انعقاد تفاهمنامه میراثفرهنگی و آب منطقهای فارس؛
پژوهش پیرامون پیشینه سازههای آبی تاریخی فارس کلید خورد/انسداد تمامی چاههای غیرمجاز در حریمهای سهگانه تخت جمشید
در راستای حفاظت، مرمت و بهرهبرداری بهینه از سازههای آبی تاریخی استان فارس، تفاهمنامه همکاری مشترکی میان ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی فارس و شرکت سهامی آب منطقهای استان به امضا رسید.
به گزارش ایلنا، این تفاهمنامه استراتژیک به نمایندگی بهزاد مریدی مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری وصنایع دستی استان فارس) و سیاوش بدری رئیس هیئتمدیره و مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس با هدف همافزایی در سه حوزه کلیدی «پژوهش»، «حفاظت و مرمت» و «معرفی و بهرهبرداری» از سازههای آبی تاریخی منعقد شد.
بر اساس مفاد این تفاهمنامه که به مدت ۳ سال اعتبار خواهد داشت، طرفین متعهد شدند با تجمیع توان تخصصی و منابع مالی، گامهای موثری در جهت صیانت از میراث تمدنی آب در استان فارس بردارند.
در این همکاری مشترک، ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس وظیفه تأمین کارشناسان متخصص باستانشناسی و مرمت، نظارت بر استانداردهای فنی و پیگیری اعتبارات زیرساختهای گردشگری را بر عهده دارد. همچنین ارائه مشاورههای علمی برای راهاندازی موزه بزرگ آب فارس از دیگر تعهدات کلیدی این ادارهکل محسوب میشود.
از سوی دیگر، شرکت آب منطقهای فارس متعهد به تأمین منابع مالی برای فاز اول مطالعات پژوهشی، همکاری در حفاظت فیزیکی از سازهها و مشارکت در تأمین اعتبارات اجرایی برای مرمت آثار پس از پایان مراحل مطالعاتی شده است.
این همکاری که با تأکید بر محرمانگی اطلاعات پژوهشی و رعایت حقوق مالکیت فکری تنظیم شده، قرار است جانی دوباره به سازههای آبی تاریخی استان فارس (نظیر بندها، قناتها و پلهای باستانی) بخشیده و آنها را به چرخه بهرهبرداری پایدار گردشگری وارد کند.
مدیرکل میراث فرهنگی فارس در این مراسم با تأکید بر لزوم صیانت از آثار تاریخی در برابر تهدیدات، پیشنهاد راهاندازی دبیرخانه فراگیر ابداعات محلی با تأثیرات جهانی را مطرح کرد و خواستار بازگشت به دانش بومی پیشینیان در حوزه مدیریت منابع زیستی شد.
بهزاد مریدی با اشاره به جایگاه فراوزارتخانهای تختجمشید اظهار داشت: تختجمشید متعلق به هیچ دستگاه و نهادی نیست، بلکه میراثی زنده متعلق به تمام مردم ایران و جهانیان است؛ اثری بیبدیل که تاریخ ۲۵۰۰ ساله را با خود حمل میکند.
مدیرکل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی استان فارس با اشاره به نگرانیهای دوران اخیر و سایه شوم جنگ بر منطقه، تصریح کرد: در تمام لحظاتی که تهدید جنگ وجود داشت، دغدغه اصلی ما در مجموعه میراث فرهنگی، حفاظت از این پیکره عظیم بود تصور شیراز و فارس بدون حافظ، سعدی، تختجمشید و پاسارگاد غیرممکن است؛ چرا که اگر اینها نباشند، ما تفاوتی با دیگر استانها نخواهیم داشت. ساختمانها و پلها قابل بازسازیاند، اما تختجمشید و حافظ هرگز تکرار نمیشوند.
مریدی با تکیه بر عناصر اربعه، «آب» را فراتر از یک عنصر زیستی خواند و گفت: آب آغازگر همه زبانها و ابتدای هر بودنی است. خوشحالم که مدیران ارزشمند حوزه آب، نگاه ویژهای به این عنصر حیاتی در فارس بزرگ دارند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به نقد تقلید کورکورانه از الگوهای غربی پرداخت و خاطرنشان کرد: متأسفانه ما فاقد مخزن دانش بومی هستیم و به همین دلیل به سمت الگوهای توسعهیافته مغربزمین حرکت کردهایم، در حالی که پیشینیان ما دانش عمیقی در مدیریت منابع داشتهاند. شاید به تأثر از فضای مدرن، سدهایی ساخته شد که ضرورتی نداشت، در حالی که دانش بومی ما بر حفظ آب در زیر زمین (مانند تجربه کرمان و ماهان) تأکید داشت.
مدیرکل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی استان فارس پیشنهاد ایجاد یک دبیرخانه فراگیر بیندستگاهی را مطرح کرد و افزود: ما به دنبال خلق رویدادی بزرگ تحت عنوان ابداعات محلی، تأثیرات جهانی هستیم تا ابداعات بیشمار ایران فرهنگی در حوزههای کشاورزی، آب، طب و تربیت را به رخ جهانیان بکشیم و وارد دنیای پسامدرن شویم.
مریدی در پایان ابراز امیدواری کرد که با پیگیریهای روابط عمومی و همکاری دستگاههای اجرایی، این دبیرخانه تا روز شیراز در مکانی نمادین همچون تختجمشید یا حافظیه مستقر شود تا به عنوان الگویی تمامعیار برای کشور، دانش بومی فارس را مستندسازی و معرفی کند.
