برآورد می‌شود که ماهانه حدود 250 تا 300 هزار تومان یارانه نان به هر نفر تعلق می‌گیرد. در صورت پرداخت یارانه مستقیم به شهروندان، مدیریت مصرف بهینه توسط خانوارها صورت گرفته و از چالش‌ها جلوگیری می‌شود.

فعالیت 110 واحد نانوایی نان کامل در استان مرکزی

مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان مرکزی اظهار داشت: از مجموع 1550 واحد نانوایی موجود در این استان، بیش از 110 واحد نانوایی به تولید نان کامل مشغول هستند. همچنین از مجموع 11 کارخانه آرد استان، 8 کارخانه در حوزه تولید آرد کامل فعالیت دارد و بر این اساس 7 درصد از سهمیه آرد استان به تولید نان کامل اختصاص پیدا کرده است. این طرح که با هدف ارتقاء ارزش غذایی نان و استفاده از تمامی ظرفیت‌های دانه گندم اجرایی شده است.

ملکی تصریح کرد: کارخانه‌های فعال به صورت میانگین با حدود 40 درصد ظرفیت خود فعالیت می‌کنند. پایین بودن میزان بهره‌برداری از ظرفیت کارخانه‌های آرد، موضوعی کشوری است و میانگین ظرفیت فعال این واحدها در کشور حدود 30 تا 40 درصد برآورد می‌شود. وجود ظرفیت مازاد در کارخانه‌های آرد می‌تواند زمینه رقابت بیشتر واحدها و ارتقاء کیفیت تولید را فراهم کند، اما بخشی از سرمایه‌گذاری‌های انجام شده در این حوزه نیز بدون استفاده باقی می‌ماند.

وی بیان داشت: طرح استفاده از ظرفیت خالی کارخانه‌های آرد با همکاری اتاق بازرگانی و کارگروه گندم و نان استان در حال پیگیری است. در این طرح، گندم از کشورهای شمالی ایران از جمله قزاقستان و ازبکستان به صورت موقت وارد می‌شود و پس از تبدیل به آرد، محصول تولید شده به کشورهایی مانند عراق و افغانستان صادر می‌گردد. اجرای این طرح می‌تواند زمینه ایجاد ارزش افزوده، اشتغال، رونق اقتصادی و بهبود تراز تجاری استان مرکزی را فراهم کند.

خرید 200 هزار تن گندم مازاد بر نیاز کشاورزان در استان مرکزی

مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان مرکزی تأکید کرد: در سال جاری 200 هزار تن گندم مازاد بر نیاز کشاورزان در استان مرکزی از 20 هزار کشاورز خریداری شده که این میزان نسبت به مدت مشابه سال گذشته 20 درصد رشد داشته است. این مقدار خرید گندم، فراتر از نیاز سالانه استان است. با توجه به مازاد محصول گندم موجود، این محصول به سایر استان‌های کشور ارسال می‌شود که نشان دهنده ظرفیت‌های تولیدی و کشاورزی استان در شرایط کنونی است.

ملکی به وضعیت ملی خرید گندم نیز اشاره کرده و ابراز داشت: تاکنون حدود 8.4 میلیون تن گندم در سراسر کشور از کشاورزان به صورت تضمینی خریداری شده که امید است با تسریع در روند پرداخت مطالبات گندم‌کاران، رضایتمندی این قشر مولد بیش از پیش حاصل شود. خرید تضمینی گندم از مهمترین اقداماتی است در راستای حفظ امنیت غذایی و تعادل در نظام آرد و نان کشور انجام می‌شود تا نان مصرفی شهروندان با کیفیت مناسب در اختیار آنها قرار گیرد.

وی به چالش‌های موجود در حوزه ذخیره‌سازی گندم در استان مرکزی اشاره داشته و در این رابطه اضافه کرد: به دلیل تک‌محصولی بودن سیلوهای گندم این استان و محدودیت در کاربری‌های این سیلوها، امکان بهره‌برداری 100 درصدی از این ظرفیت‌های زیرساختی وجود ندارد. بر این اساس سالانه 300 تا 400 هزار تن گندم در این مراکز ذخیره‌سازی شده و مابقی ظرفیت گندم استان، بسته به شرایط تولید، برای نگهداری نهاده‌های دامی استفاده می‌شود.

نقش‌آفرینی اداره‌کل غله و خدمات بازرگانی در تأمین و مدیریت کالاهای اساسی

مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان مرکزی به دیگر مأموریت‌ها و نقش‌آفرینی‌های این مجموعه در حوزه تأمین و مدیریت کالاهای اساسی اشاره کرده و در این خصوص گفت: این اداره‌کل علاوه بر خریداری و ذخیره‌سازی گندم که مهمترین وظیفه و مأموریت آن به شمار می‌رود، در تأمین و مدیریت سایر کالاهای اساسی نیز نقش‌آفرینی می‌کند، چرا که فعالیت‌های حوزه غله و خدمات بازرگانی به صورت مستقیم با سفره و غذای شهروندان ارتباط دارد.

ملکی همچنین به وضعیت زیرساخت‌های ذخیره‌سازی غلات استان مرکزی پرداخته و در این رابطه افزود: این استان با دارا بودن 25 مرکز ذخیره‌سازی استاندارد غلات، ظرفیتی معادل 750 هزار تن دارد که 3 برابر نیاز سالانه استان است. همچنین به منظور حفظ امنیت غذایی و تعادل‌بخشی به بازار، از ذخایر استراتژیک برای جلوگیری از نوسانات قیمتی استفاده می‌شود. در این راستا سال گذشته 4000 تن برنج، شکر و روغن در سطح استان توزیع شده است.