تکاپوی بازار کار البرز و لرستان برای زنده ماندن/ به کارفرمایان الکی امتیاز ندهید!

به گزارش خبرنگار ایلنا، روند تعدیل نیرو و متقاضیان بیمه بیکاری پس از جنگ، در همه استان‌های کشور یکسان نیست. برخی استان‌ها بیش از سایر مناطق کشور قربانی حملات هوایی و موشکی دشمن بودند و دقیقاً همان استان‌ها به سبب شرایط صنعتی و بازار کار آن‌ها، آسیب‌پذیرتر بوده و فوراً در معرض تعدیل نیروی گسترده قرار گرفتند. در این میان، برخی استان‌ها از قبل، بحرانی جدی در فضای کسب و کار و بازار کار خود داشتند و با اولین تکانه جنگ، بیش از گذشته در ورطه بیکاری فرو رفتند. 

در شرایطی که طی جنگ سی و نه روزه اخیر، استان تهران و خوزستان -که پیش‌تر در ایلنا مورد بررسی قرار دادیم- یکی از جدی‌ترین آسیب‌ها را متحمل شدند، استان‌های البرز و لرستان نیز در رتبه‌های بعدی، بیشترین آسیب را از نظر ضربه به بازار کار متحمل شدند. استان البرز  به سبب تعدد واحدهای تولیدی مورد آسیب و حمله هوایی و استان لرستان به سبب میزان فشاری که از قبل روی بازار کار این استان بود و این وضعیت شکننده در زمان جنگ تشدید شد، به نوعی درگیر معضل تعدیل نیرو و بیکاری گسترده کارگران شدند. 

استان لرستان در چند سال اخیر، جزو یکی از پُربیکارترین استان‌های کشور (علیرغم استعدادهای طبیعی، معدنی و صنعتی و نیروی انسانی) بوده است و در عین حال، در جنگ اخیر چند آسیب جدی به آن وارد آمد و ضمناً معضلِ تامین منابع، واحدهای قدیمی این استان را با مشکل مواجه کرد. استان البرز نیز بنابر روایت یکی از فعالان کارگری، حدود ۱۳۵ واحد صنعتی و تولیدی (اعم از کوچک، متوسط و بزرگ) خود را در جریان این حملات از دست داده و همچنین درگیر خسارت‌های کلی یا جزئی در بخش تولید شده است! 

در این میان، در برخی استان‌ها، مدیران کل استانی وزارت تعاون و مدیران استانی وزارت صنعت، تلاش دارند که از تحقق تعدیل نیرو و تعطیلی واحدهای تولیدی به هر نحو ممکن جلوگیری کنند. برای سنجش میزان موفقیت آن‌ها، آمار دقیق و تفکیکی از متقاضیان بیمه بیکاری لازم است که تاکنون سازمان تامین اجتماعی چنین آماری را ارائه نداده و قصد انتشار آن را نیز ندارد. تنها آمار غیررسمی که از سوی رئیس هیات مدیره این سازمان در هفته کارگر مطرح شد، رقمی بین ۲۰۰ تا ۵۰۰ هزار متقاضی تا نیمه فصل بهار بوده است. 

تکاپوی لرستان برای جلوگیری از انباشت بیمه‌های بیکاری

تضمین‌های بازگشت به کار

محمدحسن موسیوند (عضو هیات مدیره کانون بازنشستگان تامین اجتماعی لرستان و دبیر اجرایی خانه کارگر استان) در پاسخ به سوالاتی پیرامون آخرین وضعیت واحدهای تولیدی در لرستان می‌گوید: ما از آمار دقیق تعداد بیکارشدگان و تعداد متقاضیان بیمه بیکاری بی‌اطلاع هستیم و تنها ادارات کار و اداره تامین اجتماعی استان از آن آگاه است. اما در نهایت اخراج و تعدیل یک نفر نیز از نظر ما ظلم است. 