کم آبی چالش جدی همه جوامع بشری
مدیرعامل آب منطقهای فارس نیز در این جلسه، بر لزوم توسعه تعاملات بین سازمانی با هدف مواجهه علمی با مسائل و چالشهای حوزههای مختلف تاکید کرد.
.jpg)
سیاوش بدری گفت: کم آبی که امروز به چالش جدی همه جوامع بشری بدل شده، واقعیت اقلیمی سرزمین ایران عزیز بوده، به طوری که حتی در اسناد به جای مانده از ۲۵۰۰ سال قبل هم کورش از خداوند منان، مصون ماندن این سرزمین از آسیب خشکسالی را درخواست کرده است.
وی ادامه داد: طی سالیان متمادی از گذشته تاکنون به دلیل دستیابی بشر به دانش نوین و پیشرفتهای علمی، برداشت از منابع آبی رو به افزایش رفته و در نتیجه، وضعیت منابع آب بغرنجتر شده است، اکنون به نقطهای رسیدهایم که به دلیل برداشتهای بیرویه از منابع آب زیرزمینی، شاهد گسترش مسائلی نظیر فرونشست هستیم.
بدری با یادآوری اینکه طی سالهای اخیر، وقوع فرونشست در عرصه، برخی آثار ارزشمند تاریخی نظیر تختجمشید را هم تهدید کرده است، گفت: شرکت آب منطقهای فارس در زمینه حفر و کف شکنی چاهها در حریمهای میراثی، با هدف حفاظت از این آثار، فرایند ها را مدیریت کرده است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس، ضمن هشدار نسبت به بحران فرونشست زمین در اطراف مجموعهی جهانی تختجمشید، از انسداد تمامی چاههای غیرمجاز در حریمهای سهگانه این اثر تاریخی خبر داد و بر بازگشت به مدیریت سازگار با کمآبی تأکید کرد.
رئیس هیئت مدیره آب منطقهای فارس در بخشی از سخنان خود به قدمت طراحی و ساخت سازههای مختلف آبی در ایران پرداخت و خاطرنشان کرد: ساخت سد، سازههای مختلف آبی و حفر قنات در نقاط مختلف ایران قدمتی بیش از 3 هزارساله دارد. امروز هم ایران اسلامی در مهندسی سدسازی، از کشورهای مطرح جهان محسوب میشود.
بدری اضافه کرد: در یک بازه زمانی کشورهای خارجی به عنوان پیمانکار و مجری در سدسازی ایران فعال بودند اما اکنون ایران اسلامی در زمینه احداث سد، نه تنها وابستگی به هیچ کشوری ندارد بلکه خدمات فنی و مهندسی را صادر میکند.
وی با اشاره به وجود آثار ارزشمند تاریخی در زمینه سازههای آبی در سراسر کشور به ویژه استان فارس، لزوم فراهم کردن بستری مناسب برای شناساندن و معرفی کامل این آثار را مورد تاکید قرار داد.
بدری، امضا و مبادله تفاهمنامه پژوهشی مطالعاتی بین شرکت آب منطقهای و میراث فرهنگی فارس را شروعی دیگر برای توسعه و تعمیق تعاملات و همافزاییها دانست و گفت: از سالها قبل موضوع ایجاد موزه آب مد نظر بوده است که امیدواریم با همکاری میراث فرهنگی، در سطحی مناسب، عملیاتی شود.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس در پاسخ به مطالبات حوزه میراث فرهنگی، از آمادگی کامل برای تأمین آب مورد نیاز فضاهای سبز و حیاتی مجموعههای تاریخی خبر داد و افزود: در خصوص آرامگاه سعدی و درختان این مجموعه، دستورات لازم برای تخصیص و افزایش سهمیه آب به میزان مورد نیاز صادر شده است تا از این میراث ارزشمند به بهترین شکل حفاظت شود.
اتصال پایدار میراث جهانی به شبکه آب سد درودزن
مدیر پایگاه میراث جهانی تختجمشید نیز در این مراسم از حل معضل دیرینه تأمین آب این مجموعه بینالمللی و اتصال آن به شبکه آب سد درودزن خبر داد.
محمدجواد جعفری با اشاره به اهمیت حیاتی تأمین آب در محوطههای تاریخی اظهار داشت: تختجمشید سالها با بحران جدی آب روبرو بود؛ از سه چاه موجود در مجموعه، یک چاه کاملاً خشک، یک چاه شور و چاه سوم نیز با دبی بسیار اندک، تنها پاسخگوی بخش کوچکی از نیازها بود.
وی با بیان اینکه کمبود آب در ماههای گذشته مجموعه را وارد وضعیت بحرانی کرده بود، تصریح کرد: خوشبختانه با پیگیریهای مستمر استاندار فارس، مدیرکل میراث فرهنگی و مسئولان شرکت آب منطقهای، از دو ماه گذشته انشعاب شبکه آب درودزن به تختجمشید رسید و هماکنون این آب در مدار مصرف قرار گرفته است.
جعفری به حواشی ایجاد شده در فضای مجازی پیرامون وضعیت فضای سبز این مجموعه جهانی اشاره کرد و گفت: در سالهای اخیر همواره بابت خشک شدن درختان و عدم آبرسانی مناسب تحت فشار رسانهای بودیم، اما با این اتفاق بزرگ، دغدغه خشک شدن فضای سبز و درختان تختجمشید برای همیشه مرتفع شد.
مدیر پایگاه میراث جهانی تختجمشید در پایان با قدردانی از تلاشهای فنی و مدیریتی صورت گرفته، خواستار برگزاری آیین رسمی رونمایی از این پروژه با حضور استاندار فارس شد و تأکید کرد که این اقدام، گامی بزرگ در جهت صیانت از شناسنامه تاریخی ایران است.
