ایلنا از سیستان و بلوچستان گزارش می دهد؛
سوزندوزانی که جنگ و قطعی اینترنت سفرهشان را کوچک کرد/روایت زنان بلوچ از ماههایی که بازار صنایعدستی خاموش شد
از نقشهای رنگی سوزندوزی بلوچ تا آینهدوزیها و دستدوزهای ظریف زنانی که سالها هنرشان را به خانههای ایرانی و بازارهای جهانی رسانده بودند، حالا فقط نگرانی معاش باقی مانده است. نگرانی زنانی که در ماههای جنگ و قطعی اینترنت، نه فقط بازار فروش که بخشی از معیشت خود را از دست دادند.
به گزارش خبرنگار ایلنا، جنگ تحمیلی سوم که از نهم اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، برای بسیاری از صنعتگران صنایعدستی سیستان و بلوچستان فقط یک بحران سیاسی یا امنیتی نبود بلکه بحرانی بود که مستقیم بر سفره خانوادههایشان اثر گذاشت. حدود سه تا چهار ماه قطعی کامل اینترنت، ارتباط سوزندوزان بلوچ را با مشتریان، فروشگاههای آنلاین و بازارهای خارج از استان قطع کرد. بازاری که طی سالهای اخیر به مهمترین مسیر فروش صنایعدستی استان تبدیل شده بود.
صنایعدستی بلوچستان، بهویژه سوزندوزی بلوچ، در سالهای اخیر بیش از همیشه مورد توجه قرار گرفته بود. از نمایشگاههای داخلی تا بازارهای خارجی، هنر زنان بلوچ آرامآرام جای خود را پیدا میکرد و بسیاری از زنان سرپرست خانوار و زنان بدسرپرست توانسته بودند از همین راه امرار معاش کنند. اما جنگ و قطعی اینترنت، چرخه تولید و فروش را مختل کرد.
بازار هنوز به حالت عادی برنگشته است
مینا شیرانی که مدیریت کارگاهی با بیش از ۲۵۰ سوزندوز را برعهده دارد، به خبرنگار ایلنا، میگوید: در دوره قطعی اینترنت، ارتباط ما با مشتریها کاملاً قطع شد و فروش بسیاری از کارگاهها به صفر رسید. حتی حالا هم که اینترنت تا حدی وصل شده، بازار هنوز به حالت عادی برنگشته است.
او ادامه میدهد: مواد اولیه چند برابر شده و از طرف دیگر شرایط اقتصادی موجود باعث شده صنایعدستی از سبد خرید بسیاری از خانوادهها حذف شود. خیلی از کارگاهها در مرحله توقف فعالیت قرار دارند.
شیرانی معتقد است نبود چشمانداز روشن برای بهبود شرایط، ادامه فعالیت را برای کارگاهها دشوارتر کرده است. در این وضعیت هم کسبوکارها آسیب دیدهاند و هم تعداد زیادی از زنان فعال در این حوزه بیکار شدهاند.
زینب یکی از زنانی که سالها از راه سوزندوزی زندگی خود و فرزندانش را می گذرانده است میگوید: تمام مشتریها از طریق فضای مجازی با ما در ارتباط بودند. وقتی اینترنت قطع شد، سفارشها لغو شد و فروش تقریباً به صفر رسید.
او میگوید: در این مدت حتی تامین هزینههای اولیه زندگی هم سخت شده بود. ما از همین کار نان میخوردیم. وقتی فروش نباشد، درآمدی هم نیست. خیلی از زنهایی که با ما کار میکردند بیکار شدند.
آسیه نیز که در یکی از کارگاههای سوزندوزی فعالیت میکند، معتقد است بعد از جنگ هم شرایط به حالت عادی برنگشته و الان هم که اینترنت وصل شده اما بازار به حالت قبل برنگشته است. مردم اولویتشان خرید کالاهای اساسی است و صنایعدستی برای خیلیها کالای لوکس محسوب میشود و با این وضعیت تورم تمایلی به خرید اینجور کالاها ندارند.
به گفته او، افزایش قیمت مواد اولیه نیز فشار مضاعفی بر صنعتگران وارد کرده است: نخ، پارچه و وسایل کار چند برابر شده و ما فروشی نداریم.
مریم یکی دیگر از این هنرمندمان میگوید: بسیاری از زنان بلوچ در این ماهها تنها منبع درآمد خود را از دست دادهاند. خیلی از زنها سرپرست خانوارند و هیچ درآمد دیگری ندارند. وقتی سفارش و فروش قطع شد، زندگی خیلیها دچار مشکل شد.
او ادامه میدهد: بعضی کارگاهها فعالیتشان را کم کردند و بعضی هم در آستانه تعطیلی قرار گرفتند؛ چون نه فروش بود و نه حمایتی که بتواند بخشی از خسارتها را جبران کند.
صنعتگران با وجود مشکلات، کار را متوقف نکردند
مدیر کل میراث فرهنگی استان نیز با تایید آسیبهای وارد شده به این حوزه میگوید: صنعتگران ما در بازه ۲۵ روزه سال گذشته حدود ۷ میلیارد تومان فروش داشتند اما این رقم امسال به کمتر از یک میلیارد تومان رسیده است.
محمدهادی طهرانی مقدم می گوید: کاهش حضور مسافران و اختلالات اینترنتی تاثیر مستقیمی بر رکود بازار صنایعدستی استان داشته است. با این حال طهرانی مقدم تاکید میکند که فعالیت صنعتگران در دوران جنگ متوقف نشد و در این مدت تعطیلی کامل در حوزه صنایعدستی نداشتیم و صنعتگران ما با وجود همه مشکلات به کار خود ادامه دادند.
او همچنین میگوید: خوشبختانه هیچ کارگاه یا فروشگاه صنایعدستی به صورت مستقیم مورد حمله قرار نگرفت و حمایتهایی نیز برای فعالان این حوزه پیشبینی شد.
او از اختصاص ۸۶ میلیارد تومان تسهیلات تبصره ۱۸ با نرخ چهار درصد برای مشاغل خانگی و پشتیبانان صنایعدستی خبر میدهد و می گوید: با پرداخت تسهیلات قرار است بخشی از خسارتهای واردشده به صنعتگران جبران شود.
فعالان صنایعدستی معتقدند آسیب جنگ و قطعی اینترنت به این حوزه فقط محدود به چند ماه گذشته نیست و آثار آن تا مدتها ادامه خواهد داشت. بازاری که بهسختی و طی سالها برای صنایعدستی بلوچستان شکل گرفته بود، حالا با رکود، کاهش قدرت خرید مردم و بیثباتی اقتصادی روبهرو شده است.
در استانی که هزاران زن از راه سوزندوزی و صنایعدستی امرار معاش میکنند، خاموش شدن بازار صنایعدستی فقط به معنای کاهش فروش نیست بلکه به معنای کوچکتر شدن سفره خانوادههایی است که هنر، تنها دارایی و راه درآمدشان بوده است.
