جولان ریزگردها در خوزستان؛ نفس جنوب به شماره افتاد
موج تازهای از گرد و غبار و ریزگردها بار دیگر آسمان شهرهای خوزستان را تیره و زندگی روزمره مردم را مختل کرده است؛ پدیدهای که این روزها با شدت بیشتری استان را درگیر کرده و موجب دورکاری ادارات، غیرحضوری شدن برخی مراکز آموزشی و تأخیر در آغاز بهکار ادارات در روزهای سهشنبه و چهارشنبه شده است.
به گزارش خبرنگار ایلنا از خوزستان و براساس اعلام کارگروه اضطرار آلودگی هوا، افزایش غلظت آلایندهها و ورود تودههای گرد و غبار با منشأ خارجی، شرایط زیستی در بسیاری از شهرهای استان را بحرانی کرده است.
گزارشها نشان میدهد بخش مهمی از این ریزگردها از کانونهای فعال در کشورهای همسایه بهویژه عراق و عربستان وارد آسمان خوزستان میشود؛ با این حال کارشناسان معتقدند کانونهای داخلی از جمله تالابهای خشکشده، زمینهای رها شده کشاورزی، برداشت بیرویه آب و کمآبی گسترده نیز سهم قابل توجهی در تشدید این بحران دارند.
در روزهای اخیر، شدت آلودگی هوا در شهرهایی همچون اهواز، آبادان، ماهشهر، شوش، دزفول و اندیمشک به حدی رسید که مسئولان استانی برای حفظ سلامت شهروندان، فعالیت ادارات را در روز سهشنبه بهصورت دورکاری اعلام کردند و برخی دستگاهها نیز امروز چهارشنبه با دو ساعت تأخیر آغاز به کار کردند.
این تصمیمها اگرچه اقدامی فوری برای کاهش مواجهه مردم با آلودگی محسوب میشود، اما بار دیگر عمق بحران زیستمحیطی در جنوب کشور را نمایان کرد.
در کنار عوامل داخلی، بسیاری از کارشناسان، کشور عراق را اصلیترین منشأ خارجی گرد و غبار ورودی به خوزستان میدانند؛ جایی که خشک شدن گسترده تالابها، بیابانزایی و کاهش پوشش گیاهی، کانونهای عظیم تولید ریزگرد را شکل داده است.
طی سالهای اخیر نشستها و رایزنیهای متعددی میان مقامها و کارشناسان ایران و عراق برای مهار این بحران برگزار شده، اما این جلسات تاکنون دستاورد ملموس و موثری در کنترل کانونهای گرد و غبار نداشته است.
یکی دیگر از عوامل تشدید آلودگی هوا در خوزستان، آتشسوزیهای مکرر در بخش عراقی تالاب هورالعظیم است؛ تالابی مشترک میان ایران و عراق که در سالهای اخیر بارها دچار حریق گسترده شده است. دود ناشی از این آتشسوزیها همراه با گرد و غبار، کیفیت هوای شهرهای خوزستان را به شدت کاهش داده و نفس کشیدن را برای ساکنان دشوار کرده است.
فعالان محیط زیست معتقدند کاهش حقآبه تالاب، خشکسالی و ضعف مدیریت زیستمحیطی در دو سوی مرز، هورالعظیم را به یکی از کانونهای بحرانی آلودگی در منطقه تبدیل کرده است.
پزشکان و متخصصان حوزه سلامت نیز هشدار میدهند که تداوم حضور ریزگردها در هوا، خطر ابتلا به بیماریهای تنفسی، حملات آسم، مشکلات قلبی و عروقی و التهابهای چشمی را افزایش میدهد. کودکان، سالمندان، زنان باردار و بیماران دارای مشکلات زمینهای بیش از سایر گروهها در معرض آسیب قرار دارند. بسیاری از مراکز درمانی خوزستان نیز در روزهای اوج آلودگی، با افزایش مراجعه بیماران تنفسی مواجه میشوند.
اما تبعات این پدیده تنها به جسم انسان محدود نمیشود. کارشناسان علوم رفتاری معتقدند زندگی طولانیمدت در شرایط آلودگی شدید هوا میتواند موجب افزایش اضطراب، افسردگی، خستگی ذهنی، پرخاشگری و احساس ناامیدی اجتماعی شود. تعطیلیهای مکرر، محدود شدن فعالیتهای روزانه و نگرانی دائمی خانوادهها درباره سلامت فرزندان، فشار روانی سنگینی بر شهروندان تحمیل کرده است.
در حوزه محیط زیست نیز ریزگردها خسارتهای گستردهای به همراه دارند. کاهش کیفیت خاک، نابودی پوشش گیاهی، تهدید تنوع زیستی، خشک شدن تالابها و کاهش بهرهوری کشاورزی تنها بخشی از پیامدهای این بحران مزمن است. کارشناسان تأکید دارند که مهار این پدیده نیازمند همکاری منطقهای، احیای تالابها، مدیریت منابع آب، توسعه فضای سبز و اجرای طرحهای مقابله با بیابانزایی است.
کارشناسان هشدار میدهند تا زمانی که همکاریهای منطقهای از سطح نشستهای تشریفاتی فراتر نرود و برنامهای عملی برای احیای تالابها و تثبیت کانونهای گرد و غبار اجرا نشود، خوزستان همچنان درگیر روزهای خاکستری و بحرانهای پیدرپی زیستمحیطی خواهد بود.
شهروندان خوزستان سالهاست با بحران گرد و غبار دست و پنجه نرم میکنند؛ بحرانی که حالا دیگر نه یک پدیده مقطعی، بلکه تهدیدی دائمی برای سلامت، اقتصاد و کیفیت زندگی مردم جنوب کشور به شمار میرود.