وی افزود: در ماه گذشته، تعداد ۶۴۰ نفر از کارگران نساجی بروجرد تعدیل شدند. این مجموعه یکی از بزرگترین واحدهای تولیدی استان لرستان است. با تلاش مدیران کار استان و مدیرکل کار بروجرد، از کارفرما و مدیران مجموعه قول کتبی گرفته شد که ظرف سه ماه کلیه کارگران اخراجی از این مجموعه بر سر کار برگردند. علاوه بر این تضمین بازگشت به کار، شرکت بزرگ دیگر استان یعنی «شرکت صنایع فروآلیاژ ایران» در شهر ازنا نیز، در معرض تعدیل نیرو بود. مدیرعامل این مجموعه به رئیس اداره کار استان نامه‌ای ارسال کرد و بنابر دلایل خاصی از جمله کمبود مواد اولیه، امکان کار را ناممکن دانسته بود. خوشبختانه این واحد هم با پیگیری اداره کار استان و استاندار، به مرحله تعدیل نیرو نرسید و شرکت نیز تعطیل نشد. 

موسیوند تصریح کرد: در شهرهایی مثل خرم‌آباد و بروجرد، شاهد تعدیل نیرو در واحدهای بزرگ، متوسط و کوچک و معرفی کارکنان آن‌ها به ادارات کاربودیم، اما مناطق شمالی استان مثل ازنا، الیگودرز و. .  کمتر دچار آسیببیکارسازی و تعدیل شدند. بیشتر واحدهایی که نیروهای خود را اخراج کردند، واحدهای کوچک استان بودند که مشکل اول آن‌ها تهیه مواد اولیه است. البته برخی پروژه‌ها مانند «سد مخمل کوه» که نزدیک به ۱۰۰ کارگر داشت نیز تعطیل شده است. وزارت نیرو باید برخی پروژه‌ها مانند این سد خاص را تامین مالی کند که تاکنون این اقدام رخ نداده است. این کارگران هم درحال رجوع به بیمه بیکاری هستند. 

این فعال کارگری با بیان اینکه «تشکیل پرونده بیمه بیکاری برای کارگر سم است» گفت: درست است که ما مسکن‌هایی را مانند بیمه بیکاری دریافت می‌کنیم، اما در آینده در بحث مدیریت منابع تامین اجتماعی دچار مشکل می‌شویم. با وجود افزایش تعداد مطالبه‌کنندگان بیمه بیکاری، مشخص نیست اگر دولت کامل منابع آن را تقبل نکند، تامین اجتماعی بتواند حقوق بازنشستگان را پرداخت کند.

دبیر اجرایی خانه کارگر لرستان در پایان خاطرنشان کرد: توصیه ما به کارگران این است که به صندوق بیمه بیکاری دلخوش نکنند.  مشخص نیست با این وضعیت سازمان تامین اجتماعی، وضع آینده ما چگونه باشد. از طرفی اگر این صندوق با بحران مواجه شود، پنج میلیون مستمری‌بگیر دچار مشکل می‌شوند و این باعث می‌شود که دولت تمایل پیدا کند که به راه‌های دیگری فکر کند. دولت باید بسته‌های حمایتی به کارفرمایان واقعی که دچار مشکلات واقعی هستند، اختصاص می‌داد. باید عوامل و بهانه‌هایی که باعث ایجاد رغبت در اخراج کارگر می‌شود را از دست کارفرما گرفت! 

سوز سرمایه تعدیل نیرو در میانه‌ی کوه‌های البرز! 

استان البرز برخلاف استان کهن اما نسبتاً محروم و غیرصنعتی لرستان، استانی بسیار نوپا اما در عین حال ناگهان صنعتی شده است. استقرار استان البرز در جوار چهار استان صنعتی کشور شامل تهران، قزوین، مازندران و مرکزی موجب شده تا این استان باوجود تاریخ اندک، جایگاهی صنعتی پیدا کند. 

