رئیس کمیته محرومیت زدایی شورای اسلامی شهر:
تدوین سند محرومیتزدایی برای ۵۲ محله شیراز/ ورود شورا به فاز دوم محرومیتزدایی
رئیس کمیته محرومیت زدایی شورای اسلامی شهر شیراز با تشریح روند تبدیل مفهوم محرومیتزدایی از یک رویکرد شعاری به برنامهای مبتنی بر داده، سند و شاخصهای اجرایی، از تدوین «سند محرومیتزدایی» برای هر یک از ۵۲ محله این شهر خبر داد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، سیده مریم حسینی امروز ١٨ بهمن در نشست خبری با خبرنگاران تأکید کرد: این سند بهعنوان نقشه راهی برای تحقق توسعه عادلانه، ارتقای کیفیت زندگی و هویتبخشی به محلات تدوین شده است.
وی با تشریح اقدامات، چالشها و چشمانداز این کمیسیون از زمان شکلگیری، با تأکید بر ضرورت نگاه عادلانه در مدیریت شهری اظهار کرد: تلاش ما بر این بوده است که مفهوم محرومیت را بهصورت دقیق تبیین و به یک چارچوب اجرایی تبدیل کنیم تا بتوان بر اساس شاخصهای مشخص، مشکلات محلات را شناسایی و برای رفع آنها برنامهریزی کرد.
وی همچنین از عبور از مرحله نخست که تمرکز آن بر تأمین زیرساختهای پایه شهری بود خبر داد و اعلام کرد کمیسیون وارد مرحله دوم با رویکرد «تربیتمحور» شده است؛ مرحلهای که با همکاری دستگاههایی از جمله قوه قضائیه و با هدف کاهش آسیبهای اجتماعی دنبال میشود.
عضو شورای شهر شیراز با اشاره به اینکه در ابتدای فعالیت کمیسیون حتی درباره بهکارگیری واژه «محرومیتزدایی» نیز دیدگاههای متفاوتی وجود داشت، گفت: نقطه آغاز کار، بررسی وضعیت موجود شهر با تمرکز بر ریشههای شکلگیری محرومیت بود. دادههای اولیه از طریق سامانه ۱۳۷، مطالعات میدانی و همچنین مشورت گسترده با کارشناسان، معتمدان محلی، ائمه جماعات مساجد و دستگاههای ذیربط جمعآوری شد و این اطلاعات مبنای شکلگیری تصویر دقیقتری از مسائل محلات و آغاز فرآیند احصای مشکلات قرار گرفت.
حسینی با بیان اینکه نخستین چالش، تعیین اولویتها بود، افزود: اعضای کمیسیون با الگوبرداری از الگوی سلسلهمراتب نیازها و با تمرکز بر نیازهای پایه، به شناسایی اساسیترین کمبودهای شهری پرداختند که نتیجه آن استخراج ۱۲ مشکل اصلی در حوزه امکانات زیربنایی بود؛ مسائلی که حل آنها پیشنیاز هرگونه توسعه محسوب میشود.
وی به مواردی همچون جمعآوری پسماند، شبکهسازی و جدولکشی، ایجاد سرویسهای بهداشتی عمومی، توسعه ایستگاههای اتوبوس و حملونقل، ساماندهی آبهای سطحی و مناسبسازی فضاهای شهری برای توانخواهان اشاره کرد و افزود: بیتوجهی به این نیازهای پایه موجب شده بخشی از شهروندان، از جمله سالمندان، افراد دارای معلولیت و خانوادهها با مشکلات جدی در استفاده از فضاهای شهری مواجه شوند.
به گفته رئیس کمیته محرومیت زدایی شورای اسلامی شهر شیراز این خدمات در ذات خود جزو وظایف مدیریت شهری است، اما زمانی به مصداق محرومیت تبدیل میشود که ارائه آنها با تأخیر یا انباشت مطالبات همراه باشد.
وی همچنین نیازهایی مانند دسترسی به درمانگاه، داروخانه، آزمایشگاه و اورژانس را از دیگر زیرساختهای ضروری برشمرد و تحقق آنها را نیازمند همکاری دانشگاه علوم پزشکی و سایر نهادهای مسئول دانست.