در همین راستا، محمد اصلانی (عضو کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار استان البرز) در این ارتباط توضیح داد: استان البرز در جریان جنگ اخیر جزو سه استان نخست در زمینه آسیب صنایع است. ما در بخش صنایع غیرمادر، بیشترین آسیب را در کشور متحمل شدیم. ما پنج شهرک صنعتی مطرح در اطراف کرج و کل استان البرز داریم که به سه مورد آن حمله جدی صورت گرفت. 

اصلانی تصریح کرد: وضعیت مطالبه بیمه بیکاری در استان البرز هم مانند سایر استان‌هاست. افراد در صفوف طولانی در حال ثبت‌نام بیمه بیکاری هستند. اما تنها آن آماری دقیق است که سازمان تامین اجتماعی ارائه دهد و این آمار نیز به صورت رسمی فعلا ارائه نمی‌شود. در این استان البته بخشی از نیروی کار به صورت غیررسمی فعال است که عملاً نمی‌توانند برای حل مشکل بیکاری خود به ادارات کار مراجعه کنند. برخی کارخانجات استان که مواد اولیه خود را از صنایع پتروشیمی و فولاد می‌گیرند، اکنون دچار مشکل جدی هستند. ما اخیراً جلسه‌ای با مدیرکل کار و فرمانداران و سایر مسئولان در استانداری با محوریت تلاش برای جلوگیری از تعدیل نیرو داشتیم. آن جلسه نیز چندان مثبت نبود....

وی افزود: ما در این شرایط و در این پیچ تاریخی، باید امید تزریق کنیم به هرحال از این گردنه عبور کنیم.  ما در حضور استاندار و مدیرکل کار استان طی جلسه هفته گذشته تاکید کردیم که باید بازرسی قوی و موثری صورت گیرد تا واحدهای تولیدی‌ای که دچار آسیب جزئی مثل شکستن شیشه شده‌اند، خود را در ذیل تسهیلات واحدهایی که کارفرمای آن‌ها آسیب کلی دیده و امکان تولید برایش وجود ندارد، قرار نگیرند. 

عضو شورای اسلامی کار استان البرز تاکید کرد: ما به وضوح کارفرمایانی را می‌بینیم که حاضر به ضرر دهی شدند و کار خود را تعطیل نکردند و کارگران را به قیمت ضرر خود اخراج نکردند. در مقابل بسیاری از کارفرمایان وجود دارند که قبل از حذف ارز ترجیحی، مواد اولیه به اندازه کافی (گاه برای چندماه دیگر) خریده‌اند، اما تولید نمی‌کنند. ما واحدهایی را دیدیم که به دلیل افزایش شدید نرخ ارز، نیروی کار خود را اخراج و تولید را متوقف کرده تا بتواند مواد اولیه خود را چندبرابر فروخته و سود کند و در عین حال وام‌ها و تسهیلات مختص واحدهای آسیب‌دیده را نیز دریافت می‌کنند. دولت باید هشیار باشد و با این کارفرمانمایان مقابله کند. برخی کارخانجاتِ کمتر آسیب‌دیده با تدبیر کوچکی قابل راه‌اندازی هستند! 

این فعال کارگری در پایان خاطرنشان کرد: نباید کارفرمایی که در این شرایط آسیب جدی دیده و باز هم تولید می‌کند، با کارفرمایی که به دلیل شکستن چند شیشه‌ تسهیلات دریافت کرده و کارگرش را اخراج می‌کند، یکسان در نظر گرفته شوند. ما خواستار برخورد جدی دولت، هم با کارفرمانمایان و هم با سرمایه‌داران احتکارگر اقلام هستیم و در این چهارچوب برای هرگونه کمک و همراهی با ادارات کار استان‌ها اعلام آمادگی کرده ایم. بالاخره کارفرمایان نیز باید درک کنند که در جنگ‌ها فقط طبقه کارگر موظف به ازجان‌گذشتگی و ایثار نیستند، بلکه همه اقشار ازخودگذشتگی نشان دهند. 