توجه صرف به زیرساختها برای تحقق توسعه متوازن کافی نیست
حسینی با تأکید بر اینکه توجه صرف به زیرساختها برای تحقق توسعه متوازن کافی نیست، اظهار کرد: مؤلفههایی نظیر امنیت، خدمات شهری، فرهنگ و احساس تعلق اجتماعی نیز باید در برنامهریزیها لحاظ شود.
رئیس کمیته محرومیت زدایی شورای اسلامی شهر شیراز با اشاره به اینکه «سند محرومیتزدایی» برای هر یک از ۵۲ محله شیراز تدوین شده است، یادآور شد: این سند در سطح کشور کمنظیر است و شامل شناسنامهای جامع برای هر محله است که اطلاعاتی مانند شماره و محدوده محله، مساحت، تراکم و جمعیت، تعداد خانوار، نرخ سواد، میزان اشتغال و سطح برخورداری یا کمبرخورداری از خدمات را در بر میگیرد. مطالعات مرتبط با این سند از سال ۱۴۰۰ آغاز شده و همچنان ادامه دارد.
حسینی یکی از محورهای مهم برنامهریزی را توجه به «کارکرد» محلات عنوان کرد و گفت: یکی از آسیبهای توسعه شهری آن است که صرفاً به ظاهر کالبدی توجه میشود، در حالی که هر محله باید بر اساس ظرفیتها و ویژگیهای خود دارای کارکرد مشخصی در حوزههایی مانند فرهنگی، آموزشی، صنعتی یا مسکونی باشد تا هویت محلی تقویت و زمینه رونق اجتماعی و اقتصادی فراهم شود.
به گفته وی، پروژههای کمیسیون نیز بر اساس همین کارکرد تعریفشده برای محلات پیش میرود.
عضو شورای شهر شیراز با اشاره به پیشرفت پروژههای عمرانی در فاز نخست که بر بهبود زیرساختها متمرکز بود، از تحول رویکرد کمیسیون محرومیت زدایی در ورود به فاز دوم با نگاه «تربیتمحور» خبر داد.
حسینی اظهار کرد: این تغییر رویکرد با الهام از نشستهایی در حوزه پیشگیری از جرم شکل گرفت و بر این مبنا استوار است که ارتقای کیفیت محیط شهری، بهبود دسترسیها و ساماندهی فضاهای محلهای میتواند به کاهش جرمخیزی و آسیبهای اجتماعی کمک کند. در همین راستا، همکاریهایی با نهادهای قضایی و انتظامی برای طراحی و اجرای پروژههایی با اثرگذاری مستقیم و غیرمستقیم بر کاهش آسیبها شکل گرفته است.
وی از اجرای طرحهایی با مشارکت سازمان فرهنگی شهرداری خبر داد که هدف آن شناسایی و حمایت از نوجوانان و جوانان در معرض آسیب در محلات کمبرخوردار است و حوزههایی مانند وضعیت تحصیلی، شرایط تغذیه و بهداشت بهویژه در میان دختران و پسران در سنین حساس را پوشش میدهد.
بسیاری از مسائل محلات فراتر از اختیارات مستقیم مدیریت شهری است
رئیس کمیته محرومیت زدایی شورای اسلامی شهر شیراز در بخش دیگری از سخنان خود بر نقش شهرداری بهعنوان حلقه هماهنگکننده میان دستگاههای مختلف تأکید کرد و گفت: بسیاری از مسائل محلات فراتر از اختیارات مستقیم مدیریت شهری است و بدون همکاری نهادهایی مانند آموزشوپرورش، دانشگاه علوم پزشکی و سایر دستگاهها حل نمیشود.
به گفته وی، شکاف میان دستگاهها میتواند منجر به بروز آسیبهای ثانویه اجتماعی و امنیتی شود، در حالی که تجربه پروژههای بازآفرینی در محلاتی همچون کوزهگری، احمدآباد و ثبات نشان داده است همافزایی بیندستگاهی نتایج مؤثرتری به همراه دارد.
حسینی در پایان با رد نگاه تشریفاتی به این کمیسیون، آن را نهادی برنامهمحور، هدفمند و دارای شاخصهای ارزیابی و گزارشدهی توصیف کرد و ابراز امیدواری کرد این الگو در سایر حوزههای مدیریت شهری نیز مورد توجه قرار گیرد.