کرمعلی سامانی‌پور (دبیر اجرایی خانه کارگر ساوجبلاغ و مسئول محور غرب استان البرز در این تشکیلات) نیز در این رابطه به ایلنا گفت: خوشبختانه غرب استان البرز شامل شهرستان‌های هشتگرد، نظرآباد، چهارباغ، طالقان و ساوجبلاغ نسبت به سایر نقاط استان کمتر آسیب دیدند. تقریباً با احتساب آمار سازمان تامین اجتماعی، تعداد بیمه‌شدگان رسمی بیکار شده در این محدوده ۱.۵ درصد کل بیمه شدگان بوده است. همچنین نرخ کار غیررسمی و بدون بیمه به دلیل بزرگی واحدهای صنعتی این منطقه پایین است. این موضوع نشان می‌دهد که چندان فشار شدیدی به کلیت نیروی کار غرب استان البرز وارد نیامده است. 

وی افزود: ما آمار تهران را نداریم تا تعداد متقاضیان بیمه بیکاری خود را با استان اصلی کشور مقایسه کنیم تا ببینیم سطح آسیبی که به کل استان وارد آمده، در چه حد بوده است؛ اما روی هم رفته در کلیت امر، استان البرز چنان آسیبی در زمینه بازار کار دید که دست‌کمی از تهران نداشت. با این وجود، ما باز هم نمی‌توانیم آمار دقیق بدهیم. کسانی که در سامانه بیمه بیکاری متصل شده و مقرری دریافت می‌کنند، بحث دیگری دارند. ممکن است که نیمی از موارد بیکارشدگان به سراغ مشاغل بدون بیمه مثل تاکسی‌های اینترنتی یا کار روزمزد رفته باشند و یا کار جدیدی در کارخانه یا شرکت دیگری پیدا کرده باشند، اما هنوز دوباره به لیست بیمه جدید کارگاه مقصد وارد نشده باشند. همین موضوع نرخ شاغلان سابق که اکنون بیکار هستند را به شدت بالا می‌برد. 

سامانی‌پور تصریح کرد: منطقه غرب استان البرز حدود ۱۳۰ هزار بیمه شده اصلی دارد که از خود کرج و حومه آن به عنوان مرکز و شرق استان، تا حد قابل توجهی کمتر است. اما همین شهرها برای اولین بار، در طی هفته‌های گذشته، دچار فشار تورم و بیکاری شدند. ما از واحدهای کمتر آسیب‌دیده می‌خواهیم که نیروی کار خود را برگردانند و از دولت می‌خواهیم به جای اعطای وام و تسهیلات به واحدهایی که مستحق کمک نیستند، نظارت‌های خود را بیشتر کند تا نیاز کمتری به فرآیند بیمه بیکاری داشته باشیم، چون هستند کارفرمایانی که از این شرایط سوء استفاده کرده و از منابع عمومی به نفع سود شخصی استفاده و کارگر را بیرون می‌کنند!

در پایان، کشاورز (دبیر اجرایی خانه کارگر استان البرز) نیز از تلاش این روزهای مدیران کل صمت و مدیران کل کار استان برای کمک به راه اندازی مجدد واحدهای بسته شده و تعطیل و آسیب دیده سخن گفت و تصریح کرد: ما در جریان اتفاقاتی که برای بازار کار استان البرز (که ظرفیت صنعتی بالا دارد) قرار گرفتیم و تلاش داریم تا به جای وارد آمدن فشار بر صندوق تامین اجتماعی و سفره کارگران، طبق اسناد بالادستی و دستورات رهبری و رئیس جمهور، موارد معرفی به بیمه بیکاری به حداقل برسد و کارگران کمتر بیکار شوند.